کتاب قرنطینه در پرانتز

کتاب قرنطینه در پرانتز؛ قرنطینگی؛ قرنطینه‌بازی؛ قرنطینه‌گری نوشتهٔ کیوان اصلاح‌پذیر است و نشر نگره آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب قرنطینه در پرانتز

این کتاب با یک مقاله بلند دربارهٔ شعر فراسپید  و مقایسهٔ آن با شعر سپید آغاز می‌شود که بیانگر آخرین تحولات در نظریات نویسنده دربارهٔ جریان شعری فراسپید است. و بخش عمدهٔ کتاب به شعرهای فراسپیدی شاعر و نویسندهٔ کتاب اختصاص دارد که در حال و هوای قرنطیه‌های کرونایی سروده شده‌اند.

«فراسپید»، پایان یک دوره‌ٔ شعری یا آغاز دوره‌ای دیگری نیست. فراسپید افزایش حیرت به جای تکرار صناعت و پیشنهادی در فرم‌ـ‌محتواست که با مشخصاتی از قبیل گسترش معنا تا حد انفجار ربط‌های عادت شده، تکثیر مدلول‌ها و افزایش قدرت دال‌های پر تعلیق تا انکشاف امکاناتِ نادیده مانده‌ٔ زبان، حذف مقدمه (معرفی عادت‌ها)، متن (چیستان‌سازی)، مؤخره (پاسخ چیستان و غافلگیری خواننده) و تولد شعر سرسام گرفته‌ٔ کروی و پُر از سروته‌های «ته و سر» شونده، طلب مشارکت خواننده در تأویل و ... گره‌ خورده است. فراسپید را در یک جمله می‌شود ضرورتی ضد ضرورت دانست که رهایی شعر را از جبر عمودی درختزار به اختیار افقی علفزار نوید می‌دهد.

این مجموعه‌ٔ نظریه و شعر، در ادامه و تکمیل کتاب قبلی شاعر «سپید.سپیدتر..فراسپید...» است و شامل تغییراتی است که در فاصله‌ٔ چاپ این دو کتاب، شعر فراسپید را متفاوت‌تر ساخته است. دفتر حاضر با تعریفی از شعر سپید و مقایسه‌ٔ آن با فراسپید آغاز شده و با شعرهای سروده شده در قرنطینه‌ٔ کووید۱۹ پایان می‌گیرد.

فراسپید بی‌ادعاست زیرا ادعا در ذات خود خصلتی ناباورانه را پنهان کرده است. ادعا نیاز به اثبات دارد پس هنوز مکشوف نشده و به باور نرسیده است؛ اما فراسپید یک هویت رخ‌داده‌ٔ شعر امروز ایران است و به جای ادعا کردن، خود را نمایش می‌دهد. شعر سپید مثل هر دوره شعری دیگر پس از مدت‌ها تجربه شدن در قلم‌ها و فکرها و احساس‌ها به بلوغ نهایی خود رسیده است. شعر سپید با حفظ فرم پلکانی نیمایی به دو نوآوری مهم در زمینه‌ٔ موسیقی و ریتم رسیده است. موسیقی درونی هر شعر سپید اختصاصی و برآمده از فردیت همان شعر است که در اشعار دیگر قابل تکرار نیست. این موسیقی برخلاف ریتم شعر کلاسیک یا نیمایی از قافیه‌ها و اوزانِ از قبل مشخصِ عروضی حاصل نمی‌شود بلکه با فرازوفرود واژه‌ها و بسته‌بندی‌های کوچک و بزرگ کلمات همسایه و با تکیه بر معنای هر واحد شعری (مثل مصراع در شعر کلاسیک) ساخته می‌شود. این ریتم لزوماً با ریتم‌های موسیقی منطبق نیست و به همین دلیل از هژمونی و استبداد موزیک دور می‌شود و زیبایی‌شناسی آوایی خاص خود را می‌سازد. این موسیقی از طریق زبان، تصویر و مفاهیم برهم زننده‌ٔ منطق نثری شکل می‌گیرد. شعر سپید جولانگاه فردیت انسان مدرن است حتی اگر شاعر به مدرنیسم اعتقاد نداشته باشد. سوژه‌ای که یکه است و به هیچ سوژه‌ٔ دیگری شباهت ندارد؛ نه در زبان نه در ریتم و نه در نگاه به جهان. اما شعر سپید همچنان وابسته به روایت است. همچنان خطی است و حداکثر، از منطق درختی پیروی می‌کند. شاخه‌های بیرون زده دارد اما همچنان یک تنه و یک ریشه به شعر ساختار واحد می‌بخشد و ساختار از خود در برابر برداشت‌های متفاوت خوانندگان و خدشه در نیت شاعر محافظت می‌کند.

خواندن کتاب قرنطینه در پرانتز را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران شعر معاصر ایران پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب قرنطینه در پرانتز

نوبت به ویروس رسید تا روی اخبار خرابی کند به نیت انتشار و تشر بزند با تکثیر شرّ و بخندد به ریش پادزهرها و سبیل واکسن‌ها و چراغی که در ناف آرزو به قافِ صعود و سرور می‌تابد ... این تو بمیری از آن ما بمیری‌ها و شما بمیری‌ها و آن‌ها بمیری‌هاست که با ماسک فروش‌ها تبانیِ نمردن بسته است ... تا دلم را سرما نبرده بگویم که از باران دعایی چکید و برف روی اجابت را سفید کرد و باد آبرویِ خاک را به‌پای غبار نوشت ... راه خورشید از موم دلِ ما هموار می‌شد که ایکاروس به بهانه‌ی عسل خودخوری کرد ... انگشت به آنجا مانده‌ام از فرط دندان که سی‌ودو حرف نهاد بر «لبالب‌ـ‌ریز»ِ چکه‌های درشتِ دروغ از افراطِ آب و تفریطِ فرتوتِ خشک‌سال در سرزمین کتیبه جات ... کرونا قدم می‌زند پشت اخبار هوا:

شیراز مهمان‌نواز است اما همشهریان عزیز.: کرونا مهمان نیست.

*

قرنطینه دوباره مرز را پررنگ می‌کند علی‌رغم پرندگان مهاجر و گوزن‌های سربه‌هوا ... مین ربطی به ادمین ندارد مگر اینکه پست‌ها، جای مرزبانی‌ها، خبررسانی کنند مردگان را ... با ماسک و ژلِ دست که نمی‌شود جملهٔ دری ساخت مگر سرفه امان نبریده باشد نفس پنجره‌ها را ... وفور سوژه معنای تراکم ابژه نمی‌دهد مگر دهان به معنای ماسک واقف شده باشد در ترسی که یک‌شبه پیر می‌کند ریه‌ها را ... «مگر» استثنایی‌ست که «اگر» را از هپروت می‌تکاند به ضرب تب مگر اینکه «مگر» مقلوب «مرگ» شود در صنایع «ادب‌بازی» و «اگر» همچنان بماند در میخانهٔ امیدِ و ساقی هی بشنود «یک جام دگر» و کم بیاورد «ویتامین c» ها را ... «کرونا» از بیهوشی «شجریان» هم خطرناک‌تر است مگر اینکه دوباره مرغ سحر برای خورشید بخواند واکسن مهتاب را ... .