کتاب سیاه سفید

کتاب «سیاه سفید» نوشتۀ بابک نوروزی اصل است و انتشارات ویان آن را منتشر کرده است. کتاب سیاه سفید طبقات اجتماعی ایران را در آثار صادق هدایت و صمد بهرنگی بررسی می‌کند.

درباره کتاب سیاه سفید

در ادبیات کلاسیک ایران، نگاه شاعران و نویسندگان عموماً به اخلاق، موضوعات عاشقانه و معنویت بود و کمتر از مردم عادی و طبقات واقعی جوامع گفته و نوشته می‌شد؛ اما ادبیات فارسی معاصر و مدرن به مردم، موضوعات مرتبط به آن‌ها و مشکلاتشان پرداخته است. کتاب سیاه‌ سفید، ‌نگرش‌های مدرن به مردم و طبقات مختلف را بررسی می‌کند.

طبقات اجتماعی جدید ایران با اقدامات رضاشاه و محمدرضا شاه به وجود آمدند. ازآنجاکه ادبیات آینۀ تمام‌نمای زندگی مردم و طبقات مختلف جامعه است، نویسندگان معاصر ایران تلاش کردند تا در داستان‌هایشان ضعف‌ها و کمبودهای این اقدامات و تأثیر آن بر طبقات اجتماعی را نشان دهند. صادق هدایت و صمد بهرنگی که جزو نویسندگان تأثیرگذار و مهم ایران به شمار می‌روند طبقات اجتماعی را در آثارشان به بهترین شکل ترسیم کرده‌اند. صادق هدایت در دوران رضاشاه زندگی می‌کرد و با اینکه خودش از طبقۀ مرفه جامعه بود، حرص و طمع این طبقه را به‌خوبی نشان می‌داد. صمد بهرنگی هم در دوران محمدرضا پهلوی و در میانۀ مدرنیزاسیون حکومت پهلوی حضور داشت و شاهد فقر و فلاکت طبقات فرودست بود و مشکلات این طبقه را از طریق آثارش به نمایش می‌گذاشت.

بابک نوروزی اصل در کتاب سیاه‌ سفید تلاش کرده است تا نشان دهد صادق هدایت و صمد بهرنگی چه دیدی نسبت به طبقات اجتماعی داشتند، عوامل شکل‌گیری نوع نگرش آن‌ها را پیدا کرده و شباهت‌ها و تفاوت‌های نگرش این ۲ نویسنده را بررسی کند. او ابتدا در فصل اول نگاهی به طبقات اجتماعی؛ طبقۀ فرادست، میانه و فرودست و ویژگی‌هایشان دارد، در فصل دوم زندگی و آثار صادق هدایت و صمد بهرنگی را بررسی می‌کند و در فصل سوم شیوۀ نگرش صادق هدایت و صمد بهرنگی به طبقات اجتماعی ایران را به طور جداگانه تشریح و تحلیل می‌کند. 

خواندن کتاب سیاه سفید را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به علاقه‌مندان به ادبیات معاصر ایران، دوستداران جامعه‌شناسی و تاریخ معاصر ایران پیشنهاد می‌کنیم. 

بخشی از کتاب سیاه سفید

«پیامد نوسازی دولت مدرن رضاشاه، ‌تغییر چهرۀ مراکز شهری و شکل‌گیری طبقات اجتماعی جدید بود. اصطلاحات آموزشی موجبات رشد و پرورش شمار زیادی از متخصصان و کارآفرینانی شد که بعدها، صاحبان صنایع و کارخانه و جزء طبقۀ سرمایه‌دار شدند؛ اما طبقۀ سرمایه‌دار ایرانی، ‌یک تفاوت مهم با طبقۀ سرمایه‌دار غربی دارند آن این که طبقۀ سرمایه‌دار ایرانی، همیشه وابسته به دولت بوده؛ اما طبقهٔ سرمایه‌دار غربی مستقل است و به دولت وابسته نیست. ایران جامعه‌ای استبدادی و کوتاه‌مدت بود و به این جهت اگرچه کسب و تجارت، همواره در آن وجود داشت، ولی به دلیل قدرت دولت و عواملش انباشت بلندمدت سرمایه در آن ممکن نبود.»