کتاب شمایل نگاری روایت های شاهنامه ای

کتاب شمایل نگاری روایت های شاهنامه ای؛ پیش و پس از فردوسی توسی نوشتهٔ علی مولودی آرانی است و نشر خاموش آن را منتشر کرده است. پژوهنده در این کتاب به بررسی بازتاب تصویری بعضی داستان‌ها و شخصیت‌های به اصطلاح شاهنامه‌ای بر روی سفالینه‌ها، کاشی‌ها، ظروف، ابزار فلزی، پارچه‌ها، دیوارنگاره‌ها و... در سده‌های ششم تا هشتم هجری پرداخته است.

درباره کتاب شمایل نگاری روایت های شاهنامه ای

شـاهنامۀ فردوسی در طول هزار  و چهل سالی که از پایان سرایش آن می‌گذرد درجهات متنوع زندگی ایرانیان - از هر طبقه و صنفی- تأثیرات نمایانی داشته است. بررسی دقیــق و روشـمند گسترۀ نفوذ شاهنامه در تاریخ فرهنگی، ادبی، هنری و اجتماعی ایران یکی از موضوعات کمتر توجه‌شده مطالعات شاهنامه‌شناختی است کــه البته به دلیل پیوند با حوزه‌های مختلف فکری، فرهنگی و اجتماعی و... به طور دقیق‌تر جزو پژوهش‌های میان رشته‌ای به شمار می‌آید. مقالات، پایان‌نامه‌ها، رساله‌ها و معدود نوشـته‌هایی که در این باره نوشته و چاپ شده یا فقط به بخش‌های مشــخص و محدودی از این موضوع بسیار گسترده پرداخته و یا اینکه به لحاظ روش تحقیق، چندان مطلوب و مفید نیست. علی مولودی آرانی در این کتاب به بررسی بازتاب تصویری بعضی داستان‌ها و شخصیت‌های به اصطلاح شاهنامه‌ای بر روی سفالینه‌ها، کاشی‌ها، ظروف، ابزار فلزی، پارچه‌ها، دیوارنگاره‌ها و... در سده‌های ششم تا هشتم هجری پرداخته و به منظور جامعیت تحقیق خویش برخی نگاره‌های بازمانده از عصر ساسانی و قرون نخست تا پنجم هجری و نیز مجالس نسخ شاهنامه را هم به صورت مقایسه‌ای بررسی کرده‌اند. در این پژوهش نگاره‌های مختلف رستم، فرامرز، بیژن، گیومرث، فریدون و ضحاک، سیاوش، بهرام گور و فرود به دقت گردآوری و بررسی شده و محوریت اصلی بحث بیشتر دربارهٔ آثار تصویری دو داستان فریدون و ضحاک و بهرام گور و آزاده است که تنوع و تکراری بیش از اشخاص و داستان‌های دیگر دارند. یکی از نتایج مهم و درست این تحقیق این است که منبع هنرمندان و آفرینندگان گوناگون نگاره‌های این کسان و روایات بر روی آثار و اشیای مختلف، برخلاف آنچه مشهور شده یا ممکن است پنداشته شود صرفا و فقط متن شاهنامه نبوده است و غیر از نص شاهنامه، تصویرسازان گاهی از روایت‌های دیگر ملی‌پهلوانی ایران در سایر منابع (جز شاهنامه) یا حتی شاید سنت شفاهی بهره‌مند شده‌‌اند. بر همین اساس است که در نام کتاب شمایل نگاری روایت های شاهنامه ای از تعبیر روایت‌های شاهنامه‌ای استفاده شده است نه روایت‌های شاهنامه.

خواندن کتاب شمایل نگاری روایت های شاهنامه ای را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دانشجویان رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی و علاقه‌مندان به ادبیات اساطیری و حماسی و همچنین هنرمندان تصویرگر پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب شمایل نگاری روایت های شاهنامه ای

کاسه مینایی موجود در هنر اسلامی دوحه قطر نمایشگر صحنه‌ای است که آشکارا روایت آوردن سر یک نفر نزد یک شاه/ فرمانروا است. بخش‌هایی از این نقش به دلیل شکستگی از بین رفته که خوشبختانه مهم‌ترین نقوش آن سالم مانده است. در نیمه سمت چپ، فردی با ریش و لباسی فاخر بر تخت نشسته و دست چپش را روبروی سینه‌اش نگه داشته ودست راستش را بر پایش تکیه داده است. پیکره این فرد از تمام شخصیت‌های دیگر تصویرگربزرگ‌تر است. هرچند تمام افراد در این نقش هاله دور سر دارند اما هاله دور سر فرد بر تخت نشسته با تزیینی قرمزرنگ همراه است. دستار و طراز لباس او نیز نسبت به دیگر شخصیت‌ها کارشده‌تر است.