دانلود و خرید کتاب صوتی هفت اورنگ جامی (قصه‌ های شیرین ایرانی ۴)

کتاب صوتی قصه‌های شیرین ایرانی ۴؛ هفت اورنگ نوشته‌ی جعفر ابراهیمی (شاهد) مجموعه‌ای از چند حکایت بازآفرینی‌شده از مثنوی‌های هفت اورنگ جامی است که نشر سماوا آن را با گویندگی امیرعباس توفیقی منتشر کرده است. در این کتاب صوتی شنونده با دنیای قصه‌های کهن فارسی روبه‌رو می‌شود اما نه به شکل دشوار و پر از اصطلاحات سنگین، بلکه در قالب روایت‌هایی تازه، صمیمی و داستان‌پردازی‌شده که برای مخاطب امروز قابل دنبال‌کردن است. متن کتاب بر پایه‌ی حکایت‌های پراکنده در مثنوی‌های جامی شکل گرفته و نویسنده کوشیده است فضای فکری و پیام‌های اخلاقی آن حکایت‌ها را حفظ کند و در عین‌حال آنها را به صورت قصه‌هایی منسجم و جذاب درآورد. در این کتاب صوتی چند قصه‌ی مستقل پشت سر هم روایت شده‌اند؛ از ماجرای «شاعر شعرهای نو» و آرزوی ثروتمندشدن یک پیرمرد فقیر گرفته تا سرگذشت «شتر ضعیف و لاغر»، «خر پیر و لنگ» و حکایت تأثربرانگیز «سه دوست» که در آن سنگ‌پشت و دو مرغابی برای نجات دوستی‌شان دست به ابتکاری عجیب می‌زنند. لحن روایت در همه‌ی این قصه‌ها ساده و سرراست است و گوینده با تغییر لحن و ریتم، شخصیت‌ها را از هم متمایز کرده است. این کتاب صوتی برای شنونده‌ای که می‌خواهد با جهان هفت اورنگ آشنا شود اما حوصله‌ی زبان کهن و وزن شعری را ندارد، پلی میان ادبیات کلاسیک و قصه‌گویی امروز فراهم کرده است.

درباره کتاب قصه های شیرین ایرانی 4؛ هفت اورنگ

کتاب قصه‌های شیرین ایرانی ۴؛ هفت اورنگ با تکیه‌بر هفت مثنوی معروف عبدالرحمن جامی شکل گرفته است؛ همان مجموعه‌ای که در متن کتاب به نام‌های سلسله‌الذهب، سلامان و ابسال، تحفه‌الاحرار، صبحت‌الابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون و خردنامه‌ی اسکندری معرفی شده‌اند. جعفر ابراهیمی در مقدمه توضیح داده است که مثنوی‌های جامی پر از حکایت‌های کوتاه و فرعی‌اند که در دل داستان‌های اصلی آمده‌اند و بسیاری از آنها در آثاری مثل مثنوی معنوی مولوی، خمسه‌ی نظامی و کلیله‌ودمنه نیز دیده می‌شوند. اما مشکل این حکایت‌ها برای مخاطب امروز کوتاهی بیش‌ازحد، فشردگی و انبوه واژه‌ها و اصطلاحات دشوار است. نویسنده در این کتاب صوتی به‌روشنی گفته است که کوشیده این قصه‌ها را از دل شعر بیرون بکشد، به آنها پرداختی داستانی بدهد، شخصیت‌ها را جان‌دارتر کند و ماجراها را بسط دهد تا هم آموزنده بمانند و هم سرگرم‌کننده و خواناتر شوند. در کتاب قصه‌های شیرین ایرانی ۴؛ هفت اورنگ چند حکایت بازنویسی‌شده پشت سر هم آمده است که هرکدام دنیای مستقل خود را دارند اما درون‌مایه‌ی مشترکشان عقل، تدبیر، قناعت، دوستی، فریب‌خوردن از ظاهر و پیامدهای حرص و خودخواهی است. در قصه‌ی «شاعر شعرهای نو» شنونده با پیرمردی روبه‌رو می‌شود که از جوانی تا پیری در فقر زندگی کرده اما رؤیای ثروتمندشدن را رها نکرده است و سرانجام تصمیم می‌گیرد با شاعری و مدح شاه به آرزویش برسد. در «شتر ضعیف و لاغر» روباهی حیله‌گر راهی برای سبک‌کردن بار نمک به شتر یاد می‌دهد و بعد همین حیله در ماجرای بار پشم به زیان شتر برمی‌گردد. «خر پیر و لنگ» قصه‌ی مردی ساده‌دل است که خر سالخورده‌اش را به بازار می‌برد و در بازی زبان‌دار دلال‌ها خودش هم فریب می‌خورد. در «سه دوست» سنگ‌پشت و دو مرغابی برای آنکه از هم جدا نشوند نقشه‌ای برای پرواز مشترک می‌کشند و سرانجام تلخِ یک لحظه خودنمایی و حرف‌زدن بی‌جا را تجربه می‌کنند. در پایان نیز حکایت «حاکم عادل و مهربان» طرح می‌شود که در آن حاکمی نگران است مبادا هنوز فقیری در سرزمینش مانده باشد. هر قصه با ساختار آغاز، گره و فرجام روشن پیش می‌رود و شنونده را قدم‌به‌قدم با خود همراه می‌کند.

