کتاب خاطرات همفر

کتاب خاطرات همفر نوشته‌ی هامفری با ترجمه‌ی محسن مویدی اثری است که توسط نشر امیرکبیر منتشر شده است. این کتاب روایتی است از خاطرات یک مأمور اطلاعاتی بریتانیایی که در قرن هجدهم میلادی به کشورهای اسلامی اعزام می‌شود تا اطلاعاتی درباره‌ی ساختار اجتماعی، مذهبی و سیاسی این سرزمین‌ها گردآوری کند. خاطرات همفر با نگاهی از درون به فرایندهای استعماری، سیاست‌های نفوذ و راهبردهای دولت بریتانیا در قبال ممالک اسلامی می‌پردازد و در قالب روایتی اول‌شخص، تجربه‌ها، مشاهدات و تحلیل‌های نویسنده را از سفرها و مأموریت‌هایش در استانبول، عراق، ایران و دیگر مناطق اسلامی بازگو می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خاطرات همفر

کتاب خاطرات همفر اثری است که به‌صورت روایتی اول‌شخص، تجربه‌ها و مأموریت‌های یک جاسوس بریتانیایی را در سرزمین‌های اسلامی بازگو می‌کند. هامفری، نویسنده‌ی کتاب، مأمور وزارت مستعمرات بریتانیا است که وظیفه دارد با سفر به کشورهای مختلف اسلامی، اطلاعات لازم برای تحکیم نفوذ و توسعه‌ی سیاست‌های استعماری انگلستان را جمع‌آوری کند. این کتاب با نگاهی تحلیلی و انتقادی، ساختار قدرت، روابط مذهبی، اختلافات فرقه‌ای و نقاط ضعف و قوت جوامع اسلامی را از منظر یک مأمور اطلاعاتی بررسی کرده است. ساختار کتاب بر پایه‌ی خاطرات و گزارش‌های مأموریت‌های هامفری شکل گرفته و هر فصل به بخشی از سفرها، تعاملات و تحلیل‌های او درباره‌ی وضعیت اجتماعی، دینی و سیاسی مناطق مختلف اختصاص دارد. در خلال روایت، نویسنده به نقش اختلافات مذهبی، جایگاه علما، وضعیت اقتصادی و اجتماعی مردم و همچنین راهبردهای دولت بریتانیا برای نفوذ و ایجاد تفرقه در جوامع اسلامی اشاره کرده است. خاطرات همفر تصویری از فضای سیاسی و اجتماعی قرن هجدهم در سرزمین‌های اسلامی ارائه می‌دهد و در عین حال، به دغدغه‌های استعماری و چالش‌های مأموران اطلاعاتی نیز می‌پردازد.

خلاصه کتاب خاطرات همفر

کتاب خاطرات همفر با شرح مأموریت‌های یک جاسوس بریتانیایی آغاز می‌شود که از سوی وزارت مستعمرات انگلستان به کشورهای اسلامی اعزام شده است. هدف اصلی این مأموریت، جمع‌آوری اطلاعات درباره‌ی ساختارهای دینی، اجتماعی و سیاسی این سرزمین‌ها و شناسایی نقاط ضعف برای نفوذ و سلطه‌ی بیشتر بریتانیا است. نویسنده ابتدا به استانبول سفر می‌کند و در آنجا با روحانیون و مردم محلی آشنا می‌شود، زبان‌های ترکی و عربی را می‌آموزد و به بررسی نقش علما و نفوذ معنوی اسلام در جامعه می‌پردازد. او سپس به عراق و شهر بصره می‌رود و در آنجا با گروه‌های مختلف مذهبی، به‌ویژه شیعیان و اهل‌سنت، ارتباط برقرار می‌کند و به تحلیل اختلافات فرقه‌ای و تأثیر آن‌ها بر وحدت مسلمانان می‌پردازد. در ادامه، نویسنده با محمدبن‌عبدالوهاب آشنا می‌شود و تلاش می‌کند با نفوذ در افکار او، زمینه‌ی ایجاد تغییرات مذهبی و اجتماعی را فراهم کند. کتاب به‌تفصیل به بحث‌های دینی، اختلافات شیعه و سنی، نقش علما و جایگاه اجتماعی آن‌ها می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه اختلافات داخلی می‌تواند زمینه‌ساز نفوذ و سلطه‌ی بیگانگان شود. خاطرات همفر همچنین به وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شهرهای نجف و کربلا، نقش علمای شیعه و وضعیت مردم عادی در مواجهه با حکومت عثمانی و مشکلات روزمره اشاره دارد. در نهایت، نویسنده به لندن بازمی‌گردد و گزارش‌های خود را به وزارت مستعمرات ارائه می‌دهد، در حالی که همچنان دغدغه‌ی نفوذ و سلطه‌ی بریتانیا بر سرزمین‌های اسلامی را در ذهن دارد.

