کتاب عبور از دیوارها

کتاب عبور از دیوارها با عنوان انگلیسی Walk through walls، نوشته مارینا آبرامویچ با ترجمه سحر دولتشاهی، روایتی خودزندگی‌نامه‌ای از یکی از چهره‌های برجسته‌ی هنر معاصر است. این کتاب در سال ۱۴۰۰ توسط چاپ و نشر نظر منتشر شده است. مارینا آبرامویچ، هنرمند اجرا و پرفورمنس، در این اثر به بازخوانی زندگی شخصی و هنری خود می‌پردازد و از کودکی در یوگسلاوی تا شکل‌گیری هویت هنری‌اش را با جزئیات و صداقت روایت می‌کند. کتاب عبور از دیوارها نه‌تنها به فرازونشیب‌های خانوادگی و اجتماعی نویسنده می‌پردازد، بلکه به شکل‌گیری نگاه هنری و فلسفه‌ی زیستن او نیز توجه دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عبور از دیوارها اثر مارینا آبرامویچ

کتاب عبور از دیوارها اثری در ژانر خودزندگی‌نامه و خاطره‌نویسی است که مارینا آبرامویچ، هنرمند شناخته‌شده‌ی هنر اجرا، با همکاری جیمز کاپلان آن را نوشته است. این کتاب که در سال ۱۴۰۲ به چاپ نهم رسیده، با نگاهی صریح و بی‌پرده به زندگی شخصی و هنری آبرامویچ، تصویری از دوران کودکی او در یوگسلاوی کمونیستی، روابط خانوادگی پیچیده و مسیر پرچالش او تا تبدیل‌شدن به هنرمندی بین‌المللی ارائه می‌دهد.

ساختار کتاب بر پایه‌ی روایت خطی از کودکی تا جوانی و ورود به دنیای هنر استوار است و در کنار روایت‌های خانوادگی، به زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی دوران نیز می‌پردازد. کتاب عبور از دیوارها نه‌تنها بازتابی از زندگی فردی نویسنده است، بلکه تصویری از جامعه‌ی یوگسلاوی پس از جنگ و تأثیرات سیاست و ایدئولوژی بر زندگی روزمره را نیز ترسیم می‌کند. مارینا آبرامویچ با جزئیات به نقش خانواده، سنت‌ها، آموزش و هنر در شکل‌گیری شخصیت و جهان‌بینی خود پرداخته است.

خلاصه کتاب عبور از دیوارها

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب عبور از دیوارها با روایت خاطرات مارینا آبرامویچ از کودکی آغاز می‌شود؛ زمانی که او در یوگسلاوی پس از جنگ جهانی دوم، در خانواده‌ای با پیشینه‌ی پارتیزانی و کمونیستی رشد می‌کند. فضای سرد و سخت‌گیرانه‌ی خانه، روابط پرتنش والدین و حضور مادربزرگی مذهبی و خرافاتی، زمینه‌ساز شکل‌گیری شخصیت او می‌شود. مارینا از همان سال‌های ابتدایی با ترس، تنهایی و نظم سخت‌گیرانه‌ی مادرش روبه‌روست و درعین‌حال، به واسطه‌ی علاقه‌ی مادر به هنر، از امکانات فرهنگی بهره‌مند می‌شود. او در کنار تجربه‌ی خشونت‌ خانوادگی، به دنیای کتاب‌ها و نقاشی پناه می‌برد و به‌تدریج علاقه‌اش به هنر شکل می‌گیرد.

کتابْ از خاطرات تلخ و شیرین کودکی، تجربه‌ی بیماری، تنبیه‌های بدنی، حسادت به برادر و تلاش برای یافتن هویت شخصی عبور می‌کند و به سال‌های نوجوانی و جوانی او می‌رسد؛ جایی که مارینا با چالش‌های بلوغ، احساس زشتی و بیگانگی و تلاش برای استقلال هنری مواجه می‌شود. او در مسیر هنرمندشدن، با محدودیت‌های خانوادگی و اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کند و نخستین جرقه‌های نگاه متفاوتش به هنر و زندگی را تجربه می‌کند. کتاب با نگاهی جزئی‌نگر و صادقانه، مسیر عبور از دیوارهای درونی و بیرونی را به تصویر می‌کشد.