خلاصه کتاب قصه های شیرین ایرانی 4؛ هفت اورنگ

در این کتاب صوتی چند قصه‌ی مستقل اما هم‌خانواده از نظر مضمون کنار هم قرار گرفته‌اند و هرکدام از زاویه‌ای به موضوع عقل، قناعت، حرص، فریب و دوستی می‌پردازند. در قصه‌ی «شاعر شعرهای نو» پیرمردی فقیر سال‌هاست به همسرش وعده‌ی ثروتمندشدن می‌دهد. او در تمام عمرش کار کرده اما جز نان بخورونمیر چیزی به‌دست نیاورده است. تنها سرمایه‌اش امید است و رؤیایی که هر شب سر سفره‌ی نان و پنیر برای همسرش تعریف می‌کند. پیرزن که از این وعده‌های تکراری خسته شده، او را «پیرمرد خیالباف» می‌نامد و با ضرب‌المثل‌ها و طعنه‌ها سعی می‌کند پایش را روی زمین واقعیت بگذارد. بحث آنها به شاعران درباری می‌کشد که با گفتن شعر در مدح شاه کیسه‌های زر می‌گیرند. پیرمرد می‌گوید اگر شاعر بود می‌توانست یک شب تا صبح دویست‌سیصد بیت شعر بگوید و فردا با کیسه‌ی طلا برگردد. پیرزن یادآوری می‌کند که شاعری استعداد می‌خواهد و هرکسی با «اگر و ای‌کاش» شاعر نمی‌شود. اما پیرمرد تصمیم می‌گیرد شاعر شود، ادعا می‌کند از کودکی طبع شعر داشته و حالا آن را کشف کرده است. چند روز بعد اعلام می‌کند دیوانی بلند سروده که فقط یک شعر است با بیش از هزار بیت و نامش را «نام شاه» گذاشته است. او راهی پایتخت می‌شود، از دروازه‌ی قصر می‌گذرد و به حضور شاه می‌رسد. شاه دفتر او را ورق می‌زند و می‌بیند از اول تا آخر فقط نام شاه تکرار شده است. ابتدا خشمگین می‌شود و دستور می‌دهد جلاد گردن پیرمرد را بزند، اما وقتی پیرمرد توضیح می‌دهد که نام شاه خودبه‌خود همه‌ی صفات او را در ذهن زنده می‌کند و همین تکرار نام، مدح کامل است، شاه نظرش عوض می‌شود، سخن او را نکته‌ای تازه می‌بیند و کیسه‌ای زر به او می‌بخشد. پیرمرد با دست پر به خانه برمی‌گردد و می‌گوید فقط از هوشش استفاده کرده است. در قصه‌ی «شتر ضعیف و لاغر» شتری لاغر و از رمق‌افتاده زیر بار سنگین نمک و شلاق‌های صاحب بی‌رحمش روزبه‌روز نحیف‌تر می‌شود. کلاغ‌ها و زاغ‌ها منتظر مرگ اویند تا جشن لاش‌خواری بگیرند. روباهی او را می‌بیند، از حالش متأثر می‌شود و در عین‌حال حیله‌ای به ذهنش می‌رسد: به شتر می‌آموزد وسط رودخانه خود را به آب بزند تا نمک‌ها خیس و در آب حل شوند و بارش سبک شود. شتر این کار را می‌کند، نمک‌ها کاملاً آب می‌شوند و او با باری سبک به آبادی برمی‌گردد. صاحب شتر ابتدا متوجه حیله نمی‌شود، اما وقتی این ماجرا چندبار تکرار می‌شود، می‌فهمد و نقشه‌ای تازه می‌کشد. این‌بار به‌جای نمک، پشم گوسفند بار شتر می‌کند و همان مسیر رودخانه را می‌رود. شتر که فقط «فرمول» را حفظ کرده و فکر تازه‌ای نمی‌کند، باز وسط رودخانه دراز می‌کشد. پشم‌ها آب می‌خورند، چند برابر سنگین می‌شوند و شتر با باری بسیار سنگین‌تر از نمک به زحمت از آب بیرون می‌آید. او روباه را مقصر می‌داند، درحالی‌که متن قصه نشان می‌دهد مشکل اصلی این است که شتر فقط یک‌بار از عقلش استفاده کرده و بعد همان راه‌حل را کورکورانه تکرار کرده است. در «خر پیر و لنگ» مردی ساده‌دل خر سالخورده و از کارافتاده‌اش را که سال‌ها بار او را