چرا باید کتاب خاطرات همفر را بخوانیم؟

خاطرات همفر اثری است که با نگاهی از درون به سیاست‌های استعماری بریتانیا و راهبردهای نفوذ در جوامع اسلامی می‌پردازد. این کتاب با روایت جزئیات مأموریت‌های یک جاسوس، تصویری از فضای اجتماعی، مذهبی و سیاسی قرن هجدهم در سرزمین‌های اسلامی ارائه می‌دهد و به نقش اختلافات داخلی، جایگاه علما و چالش‌های ساختاری جوامع اسلامی اشاره می‌کند. مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند به درک بهتر فرایندهای نفوذ استعماری، اهمیت وحدت اجتماعی و تأثیر اختلافات مذهبی بر سرنوشت ملت‌ها کمک کند. همچنین، روایت اول‌شخص و جزئیات زندگی روزمره در شهرهای مختلف، خواننده را با فضای تاریخی و فرهنگی آن دوران آشنا می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان تاریخ معاصر، پژوهشگران مطالعات استعماری، دانشجویان علوم سیاسی و اجتماعی و کسانی که دغدغه‌ی شناخت ریشه‌های نفوذ بیگانگان در جوامع اسلامی را دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی که به بررسی نقش اختلافات مذهبی و اجتماعی در تحولات تاریخی علاقه‌مندند، مطالعه‌ی این اثر توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب خاطرات همفر

«در سال ۱۷۱۰ م، وزارت مستعمرات انگلستان من را مأمور جاسوسی در کشورهای مصر، عراق، ایران، حجاز و استانبول، مرکز خلافت عثمانی، کرد. مأموریت من جمع‌آوری اطلاعات کافی برای جست‌وجوی راه‌های در هم شکستن مسلمانان و نفوذ استعماری در ممالک اسلامی بود. همزمان با من، نُه جاسوس دیگر از مأموران ورزیده و ممتاز وزارت مستعمرات، این‌گونه مأموریت‌ها را در ممالک اسلامی بر عهده داشتند و در راه فراهم کردن زمینه‌های تسلط استعماری انگلیس و تحکیم مواضع آن دولت در نقاط استعمارشده، فعالیت می‌کردند. اعتبار مالی کافی در اختیار این هیئت‌ها قرار داشت و به نقشه‌های دقیق و اطلاعات دست‌اول مجهز بودند. فهرست کامل نام وزرا، فرمانروایان، مأموران عالی‌رتبه، علما و رؤسای قبایل به آن‌ها داده شده بود. هنگام خداحافظی، معاون وزارت مستعمرات با جمله‌ای فراموش‌نشدنی ما را بدرقه کرد. او گفت: «موفقیت شما سرنوشت آیندهٔ کشورمان را تعیین خواهد کرد؛ پس هرچه در توان دارید، به کار بندید تا موفق شوید». من در حالی که از مأموریت خود خوشحال بودم، با کشتی به مقصد استانبول، مرکز خلافت اسلامی، عزیمت کردم. مأموریت من شامل دو قسمت بود: نخست، فراگیری زبان ترکی که در آن هنگام زبان رسمی مسلمانان آن دیار بود. من فقط چند واژهٔ ترکی در لندن آموخته بودم. پس از زبان ترکی باید زبان عربی، قرآن و تفسیر و سپس زبان فارسی را یاد می‌گرفتم. ناگفته نماند که یاد گرفتن یک زبان با تسلط کامل به قواعد ادبی و گفت‌وگوی فصیح و درست آن زبان، تفاوت دارد. من مأموریت داشتم در آموختن این زبان‌ها چنان مهارتی به دست آورم که بتوانم مانند مردم آنجا صحبت کنم.»