چرا باید کتاب عبور از دیوارها را بخوانیم؟

کتاب عبور از دیوارها با روایتی صریح و بی‌واسطه، تجربه‌های زیسته‌ی مارینا آبرامویچ را در دل جامعه‌ای بسته و خانواده‌ای پرتنش به تصویر می‌کشد. این کتاب نه‌تنها فرصتی برای آشنایی با زندگی و ذهنیت یکی از هنرمندان تأثیرگذار معاصر است، بلکه دریچه‌ای به فهم تأثیرات محیط، سنت و سیاست بر شکل‌گیری هویت فردی و هنری باز می‌کند. جزئیات دقیق از زندگی روزمره، روابط خانوادگی و چالش‌های شخصی، کتاب را به متنی تبدیل کرده که می‌تواند برای علاقه‌مندان به هنر، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و تاریخ جذاب باشد. کتاب عبور از دیوارها نشان داده است که چگونه می‌توان از دل محدودیت‌ها و آسیب‌ها، راهی به‌سوی خلاقیت و آزادی فردی گشود.

خواندن کتاب عبور از دیوارها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان هنر معاصر، دوستداران خودزندگی‌نامه، پژوهشگران حوزه‌ی جامعه‌شناسی و روان‌شناسی و کسانی که با چالش‌های خانوادگی یا جست‌وجوی هویت فردی روبه‌رو هستند، پیشنهاد می‌شود.

درباره مارینا آبرامویچ

مارینا آبرامویچ، هنرمند مفهومی و اجراگر صرب، در ۳۰ نوامبر ۱۹۴۶ در بلگراد، صربستانِ یوگسلاوی سابق به دنیا آمد. آثار او کاوشی است در مرزهای بدن، رابطه‌ی میان اجراگر و تماشاگر و ظرفیت‌های ذهن و اراده‌ی انسان. آبرامویچ در بیش از چهار دهه فعالیت هنری، خود را مادرِ بزرگ هنر اجرا می‌نامد. او با مشارکت‌دادن تماشاگر در روند اجرا و تمرکز بر مواجهه با درد، خون و محدودیت‌های جسمانی، نگرشی نو به هویت هنرمند و مرز میان هنر و زندگی ارائه کرده است. او در سال ۲۰۰۷، بنیاد غیرانتفاعی مؤسسه‌ی مارینا آبرامویچ را برای گسترش و آموزش هنر اجرا بنیان گذاشت.

مارینا در خانواده‌ای از طبقه‌ی متوسط دولتی، که خود او آن را بورژوای سرخ توصیف کرده، بزرگ شد. پدر و مادرش هر دو از مبارزان پارتیزان یوگسلاو در جنگ جهانی دوم بودند و پس از جنگ در دولت تازه‌تأسیس یوگسلاوی سِمت‌های دولتی گرفتند.

مارینا تا شش‌سالگی نزد پدربزرگ و مادربزرگش زندگی کرد. مادربزرگش زنی عمیقاً مذهبی بود و دوران کودکی مارینا در فضایی آمیخته به آیین‌های مذهبی و زیارت کلیسا سپری شد. پس از تولد برادرش در شش‌سالگی، به خانه‌ی والدین بازگشت و شروع به یادگیری پیانو، زبان فرانسه و انگلیسی کرد. هرچند در آن دوران در هنر آموزش رسمی ندید، از کودکی به نقاشی و بیان تصویری علاقه داشت.

زندگی در خانه‌ی والدین و تحت نظارت سخت‌گیرانه‌ی مادرش برای او دشوار بود. آبرامویچ بعدها در مصاحبه‌ای گفته بود که مادرش کنترل کامل و نظامی‌گونه‌ای بر او و برادرش داشته و حتی تا ۲۹سالگی اجازه نداشته پس از ساعت ۱۰ شب بیرون از خانه بماند. بسیاری از اجراهای اولیه‌ی او در یوگسلاوی پیش از ساعت ۱۰ شب انجام می‌شد، چون باید به‌موقع به خانه بازمی‌گشت. این شرایط سخت در شکل‌گیری جسارتش نقشی تعیین‌کننده داشت. روابط میان والدینش نیز پرتنش بود. آبرامویچ در مصاحبه‌ای در سال ۲۰۱۳ گفته بود که ازدواج آن‌دو به‌شدت بد بود.