کشیده است به بازار می‌برد تا بفروشد و خر جوان‌تری بخرد. خر آن‌قدر پیر است که حتی نمی‌تواند روی زمین صاف درست راه برود. مرد دل‌بسته‌ی خر است اما پول ندارد و ناچار است او را بفروشد. در بازار، دلال جوان و زبان‌داری پیدا می‌شود که اول همه‌ی عیب‌های خر را برای صاحبش ردیف می‌کند و می‌گوید فروشش سخت است، بعد قبول می‌کند برایش مشتری پیدا کند. او در بازار راه می‌افتد و با اغراق و دروغ، خر را «بهترین و زیرک‌ترین خر دنیا» معرفی می‌کند؛ خری که «قدرت دو اسب را دارد» و «مثل پرنده در زمین‌های گل‌آلود می‌پرد». مردم می‌خندند و می‌دانند اینها فقط حرف‌های بازاری است، اما صاحب ساده‌دل که عادت به دروغ‌گفتن ندارد، همه‌ی این تعریف‌ها را باور می‌کند. آن‌قدر تحت‌تأثیر می‌رود که در گوش دلال می‌گوید اگر خرش واقعاً چنین است، دیگر لازم نیست آن را بفروشد و خودش خریدارش می‌شود. دلال که از سادگی او شگفت‌زده شده، اعتراف می‌کند همه‌ی آن حرف‌ها را برای فروش گفته است. قصه در جایی تمام می‌شود که راوی می‌گوید کسی نمی‌داند مرد ساده‌دل واقعاً خر خودش را خرید یا نه و این سؤال را به شنونده می‌سپارد. در حکایت «سه دوست» سنگ‌پشتی در کنار آبگیری سرسبز با دو مرغابی مهربان زندگی می‌کند. سال‌ها سه‌تایی در کنار هم خوش‌اند تا خشکسالی می‌رسد، آبگیر خشک می‌شود و منطقه سرسبزی‌اش را از دست می‌دهد. مرغابی‌ها که بدون آب نمی‌توانند بمانند، ناچارند کوچ کنند. آنها به سنگ‌پشت خبر می‌دهند که فردا می‌روند و از او خداحافظی می‌کنند. سنگ‌پشت از تنهایی می‌ترسد و با گریه می‌گوید بدون آنها از غصه می‌میرد. مرغابی‌ها هم دلشان نمی‌آید دوستشان را تنها بگذارند. یکی از آنها تکه‌چوبی کنار آبگیر می‌بیند و نقشه‌ای می‌کشد: دو مرغابی دو سر چوب را با منقار می‌گیرند و سنگ‌پشت وسط چوب را با دهان می‌گیرد و آویزان می‌شود؛ این‌طور می‌توانند او را هم با خود ببرند. شرط موفقیت نقشه این است که سنگ‌پشت در طول پرواز دهانش را باز نکند و حتی آه نکشد. او قول می‌دهد، پرواز آغاز می‌شود و سنگ‌پشت ابتدا با چشم‌های بسته می‌رود، اما بعد وسوسه می‌شود چشم باز کند و منظره‌های زیر پایش را ببیند. در مرحله‌ای از راه، مردم مزرعه‌ای آنها را می‌بینند و با تعجب نشان می‌دهند. سنگ‌پشت که حرف‌هایشان را نمی‌شنود، اما اشاره‌ها را می‌بیند، خیال می‌کند او را مسخره می‌کنند و برای جواب‌دادن دهان باز می‌کند تا بگوید «تا کور شود هر آن‌که نتواند دید». همان «تا» گفتن کافی است؛ چوب از دهانش رها می‌شود و از آسمان سقوط می‌کند. قصه نشان می‌دهد چگونه یک لحظه خودنمایی و حرف‌زدن بی‌جا می‌تواند زحمتی طولانی و دوستی‌ای عمیق را نابود کند. در پایان، حکایت «حاکم عادل و مهربان» طرح می‌شود؛ حاکمی که برخلاف بسیاری از حاکمان، به‌جای اندوختن زر و ساختن کاخ، در فکر آبادانی کشور و آسایش مردم است. او نگران است مبادا هنوز کسی در سرزمینش گرسنه مانده باشد و ستمی بر کسی برود. متن در همین‌جا بر دغدغه‌ی عدالت و رفاه مردم مکث می‌کند و تصویر حاکمی را نشان می‌دهد که شب و روز در اندیشه‌ی رفع فقر و ظلم است.

