کتاب سازمان های بین المللی

ساموئل جی. بارکین در کتاب سازمان های بین المللی از تئوری‌ها و نهادهای این سازمان‌ها صحبت می‌کند.

درباره کتاب سازمان های بین المللی

این کتاب صرفا بدنبال کاوش در سازمان‌های بین‌المللی و یا حکمرانی جهانی نیست، بلکه علاوه بر طرح نظریه سازمان‌های بین‌المللی، تلاش می‌کند تا روابط بین‌الملل با استفاده از این نظریه‌ها بهتر شناخته شود. به عبارت دیگر، این کتاب قصد بررسی نظام‌مند تمام سازمان‌های بین‌المللی یا ساختار سازمانی نظیر سازمان ملل متحد را ندارد. هدف کتاب این است که با بررسی نظریه سازمان‌های بین‌المللی و کاربردی کردن آن در تعدادی از سازمان‌های بین‌المللی، راه‌هایی را پیشنهاد دهد تا به ما در فهم عمیق‌تر نقش سازمان‌های بین‌المللی در سیاست بین‌الملل کمک کند. بنابراین متأثر از این هدف، کتاب ابعاد مختلف حکمرانی جهانی نظیر نقش سازمان‌های غیردولتی و جامعه مدنی جهانی را در روابط بین‌الملل بررسی می‌کند.

کتاب پیش رو در دو قسمت طراحی شده است. در بخش اول چهار نظریه را درباره سازمان‌های بین‌المللی بیان می‌کند که عبارتند از حاکمیت و جهانی‌شدن، قدرت و وابستگی متقابل، رژیم‌ها و نهادها و بالاخره، کارآیی و مشروعیت. هر کدام از این نظریه‌ها در یک فصل ارائه می‌گردد. 

در فصل اول حاکیمت و جهانی‌شدن را از منظر سه رهیافت واقع‌گرایی، بین‌الملل‌گرایی و جهان‌گرایی بررسی می‌کند. فصل دوم که اختصاص به قدرت و وابستگی متقابل دارد ضمن بررسی منابع قدرت سازمان‌های بین‌المللی، تاثیر قدرت سازمان‌ها بر دولت‌ها را متاثر از سه رهیافت مذکور مورد کنکاش قرار می‌دهد. فصل سوم از منظر دو رهیافت رژیم‌ها و نهادها، سازمان‌های بین‌المللی را مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهد.

فصل چهارم با عنوان کارآیی و انگاره‌ها، دو رهیافت عقلایی و بازتابی را در مطالعه سازمان‌های بین‌المللی به‌کار می‌بندد. در فصل پنجم و فصل پایانی قسمت اول، ساختار نهادی سازمان ملل متحد را با توجه به مباحث نظری مطروحه در فصول پیش مورد مطالعه قرار می‌دهد.

قسمت دوم در قالب شش فصل اختصاص به نقش سازمان‌های بین‌المللی در حوزه‌های مختلف و تجزیه و تحلیل آنها از منظر چهار نظریه بحث شده در قسمت اول کتاب دارد. حوزه‌هایی که در قسمت دوم کتاب به بر اساس چارچوب ذکر شده و به بررسی آنها پرداخته است عبارتند از: امنیت دسته‌جمعی، حقوق بشر و کمک‌های بشردوستانه، پول، تجارت و چندجانبه‌گرایی، توسعه، سازمان‌های فنی همچون اتحادیه پستی، سازمان بهداشت، سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری، و در نهایت؛ سازمان‌های بین‌المللی ترکیبی که سازمان پلیس جنائی، سازمان بین‌المللی استاندارد، سازمان بین‌المللی مخابرات ماهواره‌ای، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و کمیته بین‌المللی المپیک از نمونه‌های آن هستند.

 خواندن کتاب سازمان‌های بین‌المللی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 پژوهشگران علوم سیاسی و اجتماعی مخاطبان این کتاب‌اند.

بخشی از کتاب سازمان‌های بین‌المللی

مایزات بین قدرت و وابستگی متقابل موضوع نظریِ دیگری است که در این کتاب به آن پرداخته می‌شود. این تمایزات با افتراقات مطروحه در فصل گذشته بین حاکمیت و جهانی‌شدن ارتباط دارد. سنت واقع‌گرا قدرت را به‌عنوان مولفه اصلی و نهایی در روابط بین‌الملل می‌داند، درحالی‌که هر دو سنت بین‌الملل‌گرا و جهان‌گرا توجه خاصی به وابستگی متقابل دارند. وابستگی متقابل به وضعیتی اشاره دارد که یک دولت نمی‌تواند به تنهایی و به‌طور موثر سیاست خاصی را اتخاذ و اجرایی کند و لذا همکاری و همیاری دیگر کشورها دراجرای سیاستها ضرورت می‌یابد. البته باید کشورهای مقابل نیز پیشبرد سیاست‌های خود را منوط به همکاری یکدیگر بدانند. نکته مهم در مفهوم وابستگی متقابل، اقدام متقابل است. از نظر بین‌الملل‌گرایان نتیجه وابستگی متقابل، گسترش همکاری میان دولت‌هاست و از نظر جهان‌گرایان وابستگی متقابل می‌تواند با تمرکز بر سطوح تصمیم‌گیری جایگزین تصمیم‌گیری منفردانه دولت‌گردد.

بین‌الملل‌گرایان معتقدند اگرچه قدرت مرکز ثقل و اصلی‌ترین عامل سیاست بین‌الملل است اما همکاری چندجانبه در عرصه تصمیم‌گیری می‌تواند جایگزین آن شود. دستاوردهای مطلق و نسبی مهمترین عاملی است که موجب گشته سیاست بین‌الملل در غالب وضعیت همکاری محض یا قدرت محض در نظر گرفته شود. دستاوردهای مطلق ناشی از وضعیت‌های خاصی است که دولت در آن قرار دارد و چنانچه آن وضعیت نباشد دستاوردی هم وجود نخواهد داشت. برای مثال اگر طرفین یک موافقت‌نامه تجارت آزاد ۳ درصد بیشتر از گذشته به تولید ناخالص ملی‌شان افزوده شود، این بدین معناست که طرفین ۳ درصد سود مطلق در تولید ناخالص داخلی‌شان کسب کرده‌اند. در مقابل، دستاوردهای نسبی است که یک کشور در مقایسه با رقیبش به دست می‌آورد.