مارینا از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۰ در آکادمی هنرهای زیبا در بلگراد تحصیل کرد و سپس در سال ۱۹۷۲ تحصیلات تکمیلی خود را در رشته‌ی هنرهای تجسمی در آکادمی هنرهای زیبای زاگرب به پایان رساند. پس از بازگشت به صربستان، از سال ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۵ در آکادمی هنرهای زیبای نووی ساد به تدریس پرداخت و هم‌زمان نخستین اجراهای انفرادی خود را آغاز کرد. در دهه‌ی ۱۹۹۰، مارینا به‌عنوان استاد مهمان در آکادمی هنرهای زیبای پاریس و دانشگاه هنرهای برلین تدریس کرد. او همچنین از سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶ در مدرسه‌ی عالی هنرهای زیبا در هامبورگ و از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۴ به‌عنوان استاد هنر اجرا در مدرسه‌ی عالی هنرهای زیبا در براونشوایگ فعالیت کرد.

آبرامویچ به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های هنر معاصر شناخته می‌شود؛ هنرمندی که با جسارت، بدن خود را به صحنه‌ی پژوهش درباره‌ی رنج، حضور و معنای واقعی ارتباط انسانی بدل کرده است. او در طول دوران حرفه‌ای خود اجراهایی را طراحی کرد که هرگز عملی نشدند. یکی از آن‌ها با عنوان «با من بیا تا بشوییم» در سال ۱۹۶۹ برای گالری دوم املادینه بلگراد پیشنهاد شد. در این اجرا، قرار بود فضای گالری به رختشویی تبدیل شود، دیوارها پر از سینک باشد و تماشاگران پس از ورود، لباس‌های خود را درآورده و به آبرامویچ بدهند تا او آن‌ها را بشوید، خشک کند و اتو بزند، سپس لباس‌ها را بازگرداند تا افراد دوباره بپوشند و از گالری خارج شوند. این طرح از سوی گالری رد شد.

آبراموویچ در کنار اجراهای زنده، کارگردانی بخش‌هایی از فیلم‌های هنری را نیز بر عهده داشت. او در سال ۲۰۰۶ بخشی از فیلم مجموعه‌ای Destricted را با عنوان Balkan Erotic Epic کارگردانی کرد و در سال ۲۰۰۸ بخش دیگری به نام Dangerous Games را در پروژه‌ی Stories on Human Rights ساخت. همچنین در فیلم کوتاه پنج‌دقیقه‌ای Cut the World از گروه Antony and the Johnsons بازی کرد.

او در سال ۲۰۰۷ مؤسسه‌ی مارینا آبرامویچ (MAI) را بنیان گذاشت؛ مرکزی برای هنر اجرا با تمرکز بر آثار بلندمدت و متد اختصاصی او با عنوان روش آبرامویچ. این مؤسسه در ابتدا قرار بود در ساختمانی تاریخی در شهر هادسن نیویورک مستقر شود که در سال ۱۹۳۳ ساخته شده بود، اما پروژه به‌دلیل هزینه‌ی سنگین در سال ۲۰۱۷ لغو شد. امروزه این مؤسسه به‌صورت سیار فعالیت می‌کند و در کشورهای مختلفی مانند برزیل، یونان و ترکیه با هنرمندان و نهادهای فرهنگی همکاری می‌کند.

آبرامویچ در طول سال‌ها با هنرمندان و چهره‌های سرشناسی همکاری داشته است. او در جوانی در یکی از اجراهای هرمان نیچ، از پیشگامان کنش‌گری وین، شرکت کرد. همچنین دوستی نزدیکی با جیمز فرانکو دارد و در پروژه‌هایی با او همکاری کرده است. در سال ۲۰۱۳ نیز با لیدی گاگا برای آلبوم Artpop همکاری کرد و هر دو در برنامه‌ای با عنوان ArtRave آثار مشترک خود را به نمایش گذاشتند. 