چرا باید کتاب قصه های شیرین ایرانی 4؛ هفت اورنگ را بشنویم؟

این کتاب صوتی چند ویژگی برجسته دارد که شنیدنش را جذاب می‌کند. نخست این‌که پلی است میان ادبیات کلاسیک و سلیقه‌ی امروز. شنونده به‌جای روبه‌روشدن با متن منظوم و دشوار هفت اورنگ، با قصه‌هایی روبه‌رو است که ریشه در همان حکایت‌ها دارند اما به‌صورت داستان‌های منسجم، پرجزئیات و قابل‌تصور روایت شده‌اند. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که اصل حکایت‌ها بسیار کوتاه و پر از واژه‌های مشکل‌اند و در این کتاب صوتی کوشیده شده است هم پیام‌ها حفظ شود و هم قصه‌ها برای مخاطب امروزی شیرین و قابل‌دنبال‌کردن باشند. دوم این‌که هر قصه در عین سادگی، لایه‌ای از تأمل اخلاقی و فکری دارد. «شاعر شعرهای نو» درباره‌ی مرز میان خیال‌پردازی و ابتکار، و این پرسش است که هوش و کلام چگونه می‌تواند سرنوشت را عوض کند. «شتر ضعیف و لاغر» به شنونده نشان می‌دهد که یک راه‌حل خوب اگر بدون فکر و متناسب با شرایط به‌کار نرود، می‌تواند به فاجعه تبدیل شود. «خر پیر و لنگ» تصویری از سادگی و پاکی در برابر زبان‌بازی و دلالی می‌دهد و این سؤال را پیش می‌کشد که صداقت در دنیای پر از معامله چه سرنوشتی پیدا می‌کند. «سه دوست» هم قصه‌ای است درباره‌ی دوستی، وفاداری و خطری که از یک لحظه خودنمایی و حرف‌زدن بی‌جا برمی‌خیزد. سوم این‌که ساختار اپیزودیک کتاب صوتی باعث می‌شود شنونده بتواند هر حکایت را جداگانه بشنود؛ برای مثال در مسیر کوتاه، پیش از خواب یا در جمع خانوادگی. هر قصه آغاز و پایان مشخص دارد و شخصیت‌ها به‌خوبی از هم متمایز شده‌اند. گویندگی امیرعباس توفیقی نیز با تغییر لحن برای شخصیت‌های مختلف، فضای طنزآمیز و گاهی تلخ قصه‌ها را برجسته کرده است. این ترکیب، کتاب صوتی را به مجموعه‌ای مناسب برای شنیدن گروهی، به‌ویژه در جمع‌های خانوادگی و آموزشی، تبدیل کرده است. درنهایت، شنیدن این کتاب صوتی فرصتی است برای آشنایی غیرمستقیم با هفت اورنگ جامی. در متن چندبار پیشنهاد شده است که مخاطب پس از شنیدن قصه‌های بازنویسی‌شده، به سراغ اصل مثنوی‌ها برود و تفاوت زبان و روایت را ببیند. همین رفت‌وآمد میان قصه‌ی امروز و شعر دیروز می‌تواند درک شنونده از ادبیات فارسی را عمیق‌تر کند.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به قصه‌های اخلاقی و تمثیلی علاقه دارند و دوست دارند با حال‌وهوای هفت اورنگ جامی آشنا شوند بی‌آنکه درگیر زبان کهن شوند. همچنین به والدین و مربیانی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال قصه‌هایی برای گفت‌وگو با کودکان و نوجوانان درباره‌ی موضوعاتی مثل قناعت، فریب‌خوردن از ظاهر، دوستی، سادگی و هوشمندی هستند. به علاقه‌مندان ادبیات کلاسیک فارسی که می‌خواهند از راه قصه‌گویی وارد جهان جامی شوند و نیز شنوندگانی که مجموعه‌های چندقصه‌ای کوتاه برای شنیدن در زمان‌های پراکنده می‌پسندند، می‌توان این کتاب صوتی را پیشنهاد کرد.