کتاب نگاهی به صفات منفی انسان در قرآن

کتاب نگاهی به صفات منفی انسان در قرآن نوشتۀ سید محمدرضا عدنانی ساداتی است. این کتاب را انتشارات میراث ماندگار در سال ۱۴۰۰ منتشر کرده است.

درباره کتاب نگاهی به صفات منفی انسان در قرآن

غالب علوم اسلامی، سودمند است، اما آن علمی که مستقیماً با شناخت جان آدمی و فضیلت، رذیلت، سعادت، شقاوت، بهشت، دوزخ و سرانجام، جلال و جمال انسان ارتباط دارد، گذشته از جنبه علمی و آموزشی، دارای صبغه عملی یعنی تزکیه و تهذیب نیز هست، ازاین‌رو اثری سودمندتر از دیگر بحث‌ها داشته و مسئله معرفت نفس که انسان را به معرفت رب هدایت می‌کند با شناخت حقیقت انسان پیوند عمیق‌تری دارد. در این کتاب ما بر آن هستیم که باتوجه‌به جایگاه ویژه انسان در نظام آفرینش، فلسفه و حکمت اینکه در آیات متعددی از قرآن انسان با واژه‌های منفی مورد سرزنش و مذمت قرار گرفته است چیست؟

خواندن کتاب نگاهی به صفات منفی انسان در قرآن را به چه کسی پیشنهاد می کنیم؟

علاقه‌مندان به کتاب مقدس اسلام و تحلیل آن می‌توانند از خواندن این کتاب لذت ببرند.

بخش‌هایی از کتاب نگاهی به صفات منفی انسان در قرآن

با مراجعه به آیات قرآن می‌توان این الفاظ را در مورد انسان در قرآن یافت:

انسان، بشر، ناس، اُناس، اُناسی وبنی آدم.

بحث در این الفاظ ازاین‌جهت که از چه ریشه‌ای گرفته شده‌اند و به چه مناسبتی به هر یک اطلاق می‌شود مثلا نظیر آنچه که درمورد کلمه «انسان» برخی گفته‌اند که ریشه انس است و برخی نظر داده‌اند که از مادّه نسیان است؛ تأثیری در فهم معنای هریک از آنها به‌عنوان یک اسم عام برای این نوع از موجودات ندارد.

به هرحال ما می‌دانیم که مثلاً کلمه انسان، اسم جنسی است که در تک‌تک افراد بنی‌آدم، اطلاق می‌گردد و مانند سایر اسم‌هایی که برای «انواع» وضع شده و دانستن ریشه لغوی اثری در فهمیدن این معنا ندارد ... برفرض هم که توانستیم که از لحاظ لغوی با تحقیق شواهدی پیدا کنیم بر اینکه واضع لغت؛ به چه مناسبتی چنین اسمی وضع کرده است ولی این مطلب کمکی به فهم معنایی که ما از آن می‌فهمیم، نمی‌کند. این بحث‌ها از نظر تفسیری هیچ فایده‌ای نخواهد داشت.

البته در بین مفسّران هم گاهی اختلافاتی از جهت استعمال این کلمات وجود دارد که آیا باهم فرق دارند و اگر فرق دارند. این فرق جنبه دستوری دارد یا از لحاظ معناست؟

مثلاً برخی در مورد دو واژه «انسان» و «بشر» گفته‌اند که این دو، از لحاظ اصل معنا، باهم فرق دارند: بشر، چون با ماده «بشر =ظاهر بدن» مناسبت دارد، پس در آن بیشتر جنبۀ ظاهری ملحوظ است؛ اما انسان که با «اُنس» مناسبت دارد و انس از ابعاد معنوی انسان است، بیشتر به جنبۀ معنوی و کمال و فضیلت او تناسب دارد که باید گفت: به فرض آنکه در اطلاق‌های ما و یا حتی در اطلاق عرب فعلی، چنین نکته‌هایی هم ملحوظ باشد ولی در کاربرد قرآنی آن تا جایی که ما استصقاء کرده‌ایم نمی‌توان شاهدی برای این مطلب یافت.