کتاب پرستوهای کابل

کتاب پرستوهای کابل نوشتهٔ یاسمینا خضرا و ترجمهٔ مهدی غبرایی است و انتشارات نقش‌و‌نگار آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب پرستوهای کابل 

رمان پرستوهای کابل با این تصویر شروع می‌شود که مردی به نام عتیق با شلاقش در میان جمعیت راه باز می‌کند. مراسم سوگواری در جریان است و در میان جمعیتْ گدا و آس و پاس زیاد دیده می‌شود. خواننده متوجه می‌شود که داستان در کابل روایت می‌شود؛ کابلی که تحت حکومت طالبان است و به‌سختی روزگار می‌گذراند. جلوتر که می‌رویم با شخصیت عتیق شوکت بیشتر آشنا می‌‌شویم. عتیق زندانبان است؛ مردی که دربستْ اعتقادات طالبان را پذیرفته و تلاش می‌کند به باورهایش خللی وارد نشود و با زنش، مسرت زندگی می‌کند که در جنگ جان او را نجات داده است. مسرت در حال حاضر از بیماری و نومیدی رو به مرگ است و عتیق از او مراقبت می‌کند.

موازی با این داستان با خانواده‌ٔ دیگری آشنا می‌شویم. محسن از خانوادهٔ مغازه‌داران ثروتمند افغانستان است که طالبان نابودشان کرده‌اند و زونیرا، همسر زیبایش که زمانی قاضی بوده، حالا دیگر اجازه ندارد بدون همراهی یک مرد و بی‌ برقع از خانه بیرون برود. 

محسن که سرخورده و آشفته در خیابان‌های کابل پرسه می‌زند، خود را میان جمعی می‌یابد که می‌خواهند زنی را سنگسار کنند. آن جمعیت هیجان‌زده که ذره‌ای به رفتارشان فکر نمی‌کردند، خشمش را برمی‌انگیزند و او هم به سمت صورتِ زنِ محکوم که تا کمر مدفون شده، سنگ پرتاب می‌کند. با این عمل، زندگی هر چهار شخصیت به هم گره می‌خورد و از طرف دیگر، سرنوشت دیگری برایشان رقم می‌خورد.

این رمان با روایتی هوشمندانه و موشکافانه مهربانی و همذات‌پنداری را در خواننده برمی‌انگیزد. نویسنده با نثری روان و خنثی روایتی از کابل دورهٔ طالبان به مخاطب ارائه می‌دهد که در ذهنش ماندگار می‌شود. یاسمینا خضرا خواننده را به خیابان‌های داغ و خاک‌آلود و کثیف کابل می‌کشاند و شناخت تازه‌ای از جامعه‌ای به دست می‌دهد که خشونت و ریا در آن آدم‌ها را به پرتگاه نومیدی سوق می‌دهد.

یاسمینا خضرا ویرانی و زوال افغانستان طالبان را از درون، محور داستان قرار می‌دهد و در عین اینکه داستان تلخی را روایت می‌کند و بسیاری چیزها را بر باد رفته می‌بیند، بر اهمیت ایثار، ایمان و امید و مسائل انسانی تأکید می‌ورزد و همین، رمان را اثری ارزشمند و در خور تعمق می‌سازد.

یاسمینا خضرا، اسم مستعار محمد مولی‌السهول، افسر ارتش الجزایر است. او دو کتاب دیگر به زبان انگلیسی منتشر کرده است: با نام‌های خدا و رؤیاهای گرگ. دلیل انتخاب این نام مستعار زنانه پرهیز از ارائه دست‌نوشته‌هایش به مقامات نظامی، در زمان خدمت بوده است.

خواندن کتاب پرستوهای کابل را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

اگر از خواندن بادبادک‌باز خوشتان آمده، پس خواندن این رمان را هم به شما پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب پرستوهای کابل  

محسن در بسیاری از این مجازات‌های بدون محاکمه حاضر بوده است. همین دیروز دو مرد جوان ـ‌ـ یکی از آن‌ها نوجوان بود ــ از جرثقیلی که پشت کامیون نصب بود، به دار آویخته شدند؛ اجسادشان را تا غروب پایین نیاوردند. محسن از اعدام در ملأ عام متنفر است. این کارها او را از آسیب‌پذیری‌اش آگاه و به محدودیت‌هایش حساس می‌کند؛ بینشی ناگهانی از پوچی اشیا و آدم‌ها به او می‌دهد. در چنین لحظاتی هیچ دستاویزی نمی‌یابد تا به ایقانی که در گذشته داشت بچسبد، روزگاری که چشم به آینده داشت تا آن را از آنِ خود کند. اولین باری که مردن کسی را دید ــ قاتلی که یکی از اعضای خانوادهٔ قربانی گلویش را برید ــ حالش به‌هم خورد. از آن پس شب‌های پی‌درپی دچار کابوس می‌شد. بارها از خواب می‌پرید و مثل آدم‌های جن‌زده فریاد می‌کشید؛ اما زمان گذشته و ظاهراً اعدام‌ها به صحنه‌هایی روزمره از زندگی عادی مردم بدل شده‌اند؛ طوری که مردم کابل نگران به تأخیر افتادن یک اعدام می‌شوند. حالا قربانیان مجازات را دسته‌جمعی می‌کشند و محسن کم‌کم دیگر کابوس نمی‌بیند. ندای وجدانش خاموش شده است. همین که چشم‌هایش را می‌بندد به خواب می‌رود. تا صبح مثل سنگ می‌خوابد و وقتی بیدار می‌شود، سرش مانند کوزه‌ای خالی است. برای او و دیگران مرگ موضوع پیش‌پاافتاده‌ای است. از این بیشتر، همه‌چیز پیش‌پا افتاده است. گذشته از اعدام‌ها که شیوهٔ حاکمان برای برقراری نظم است، هیچ‌چیز دیگری وجود ندارد. کابل مثل اتاق انتظاری است برای رسیدن به جهان دیگر: اتاق انتظاری تاریک که برگشتن به آن نامعلوم است؛ محنتی دشوار برای تذکیه؛ وضعیتی پنهان و تحمل‌ناپذیر که ناظر خصوصی‌ترین اعمال آدمی است.