کتاب مقدمه علم حقوق

کتاب مقدمه علم حقوق نوشتهٔ رضا کریم کاشی در انتشارات نور علم منتشر شده است.

درباره کتاب مقدمه علم حقوق

نخستین درس‌های حقوق با «مقدمه علم حقوق» شروع می‌شود. این درس الفبای حقوق و شامل مقدماتی است که با استفاده از آن می‌توان حقوق را شناخت و آن را فراگرفت.

موضوع کتاب مقدمه علم حقوق مطالعه قواعد حقوقی است. هر علم مفاهیم و اصطلاحات خاص خود را دارد و تا زمانی که آن‌ها را یاد نگرفته باشیم فهم آن علم برایمان دشوار است، ولی پس از یادگرفتن آن‌ها فراگرفتن علم موردنظر آسان می‌شود.

مطالعه علم حقوق هم مثل هر علم دیگر، مقدماتی دارد که کلید فهم قواعد حقوقی است. با آموختن این مقدمات و استفاده از آن‌ها است که می‌توان قواعد حقوقی را مطالعه کرد. این کتاب به مقدمهٔ مطالعهٔ علم حقوق می‌پردازد. 

خواندن کتاب مقدمه علم حقوق را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام دانشجویان حقوق پیشنهاد می‌کنیم. 

بخشی از کتاب مقدمه علم حقوق

۲. معنی حقوق

حقوق دارای دو معنی حقیقی و یک معنی مجازی است:

الف: معانی حقیقی حقوق

اول: حقوق جمع حق، و حق امتیازی است که قانون برای افراد می‌شناسد. «حق» در این معنی گاه به صورت مفرد به کار می‌رود و گاه به صورت جمع. به عنوان مثال «حق» در حق زوجیت، حق ابوّت و حق بنوّت به صورت مفرد و در «حقوق طبیعی»، «حقوق بشر» و «حقوق زنان» به صورت جمع به کار می‌رود.

دوم: معنی دیگر حقوق «علم حقوق» است. وقتی که می‌گوییم «حقوق مدنی»‌ یکی از درس‌های رشته حقوق است، منظور از آن درسی است که با این عنوان در رشته حقوق مورد مطالعه قرار می‌گیرد. بدین‌ترتیب می‌توان گفت حقوق مدنی علمی است که موضوع آن مطالعه قواعد مدنی حاکم بر روابط افراد است. «حقوق» در عبارت «رشته حقوق» و «دانشکده حقوق» هم به همین معنی به کار رفته، و به معنی علم به قواعد حقوقی و یا آموزش آن است. در حقوق اسلام علم حقوق را «فقه» نامند.

ب: معنی مجازی حقوق

گاه منظور از حقوق «قاعده حقوقی» است، و به کارگیری آن به این معنی جنبه مجازی دارد. به عنوان مثال در بحث از مبنای حقوق، منظور از آن «مبنای قواعد حقوقی» و در بحث از منبع حقوق، منظور از آن «منبع قواعد حقوقی» است. پس به نظر می‌رسد بهتر باشد هر جا که منظور از «حقوق»، قاعده حقوقی است، از همان اصطلاح «قاعده حقوقی» استفاده شود. حقوق را به این معنی در فقه «شرع» گویند.

۳. رابطه حقوقی

یکی از قواعد حاکم بر روابط افراد در جامعه قاعده حقوقی است و علم حقوق به بررسی این قواعد می‌پردازد. پس این پرسش پیش می‌آید که رابطه حقوقی چیست و چگونه رابطه‌ای است؟

در پاسخ می‌توان گفت: رابطه حقوقی، رابطه‌ای است که برای فرد ایجاد حق و تکلیف می‌کند. پس اگر رابطه موجود بین افراد برای آنها ایجاد حق و تکلیف نکند، آن رابطه، رابطه حقوقی نیست.

بدین‌ترتیب برای آنکه بدانیم قاعده حاکم بر روابط افراد در جامعه، قاعده‌ای حقوقی است یا نه، باید ببینیم آن قاعده مربوط به یک رابطه حقوقی است یا رابطه‌ای دیگر.

۴. تقسیم مطالب

در تعریف حق دیدیم که یکی از معانی حق عبارت است از امتیازی که قانون برای افراد می‌شناسد. با توجه به اینکه قانون، خود یکی از قواعد حقوقی و به بیان دقیقتر، مهمترین قاعده حقوقی است و قواعد حقوقی دیگری نیز وجود دارد هر جا که نظر به معنی کلی این قواعد باشد از اصطلاح «قاعده حقوقی» استفاده خواهیم کرد.