کتاب کودکان خردسال با آسیب بینایی

کتاب کودکان خردسال با آسیب بینایی نوشتهٔ آلن تریف و رونا شاو و ترجمهٔ ستاره شجاعی، طاهره نجفی‌فرد و صاحب یوسفی است و انتشارات آوای نور آن را منتشر کرده است. این کتاب راهنمای عملی برای والدین، معلمان و متخصصان است.

درباره کتاب کودکان خردسال با آسیب بینایی

مداخله بهنگام و آموزش در سال‌های نخستین کودکی بسیار مهم است؛ زیرا آموزش در سال‌های نخستین کودکی، می‌تواند تحول توانمندی‌های کودک را تقویت کند، اثرات آسیب بینایی را کاهش دهد و فرصت ایدئال برای کودکان با آسیب بینایی فراهم کند تا استعدادها و توانمندی‌های بالقوه خود را شکوفا سازند. بنابراین بسیار مهم و ضروری است که کودکان با آسیب بینایی در سال‌های نخستین زندگی یعنی از تولد تا ۵سالگی شناسایی شوند و مداخله بهنگام، برنامه‌ها و خدمات ویژه برای این کودکان و خانواده‌های آنها فراهم شود.

هر کودکی که آسیب بینایی دارد، ترکیبی از نقاط قوت و نیازهای منحصر به‌ فرد دارد. کودکان با آسیب بینایی، دارای درجات مختلف بینایی، انواع نیازهای خاص و طیف وسیعی از نقاط قوت و توانایی هستند. افزون بر این، هر کودک بخشی از یک خانواده و جامعه است که به‌ نوبهٔ خود از سطوح مختلف منابع پشتیبانی برخوردار است. هنگام کار با کودکان خردسال، ضروری است که خانواده‌‌ها و جوامع آن‌‌ها نیز مورد توجه قرار گیرند؛ زیرا کودکان خردسال به خانواده‌‌های خود وابسته هستند. به همین دلیل، مداخلهٔ بهنگام مدت‌‌هاست که به‌ عنوان یک فعالیت خانواده‌محور شناخته‌ شده است. با توجه به این نکته، مداخلهٔ بهنگام باید ضمن برآوردن نیازهای رشد و نقاط قوت نوزاد، منابع و اولویت‌‌های خانواده و سیستم‌‌های حمایتی جامعه را شناسایی کرده و بر اساس آن نیازهای رشدی نوزادان را برآورده کند.

برای کودکان دارای کم‌‌توانی، خدمات مداخله بهنگام با کیفیت بالا برای رشد اولیه و کاهش مشکلات احتمالی که ممکن است با آسیب بینایی و سایر شرایط همراه باشد، ضروری است. پژوهش‌‌های جدید نشان می‌‌دهد که به طور تقریبی ۱۳ تا ۱۷ درصد کودکانی که خدمات مداخله بهنگام دریافت می‌‌کنند، آسیب بینایی دارند. بنابراین نیاز به غربالگری بهنگام مشکلات بینایی، پیگیری و ارجاع به خدمات مداخله بهنگام بسیار ضروری است تا به اثرات آسیب بینایی در رشد و نمو در اسرع وقت رسیدگی شود. بر اساس یک نظرسنجی ملی، آسیب بینایی قشر مغز و آسیب شبکیه نوزادان زودرس شایع‌‌ترین آسیب بینایی در کودکان خردسال زیر ۳۶ ماه است. این شرایط با نگرانی‌‌های پزشکی و کم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌توانی‌های اضافی همراه است و شیوع آن‌ ها نیاز به مداخله بهنگام جهت برطرف کردن نیازهای پیچیده و متعدد کودکان را نشان می‌دهد.

