کتاب برای انسان

برای انسان از مجموعه در قلمرو اندیشه امام موسی صدر است که  درس‌گفتارهای ایشان را درباره زمینه‌ها و مبانی جنبش أمل دربر دارد.

 با توجه به اینکه این سخنرانی‌ها در آخرین سال‌های حضور امام موسی صدر در لبنان ایراد شده است، به نوعی عصارهٔ اندیشه و فکر امام موسی صدر در زمینه‌های مختلف و انعکاس و خلاصهٔ معرفت وجودی امام موسی صدر است.

 درباره کتاب برای انسان 

امام موسی صدر در سال ۱۹۷۵ میلادی ولادت جنبش أمل را رسماً اعلام کرد. جنبش أمل یکی از سازمان‌های کلانی است که امام صدر در دورهٔ قریب به بیست سال حضورش در لبنان پایه‌گذاری کرد. محورِ اساسی فعالیت جنبش أمل و، شاید علتِ پایه‌گذاری آن، مقابله با اسرائیل و حمایت از جنوبِ لبنان در مقابل تجاوزات این رژیم بود؛ اما، در عین حال، ابعادِ اجتماعی و سیاسی هم داشت.

چرا امام صدر شش سال پس از آغاز به کار مجلس اعلا، دست به پایه‌گذاری نهادی دیگر زد؟ زمینه‌های تاریخی و سیاسی و اجتماعیِ این جنبش کدام‌اند؟ جنبش أمل چه مؤلفه یا مؤلفه‌هایی دارد؟ آیا امام صدر برای این حرکت نظامی و اجتماعی و سیاسی خود پشتوانه‌های دینی هم برمی‌شمارد؟ آیا این جنبش حرکت و جریانی شیعی است یا فرافرقه‌ای؟ کدام فرقه‌ها و گروه‌های سیاسی لبنان حامی این حرکت بودند و کدام‌ها مخالف؟ چرا؟ نقش و جایگاه این جنبش در منطقه چیست؟ امام صدر چشم‌انداز این جنبش را چگونه می‌دید؟

کتاب پیش روی شما فراهم آمده است تا با پاسخ با این پرسش‌ها یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین دستاوردهای امام صدر در لبنان را بشناساند. حرکتی که واجد ابعاد سیاسی و اجتماعی و دینی است و شناخت آن، رهیافتی است به اندیشه و عمل امام موسی صدر. بنابر شیوهٔ مجموعهٔ در قلمرو امام اندیشهٔ امام موسی صدر فقط باید از متنِ نوشته‌ها و سخنان امام صدر بهره می‌گرفتیم. امام صدر تا روز حضورش در عرصهٔ اجتماعی و سیاسی لبنان، در پیام‌ها و سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها و مقالات و درس‌گفتارهای متعددی به این پرسش‌ها پرداخته است. کوشیدیم از میان حجمِ انبوهِ این مطالب چنان برگزینیم که: اولاً، تکرار مطلب به حداقل برسد؛ ثانیاً، کتاب حتی‌المقدور جامع و ناظر به همهٔ ابعادِ این حرکت باشد؛ ثالثاً، برای مخاطب ایرانی مناسب باشد.

نوشته‌ها و گفته‌های مرتبط امام صدر را جناب آقای مهدی فرخیان با دقت و تسلط از مجموعهٔ گام‌به‌گام با امام انتخاب کردند و در سه فصل گنجانده شد. فصل نخست حاویِ درس‌گفتارهای وی برای اعضای ارشد جنبش أمل است. این درس‌گفتارها فاقد تاریخ مشخص است. تلاش کردیم تا براساس محتوای آن‌ها و اشاراتِ هر متن حتی‌المقدور ترتیب آن‌ها را درست بچینیم. فصل دوم مطالبی است که امام صدر در اولین کنگرهٔ جنبش أمل مطرح کردند. این کنگره تنها کنگرهٔ جنبش است که در زمان حضور امام برگزار شد. فصل سوم حاوی دیدگاه‌هایی از امام موسی صدر است که در مجامع عمومی دربارهٔ جنبش بیان کرده‌اند. تاریخ و مکان و مناسبت مطالب این فصل همگی درج شده‌اند و برحسب تاریخ مرتب شده‌اند.

 خواندن کتاب برای انسان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 دوست‌داران اندیشه‌های امام موسی صدر مخاطبان این کتاب‌اند.

بخشی از کتاب برای انسان

دربارهٔ شناخت اسلام صحبت می‌کردیم و ایمان به خدا و ملائکهٔ خدا. طبیعتاً مفهوم ملائکه را آن‌گونه که از قرآن می‌فهمیم، مطرح کردیم و به این نتیجه رسیدیم که ایمان به ملائکهٔ خداوند همان حضور الهی و اثرگذاریِ الهی بر تحولات و حوادث و خلقت است یا همان که قیّومیت خدا نامیده شده است. بنابراین، پروردگار ما مانند ساختمان‌سازی نیست که بسازد و رها کند، بلکه او در فعلِ دائم است و در خلقِ دائم و ابداعِ دائم. هر حادثه، کوچک و بزرگ، در این جهان هستی مخلوق خدا و موضع افاضهٔ خداوند است، هرچند سلسلهٔ علل و معلول را هم می‌پذیریم.

یکی از باورهای قرآنی،‌ ایمان به کتاب‌ها و پیامبران الهی است. قرآن کریم بسیار می‌کوشد تا در کنار نام پیامبران گذشته درنگ کند. قرآن تأکید دارد که اعتقاد به حضرت محمد (ص) به‌تنهایی بسنده نیست. مسلمان،‌ همچنین،‌ باید به همهٔ پیامبران پیشین ایمان داشته باشد: «آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنزِلَ إِلَیهِ مِن رَّبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ کلٌّ آمَنَ بِاللهِ وَمَلآئِکتِهِ وَکتُبِهِ وَرُسُلِهِ.» این معنا با عبارات دیگری هم آمده است: «لاَ نُفَرِّقُ بَینَ أَحَدٍ مِّن رُّسُلِهِ.» در برخی آیات دیگر، به‌خصوص در سورهٔ انبیا، تصریح شده است که هر پیامبری پیامبران پیش از خود را تصدیق می‌کند و به آمدن پیامبران بعدی بشارت می‌دهد.

برآیند این آموزه کوششی است برای ایجاد جبهه‌ای از پیامبران و مؤمنان که از ابتدای آفرینش آغاز می‌شود و تا پایان هستی ادامه می‌یابد؛ کوششی که در پی پیوند دادن مبارزهٔ امروز ما با مبارزهٔ انسان‌های گذشته است و در پی آن است که میان دعوتِ گذشته و حالِ پیامبران پیوندی ناگسستنی به وجود آورد. این روش را قرآن و اسلام در همهٔ امور همواره به کار بسته‌اند. حتی هنگامی که از مجاهدت و شهادت امام حسین (ع) یاد می‌کنیم، در زیارت مخصوص او، چنین می‌گوییم: «السَّلامُ عَلَیک یا وارِثَ آدَمَ صَفوَةِ اللهِ، السَّلامُ عَلَیک یا وارِثَ نوحٍ نَبِیِّ اللهِ...» تا ابراهیم و اسماعیل و موسی و عیسی و محمد (ص). امام حسین را وارث این خط نورانی می‌شماریم؛ خطی که از آغاز هستی شروع شده است، یعنی همان رسالت الهی که از آغاز بوده است.