او در سال ۲۰۲۵ از اعتراض‌های ضدفساد در صربستان حمایت کرد. آبرامویچ در زندگی شخصی‌اش تصمیم گرفته فرزند نداشته باشد. به گفته‌ی مجسمه‌ساز نیکولا پاشیچ، او علاقه‌ای مادام‌العمر به عرفان و معنویت نیز دارد.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

مارینا آبرامویچ در طول دوران کاری خود جوایز و افتخارات بسیاری دریافت کرده است؛ از جمله جایزه‌ی Ars Viva در سال ۱۹۸۲، شیر طلایی دوسالانه‌ی ونیز در سال ۱۹۹۷، جایزه‌ی هنری نیدرزاکسن در سال ۲۰۰۲، جایزه‌ی نیویورک برای رقص و اجرا (The Bessies) در همان سال، جایزه‌ی منتقدان بین‌المللی هنر در سال ۲۰۰۳، نشان افتخار اتریش برای علم و هنر در سال ۲۰۰۸، دکترای افتخاری هنر از دانشگاه پلیموث در سال ۲۰۰۹، عضویت افتخاری در آکادمی سلطنتی هنر بریتانیا در سال ۲۰۱۱، جایزه‌ی رهبری فرهنگی از فدراسیون هنرهای آمریکا در همان سال، دکترای افتخاری از مؤسسه‌ی هنرهای کوبا در سال ۲۰۱۲، جایزه‌ی برادران کاریچ در رشته‌ی هنر و فرهنگ، نشان افسر و سپس نشان فرمانده در هنر و ادبیات فرانسه در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۲۲، مدال طلای شایستگی از جمهوری صربستان و جایزه‌ی شاهدخت آستوریاس در بخش هنر در سال ۲۰۲۱، جایزه‌ی زونینگ دانمارک در سال ۲۰۲۳ و در نهایت جایزه‌ی پرمیوم ایمپریاله در سال ۲۰۲۵.

بخشی از کتاب عبور از دیوارها

«ما در مرکز شهر بلگراد در آپارتمان بزرگی ـ به نشانی خیابان ماکدونسکا، پلاک ۳۲ ـ زندگی می‌کردیم؛ ساختمانی قدیمی و بزرگ ساخت سال‌های ۱۹۲۰ با فلزکاری و شیشه‌کاری‌های زیبا مثل ساختمان‌های پاریس. یک طبقهٔ کامل متعلق به ما بود و هشت اتاق برای ما چهار نفر ـ پدر و مادرم، برادر کوچکم و من ـ داشت. آن زمان‌ها کمتر کسی از این نوع امکانات برخوردار بود؛ چهار اتاق خواب، ناهارخوری، سالن بسیار بزرگ (یا همان اتاق نشیمن خودمان)، آشپزخانه، دو سرویس توالت و دست‌شویی و یک اتاق خدمه. سالن با کتاب‌های روی قفسه‌ها، پیانوی گراند مشکی و تعداد زیادی تابلو روی دیوارها پر شده بود. مادرم چون مدیر موزهٔ انقلاب بود، نقاشی‌های نقاش‌های معروف را مستقیم از استودیوشان خریداری می‌کرد؛ نقاشی‌های الهام‌گرفته از کارهای سزان و بونار و وویار و همین‌طور بسیاری از آثار انتزاعی دیگر. جوان که بودم، فکر می‌کردم خانه‌مان آخرِ لوکس است. اما بعدها فهمیدم قبلاً متعلق به یک خانوادهٔ یهودی ثروتمند بود و در زمان اشغال نازی‌ها مصادره شده بود. هم‌چنین فهمیدم نقاشی‌هایی که مادرم برای خانه انتخاب کرده بود، آن‌چنان هم خوب نبودند. الان که به عقب نگاه می‌کنم، می‌بینم خانه‌مان خیلی هم جای مزخرفی بود.»