کتاب اندیشه امنیتی امیر کبیر

کتاب اندیشه امنیتی امیرکبیر نوشته سید اصغر میر جعفری است. این کتاب را انتشارات دیده‌بان منتشر کرده است. این کتاب را انتشارات دیده‌بان منتشر کرده است. بررسی اندیشه امنیتی برگزیدگان ایرانی، برای دستیابی به نظریه بومی امنیت؛ انگیزه کانونی کتاب «اندیشه امنیتی امیرکبیر» است.

درباره کتاب اندیشه امنیتی امیرکبیر

خاستگاه تمامی مکاتب امنیتی مطرح در دنیای امروز کشورهای غربی هستند. از زمانی که رئالیست‌ها در بستر مطالعات استراتژیک، امنیت را در چارچوب علوم نظامی بررسی و آن را با تهدید خارجی تعریف کردند و آنارشی بین‌المللی را اجتناب‌ناپذیر و چاره را در خوداتکایی نظامی دانستند و پس از آن لیبرال‌ها در چارچوب مطالعات روابط بین‌الملل، ابعاد سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را بر امنیت افزودند و صلح جهانی را بین لیبرال دمکراسی‌ها میسر و لازمه امنیت را علاوه بر رفع تهدید، مستلزم آسایش و رضایت‌مندی قلمداد کردند و سپس مکتب کپنهاک، در حوزه مستقل‌تری مطالعات امنیتی را دنبال و تهدید را امری بیناذهنی برشمرده و با تأکید بر بعد اجتماعی و سطح منطقه‌ای امنیت؛ رویکرد امنیتی‌سازی را مطرح کردند. در واقع، آنها همگی داستان قطور مسئله امنیت در غرب را روایت نمودند. داستانی که بر تاریخ نیمکره شمالی، از جنگ‌های سی‌ساله، تا جنگ‌های جهانی اول و دوم و سپس دوران جنگ سرد تا به امروز، منطبق و با روند مسائل امنیتی در سایر کشورها به‌کلی بیگانه بود.

تلاش آنها برای پوشاندن این لباس بر تن کشورهای جنوب، آن‌قدر بی‌مناسبت بود که خودشان پی برده و با برشمردن تفاوت‌های کشورهای جهان سوم با غرب، مکتب امنیتی جهان سوم را مطرح نمودند. در واقع، مکتب امنیتی جهان سوم، پاسخی به‌ضرورت بومی‌گرایی علوم‌انسانی در حوزه مطالعات امنیتی است، ولی جنبه تراژدی آن این است که باز هم از سوی غربی‌ها عرضه می‌شود و در نتیجه غیربومی است و تجویزی واحد برای کشورهای کاملاً متفاوتی است که وجه مشترکشان توسعه‌نیافتگی است.

این کتاب سعی دارد با نگاهی بومی به اندیشه‌های امنیتی رویکردی تازه را در مکاتب امنیتی در ایران مطرح کند. 

خواندن کتاب اندیشه امنیتی شهید مدرس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

علاقه‌مندان به روابط سیاسی و بین‌الملل می‌توانند از مخاطبان این کتاب باشند.

بخشی از کتاب اندیشه امنیتی امیرکبیر

«۱. ذهنی بودن: تعریف امنیت و ترسیم عرصه آن از یک سو با ادراک نخبگان و مردم یک جامعه، از آسیب‌پذیری و تهدید رابطه دارد و از طرف دیگر متأثر از پیش‌فرض‌ها و تجربه‌های آنان در مقوله‌هایی چون منابع ملی، اهداف ملی، ارزش‌های ملی، مصالح ملی، قدرت ملی و... است. البته این به معنای نفی شاخص‌های عینی امنیت یا ناامنی نیست؛ بلکه تأکیدی بر جنبه ذهنی آن است. سرایت‌کنندگی نیز جنبه‌ای از ذهنی بودن امنیت است که گاه آن را به‌عنوان ویژگی مستقلی می‌شناسند و دلالت بر آن دارد که احساس امنیت یا عدم امنیت در بخشی از زندگی، می‌تواند سایر حوزه‌های زندگی را در جهت مثبت یا منفی تحت‌تأثیر قرار دهد. همچنین احساس امنیت در یک قشر به‌ویژه قشری تأثیرگذار و مرجع می‌تواند به سایر قشرهای اجتماعی تسری و تعمیم یابد. چرا که امنیت تولیدی اجتماعی است و مردم امنیت یا ناامنی را به یکدیگر القا می‌کنند.

 ۲. ناپایداری مرزهای هویتی: تعریف و تثبیت حریم امنیتی در هر جامعه‌ای، نیازمند تعریفی از خود و دیگری و ترسیم مرزهای هویتی بین این دو است. اینکه چه کسی دشمن و نامحرم پنداشته می‌شود و چه کسی دوست و محرم؛ مقوله‌ای است که از دیرباز رهبران ملی را به خود مشغول داشته است. تاریخ گواه صادقی بر این واقعیت است که مرزبندی بین دوست و دشمن همواره شکننده و کدر بوده است. چه‌بسا دشمنانی که در جرگه دوستان درآمده‌اند و دوستانی که جامه دیگری بر تن کرده‌اند. وجود چنین تلاطمی در مرزهای هویتی، به حریم امنیتی ماهیتی غیر سترون بخشیده است. این است که پیوسته محیط‌های امنیتی جدیدی شکل می‌گیرد و محیط‌های قبلی محو می‌شوند.»