کتاب مردم نگاری ایرانی

کتاب مردم نگاری ایرانی نوشتهٔ جبار رحمانی و ویراستهٔ فرهاد سلیمان نژاد است و انتشارات موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب مردم نگاری ایرانی

مردم‌نگاری به یک جزء ثابت از مجموعه روش‌های تحقیق تبدیل شده است. این رشته در انسان‌شناسی توسعه یافته است، اما در دهه‌‌ها‌ی اخیر استفاده از آن به طور گسترده در علوم اجتماعی و علوم انسانی گسترش یافته است. ارزیابی انتقادی داده‌‌ها‌ی مردم‌نگاری هنوز به‌خوبی توسعه نیافته و در پرده‌ٔ ابهام است. بنابراین استفاده مناسب از این نوع مواد مستلزم شناخت نقاط قوت و ضعف خاص آن است. این موارد نه‌تنها از اهدافی که زیربنای کار مردم نگاری است، چه آگاهانه و چه ناخودآگاه، ناشی ‌می‌شود، بلکه از پیشینهٔ فرهنگی محققین، عوامل مختلفی که هر رابطه خاص بین محقق و سوژه را تعیین ‌می‌کند و عوامل دیگری که به دلیل زمان و مکان خاص ایجاد ‌می‌شوند، منشا گرفته‌اند. محل مشاهده همه این عوامل در طول زمان تغییر کرده و همچنان در حال تکامل هستند. جبار رحمانی با آگاهی به این نقاط قوت و ضعف، کتاب مردم نگاری ایرانی را به رشته‌ٔ تحریر درآورده که یکی از منابع کم‌نظیر علوم اجتماعی است.

کتاب پیش رو تلاش می‎‌کند تا مشخصه‌های مردم نگاری ایرانی را تا جایی که ممکن است، بدون ازدست‌دادن تنوع فرهنگی در ایران معرفی کند. مردم‌نگاران به طور تصادفی به مشاهده نمی‌پردازند یا به طور جامع گزارش نمی‌دهند. هر پروژهٔ میدانی مردم‌نگاری در چارچوب مجموعه در حال تحول مباحث نظری، پیرامون تبیین تنوع و تفاوت در اندیشه و رفتار انسان از جامعه‌ای به جامعه دیگر طراحی شده است. بنابراین کتاب مردم نگاری ایرانی نوشته‌ٔ جبار رحمانی، یک اثر منحصر به فرد است که محققین می‌توانند برای مطالعه‌ٔ ویژگی‌های خاص کشور ایران از آن بهره ببرند.

مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم در ابتدا با نام «پژوهشکدهٔ مطالعات فرهنگی و اجتماعی» با هدف «پژوهش در زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی آموزش عالی و توسعه و ارتقای علوم انسانی و اجتماعی» تأسیس شد. ایدهٔ اولیهٔ نیاز به تأسیس پژوهشکده‌های مستقل در حوزهٔ مطالعات فرهنگی و اجتماعی با تأکید بر نیازهای علمی دانشگاهی کشور، از تحقیقات و مطالعاتی به دست آمد که در دفتر برنامه‌ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری انجام شد. نیاز به انجام پژوهش‌ها و مطالعاتی که هدف آن‌ها ارائهٔ نظریه، ایده و راهبرد به نظام تصمیم‌گیری باشد، همچنین، ضرورت ارتباط پیاپی با صاحب‌نظران و نخبگان و تداوم فعالیت مرکزی برای تحلیل و نظریه‌پردازی دربارهٔ آموزش عالی ایران، دلایل دیگر تأسیس پژوهشکدهٔ مطالعات فرهنگی و اجتماعی بود. این پژوهشکده در سال ۱۳۹۹ به مؤسسه ارتقا پیدا کرد.

این مؤسسه از ۳ پژوهشکده با نام‌های «پژوهشکده فرهنگ‌‌پژوهی»، «پژوهشکده علم و فناوری» و «پژوهشکده تمدن‌‌پژوهی» تشکیل شده است. این مؤسسه اهداف کاربردی بسیاری را دنبال می‌کند که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان از «تثبیت هویت مؤسسه در حوزهٔ مطالعات فرهنگی و اجتماعی نظام آموزش عالی»، «تأسیس ۲ قطب علمی فرهنگ‌پژوهی و دانشگاه‌پژوهی»، «تربیت نیروی توانا در ۳ عرصهٔ دانشگاه پژوهی، حکمرانی علمی و فرهنگ پژوهی»، «حضور میدانی پژوهشگران مستقر و همکار مؤسسه در متن دانشگاه‌های کشور به‌منظور درک انضمامی و دقیق موضوعات و مسائل دانشگاهی» و «ارتباط گسترده با محققان و استادان توانمند دانشگاهی و غیردانشگاهی به‌منظور بهره‌گیری از دانش آن‌ها در زمینه‌های مختلف» نام برد.

این مؤسسه مأموریت دارد ارتباط و تعامل با دستگاه‌ها و مؤسسات دولتی و غیردولتی را گسترش دهد. همچنین به معرفی الگوهای برجستهٔ دانشگاهی و علمی به‌منظور تقویت هویت‌ فرهنگی و علمی در آموزش عالی کشور بپردازد.

مؤسسهٔ مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تلاش می‌کند در راستای اهداف مؤسسه ارتباط و تعامل هدفمند با اندیشمندان غیرایرانی خصوصاً جهان اسلام برقرار کند و آزاداندیشی، نقد، تضارب افکار علمی در نظام آموزش عالی را ترویج کند.

خواندن کتاب مردم نگاری ایرانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به فعالان حوزهٔ علوم انسانی پیشنهاد می‌کنیم.