کتاب الفوائد‌ الصمدیه مع حواشی المولف و التهذیب

کتاب الکترونیکی «الفوائد‌ الصمدیه مع حواشی المولف و التهذیب» نوشتهٔ محمد‌بهاءالدین جبل‌عاملی (شیخ بهایی) با ترجمهٔ سیدعلی خاتمی در نشر نور معارف چاپ شده است.

درباره کتاب الفوائد‌ الصمدیه مع حواشی المولف و التهذیب

کتاب «الصمدية» يا «الفوائد الصمدية في علم العربية» اثر شيخ بهايی رحمة الله عليه، مجموعه «جامع المقدمات» و يكي از مهم‌ترین و دقیق‌ترین کتاب‌های مختصر و موجز در علم نحو است كه در سال ۱۰۳۰ ق، تأليف شده است. این کتاب جزو کتب درسی در علم نحو و یکی از کتاب‌های جامع المقدمات است که پس از کتاب ارائه خوانده می‌شود. مؤلف، اين كتاب را به برادر كوچكش، عبدالصمد ديكته كرده و سپس در اختيار اهل فضل قرار داده است.

در حدیقه‌ای که اول کتاب است، بحث را از کلمه و کلام که موضوع علم نحو است، آغاز می‌کند. در حدیقه دوم مصنف فقط مواردی که مختص به اسماء است، ذکر می‌کند همچون موارد معربات و مبنیات، اسماء عامل و احکام و شرایط و تقسیمات آن‌ها، موانع صرف. حدیقه سوم مختص به ذکر افعال و متعلقات افعال است و در آن به تقسیمات فعل پرداخته می‌شود. در حدیقه چهارم کتاب مسئله‌ای بیان شده است که ما معمولاً در کتب نحوی شاهد آن نیستیم و آن ذکر اقسام جمل و اعراب آن‌ها است. حدیقه پنجم را مصنف اختصاص داده به ذکر مفردات در بیان معانی و تقسیمات حروف و آنچه که دارای معنای حرفی است.

کتاب الفوائد‌ الصمدیه مع حواشی المولف و التهذیب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به مطالعه در علم نحو پیشنهاد می‌شود.

 درباره شیخ‌بهایی

بهاءالدین محمد بن حسین عاملی معروف به شیخ بهایی (تاریخ تولد ۸ اسفند ۹۲۵ خورشیدی در بعلبک لبنان، تاریخ وفات ۸ شهریور ۱۰۰۰ خورشیدی در اصفهان) (۹۵۳- ۱۰۳۰ ق)، همه‌چیزدان، حکیم، علامه فقیه، عارف، منجم، ستاره‌شناس، ریاضی‌دان، شاعر، ادیب، مورخ و دانشمند نامدار، نظریه‌پرداز بزرگ شیعه، فقیه، محدث، حکیم و ریاضی‌دان شیعه عصر صفوی بود. شیخ بهائی بیش از ۱۰۰ عنوان کتاب و رساله در زمینه‌های مختلف از جمله در سیاست، حدیث، ریاضی، اخلاق، نجوم، عرفان، فقه، مهندسی، هنر و فیزیک تألیف کرده است. وی در دانش‌های فلسفه، منطق، هیئت و ریاضیات دانایی داشت. جامع عباسی و اربعین از جمله آثار اوست. یونسکو سال ۲۰۰۹ که مصادف با سال نجوم می‌بوده نام شیخ را در لیست مفاخر ایران ثبت کرد. وی از دوستان نزدیک میرداماد بود.

بخشی از کتاب الفوائد‌ الصمدیه مع حواشی المولف و التهذیب

«تَتمِیمٌ: وَ تَقُولُ أحَدَ عَشَرَ رَجُلاً وَ إثنَى عَشَرَ رَجُلاً فِى المذَکَّرِ إحدَى عَشْرَةَ إمرَأةً و إثْنَتَا عَشَرَةَ إمرأةً فى المؤَنثِ و ثَلاثَةَ عَشَرَ رَجُلاً إلى تِسعَةَ عَشَرَ رَجُلاً فِى المذَکَّرِ و ثَلاثَ عَشَرَةَ إمرَأةً إلى تِسعَ عَشْرَةَ إمرأةً فى المؤَنثِ و یَستَوِیانِ فى عِشرِینَ و أخَوَاتِها ثُمَّ تَعطِفُهُ فَتَقُولُ أحَدَ و عِشرُونَ رَجلاً و إحدَى و عِشرُونَ إمرأةً و إثنَانِ و عِشرُونَ رَجُلاً و إثنَتَانِ و عِشرُونَ إمرأةً و ثَلاثَةٌ و عِشرُونَ رجلاً و ثَلاثٌ و عِشرُونَ إمرأةً و هکذا إلى تِسعٍ و تِسعینَ إمرأةً.

المبنیَّاتُ: مِنها المُضمَرُ و هوَ ما وُضِعَ لِمُتکَلِّمٍ أو مُخاطَبٍ أو غائِبٍ سَبَقَ ذِکرُهُ و لَوْ حُکماً فَإنْ اسْتَقَلَّ فَمُنفَصِلٌ و إلّا فَمُتَّصِلٌ و المُتَّصِلُ مَرفُوعٌ و مَنصُوبٌ و مَجرُورٌ و المنفَصِلُ غیرُ مجرُورٍ فهذه خَمسةٌ و لا یَسُوغُ المنفَصِلُ إلا لِتَعَذُّرِ المتَّصِلِ و أنتَ فى هاءِ «سَلْنِیهِ» و شِبهِهِ بِالخِیارِ.»