بیشتر کودکانی که آسیب بینایی دارند، دارای بینایی کارکردی یا بینایی هستند که آن‌‌ها را قادر می‌‌سازد با استفاده از بینایی فعالیت‌‌های زندگی روزمره را انجام دهند. کودکان با آسیب بینایی برای یادگیری استفاده از باقیمانده بینایی خود به تشویق اجتماعی و مناسب‌سازی محیطی نیاز دارند که استفاده از بینایی را تقویت می‌‌کنند. کتاب کودکان خردسال با آسیب بینایی به روش‌‌های خاصی برای تسهیل رشد بینایی و استفاده از بینایی کارکردی در نوزادان و کودکان نوپا که با آسیب بینایی هستند، پرداخته است. هدف کتاب ارائهٔ چهارچوبی برای کمک به خواننده در انتخاب، توسعه و استفاده از فعالیت‌‌های مداخله‌‌ای است. 

خواندن کتاب کودکان خردسال با آسیب بینایی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

کتاب کودکان خردسال با آسیب بینایی (راهنمای عملی برای والدین، معلمان و متخصصان) کتابی کاربردی است که به عنوان راهنمای عملی برای متخصصان، والدین، معلّمان و مربیان در تشخیص، مداخله و آموزش کودکان خردسال با آسیب بینایی نوشته شده است. این کتاب با افزایش دانش متخصصان، والدین، معلّمان و مربیان در تشخیص، مداخله و آموزش کودکان با آسیب بینایی می‌تواند برای کودک با آسیب بینایی و خانواده‌اش بسیار مفید و مؤثر باشد. مطالعه کتاب حاضر را به متخصصان، دانشجویان، معلمان و والدین و مربیان پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب کودکان خردسال با آسیب بینایی

«اصطلاح مداخله مبتنی بر فعالیت، مداخله مبتنی بر فعالیت‌های روزمره و فرصت‌های یادگیری طبیعی به آموزش فعالیت‌های روزمره از قبیل حمام کردن یا صبحانه خوردن اشاره دارد. با استفاده از مداخله مبتنی بر فعالیت‌های روزمره، کودکان می‌توانند رفتارها و مهارت‌های هدفمند را در چارچوب یک فعالیت معنی‌دار بیاموزند. همچنین مداخله مبتنی بر فعالیت‌های روزمره به کودکان این امکان را می‌دهد که مهارت‌های آموخته‌شده را به موقعیت‌های دیگر تعمیم دهند (استرمل و کمپبل، ۲۰۰۷). پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد والدین کودکان خردسال با آسیب بینایی و سایر کم‌توانی‌ها به دنبال راهبردهایی هستند که بتوانند برای یادگیری در خانه در طول فعالیت‌های روزمره به فرزندان خود کمک کنند (چن، گریفین و ماکوویسیوس، ۲۰۰۹؛ کلاین و چن، ۲۰۰۸).

ماتریس‌های مختلفی برای نشان دادن چگونگی ارائه مهارت‌های بینایی و سایر اهداف برای نوزادان با آسیب بینایی استفاده می‌شود که می‌تواند در برنامه‌های روزمره ارائه شود. همان‌طور که در شکل ۱ نشان داده شده است، در ماتریس فعالیت‌های روزمره، اهداف فعالیت و محرک‌ها و انطباق‌سازی‌های ویژه برای فراخوانی پاسخ‌ها یا رفتارهای هدف کودک مشخص می‌شود (دوته-کوان و چن، ۱۹۹۹). افزون بر این، همان‌طور که در شکل ۲ نشان داده شده است، می‌توان از یک فرم برای بررسی فعالیت‌های روزمره جهت تجزیه‌وتحلیل و ثبت مؤلفه‌های دیداری فعالیت‌های ضروری و سپس شناسایی و یادداشت رفتارهای دیداری و اکتشافی قابل ارتقا در طی این فعالیت‌ها استفاده کرد (لوک و هاینز، ۲۰۰۴). بخش دوم این کتاب، فعالیت‌های روزمره را برای کمک به ارتقا مهارت‌های دیداری کودکان ارائه می‌دهد، راهبردهایی برای استفاده در محیط کودک بیان می‌کند، اطلاعاتی به والدین و مراقبان ارائه می‌دهد تا بتوانند در خانه در طی انجام کارهای روزمره مانند غذا خوردن، حمام کردن، لباس پوشیدن و فعالیت‌های بیرون از منزل به کودک خردسال کمک کنند تا مهارت‌های دیداری خود را بهبود دهند.»