دانلود و خرید کتاب صوتی از سرد و گرم روزگار

کتاب صوتی از سرد و گرم روزگار نوشته احمد زیدآبادی با گویندگی پیمان قریب‌پناه روایتی بلند و جزئی‌نگر از کودکی و نوجوانی نویسنده در روستای زردو و حوالی زیدآباد و سیرجان است که استودیو نوار با همکاری نشر نی آن را منتشر کرده است. احمد زیدآبادی در این کتاب صوتی به سراغ خاطرات شخصی خود رفته و از دل زندگی در قلعه مظفرخان، فقر مزمن، کار کودکی، مدرسه‌رفتن در روستایی دورافتاده و روابط پیچیده خانوادگی، تصویری زنده از زیست روستایی و حاشیه‌نشین در ایران آن دوره ساخته است. نویسنده در مقدمه تأکید کرده است که کوشیده صادقانه روایت کند اما در عین حال حرمت و حریم اشخاص را نگه دارد؛ برای همین از ماجراهای پرده‌در پرهیز کرده و در مواردی نام‌ها را تغییر داده است. این نگاه باعث شده فضای کتاب صوتی نه صرفاً شرح رنج و مصیبت که ترکیبی از موقعیت‌های کمیک و تراژیک باشد؛ موقعیت‌هایی که خودش آنها را بازتاب «سرشت کمیک‌ـ‌تراژیک حیات انسانی» می‌داند. شنونده در این کتاب صوتی با شبکه‌ای از شخصیت‌ها روبه‌رو است: مادر سختکوش و رنج‌کشیده، پدر بی‌قرار و گریزان از کار سخت، خواهران قالیباف، همسر دوم پدر، خویشاوندان دور در نی‌ریز و شیراز، دهقانان، ارباب‌ها، معلمان روستا، جن‌گیرها، مریدان امامزاده و بچه‌های روستا که هرکدام گوشه‌ای از فضای اجتماعی و فرهنگی آن زمان را نمایندگی می‌کنند. گویندگی پیمان قریب‌پناه با ریتم آرام و لحن روایت‌محور، جزئیات فراوان متن را برای شنونده قابل‌دنبال‌کردن کرده و استودیو نوار نیز این اثر را در قالب یک کتاب صوتی بلند در دسترس قرار داده است.

درباره کتاب از سرد و گرم روزگار

کتاب از سرد و گرم روزگار روایتی خاطره‌محور از زندگی احمد زیدآبادی است که از نخستین سال‌های کودکی او در قلعه مظفرخان روستای ابراهیم‌آباد زردوئیه آغاز می‌شود. نویسنده از همان سطرهای اول با صحنه‌ای مرگ‌ومیرگونه شروع کرده است: سقوط کودک سه‌ساله در جوی قنات و نجات معجزه‌آسا به‌وسیله علی‌نظرلی. از این نقطه، روایت به‌تدریج گسترده می‌شود و شنونده را با جغرافیای زردو، تقسیم‌بندی بالا قلعه و پایین قلعه، ساختار قلعه‌ها، خانه‌های خشت‌وگلی، قنات، درختان توت، باغ‌های پسته و شیوه زیست خوش‌نشین‌ها آشنا می‌کند. در ادامه، کتاب صوتی به سرگذشت پدر و مادر نویسنده می‌پردازد: کودکی آواره و «نون‌کمی» پدر در خانه ارباب‌ها، فرارها، کتک‌ها، قصابی زیر درخت شنگ، ایلخانی کوتاه‌مدت و سقوط دوباره به فقر؛ و در مقابل، زندگی مادر ربابه، دختر اوستان‌نظر، زنی سختکوش که با قالیبافی، کرباس‌بافی و کار در مزرعه، ستون اصلی خانواده است. در بخش‌های بعدی کتاب از سرد و گرم روزگار شنونده با جزئیات خیره‌کننده‌ای از زندگی روزمره در روستا روبه‌رو می‌شود: خوشه‌چینی گندم، کله‌کشی، دعوا بر سر «تحقوده»‌های کوچک، ذخیره سالانه گندم در خمره‌ها، سوختن با دود برگ گاگو، جمع‌کردن تاپاله و ریشه بوته‌ها برای هیزم، غذای روزمره‌ای مثل اوگرمو، کشک صاف، برنج شب عید، قصه‌های زن همسایه‌ای به نام هاجو، تغذیه رایگان مدرسه و کشف طعم لوبیا و پرتقال. در کنار اینها، روایت مدرسه‌رفتن در زردو، رقابت درسی با کریمی اسماعیلی، معلم متعصب مذهبی، معلم دیگری با گرایش‌های ضدحکومتی، آشنایی با نام صمد بهرنگی، نقش معلم دلسوزی به نام مریم، ماجرای دمپایی چهار تومانی، توبیخ به‌خاطر درنزدن، و تجربه‌های نخستین از مفهوم تقدیر، لایه دیگری به کتاب می‌دهد. سفرهای زیارتی و درمانی به شیراز، مشهد، نی‌ریز، سیرجان و کرمان، ماجرای بیماری طولانی مادر، بست‌نشینی در امامزاده محمد، جن‌گیر یهودی‌محله، پماد نجات‌بخش خانم سلطانی برای گلوی پروین، و فرازونشیب روابط با خواهران ناتنی، همه در قالب خاطراتی پیوسته و در عین حال اپیزودیک روایت شده‌اند. این کتاب صوتی در چندین فصل بلند تنظیم شده است که هر فصل حول یک محور اصلی می‌چرخد؛ از «آب قنات در قلعه مظفرخان» و «خوشه‌چینی و گندم‌درو» تا «مدرسه زردو»، «سفر نی‌ریز و شیراز» و «بیماری ربابه و امامزاده محمد».

خلاصه کتاب از سرد و گرم روزگار

هسته اصلی کتاب صوتی از سرد و گرم روزگار بازسازی جهان کودکی و نوجوانی احمد زیدآبادی در روستای زردو و پیرامون آن است؛ جهانی که در آن فقر، کار طاقت‌فرسای کودکان، ساختار ارباب‌ـ‌رعیتی، باورهای مذهبی و خرافی، و تلاش برای تحصیل در هم تنیده شده است. روایت با نجات معجزه‌آسای کودک سه‌ساله از جوی قنات آغاز می‌شود و بلافاصله به معرفی روستا، قلعه‌ها، قنات و تقسیم‌بندی اجتماعی بالا قلعه و پایین قلعه می‌رسد. سپس نویسنده به عقب‌تر می‌رود و زندگی پدرش محمدعلی (آمندلی) را از کودکی روایت می‌کند: رهاشدن در زیدآباد، خانه‌شاگردی در روستاها، نون‌کمی در خانه ارباب‌ها، فرار از کار سخت، کتک‌خوردن از مباشران، پناه‌گرفتن زیر چادر زن‌های ارباب، کار مقنی‌گری، چوپانی در ایل، قصابی زیر درخت شنگ و در نهایت ازدواج با ربابه و بعدتر تجدید فراش با زنی به نام مخمل. در مقابل، زندگی مادر ربابه به‌عنوان زنی که با قالیبافی، کرباس‌بافی، دوشیدن گله، زدن مشک، کار در مزرعه و مدیریت خانه، خانواده را سرپا نگه می‌دارد، به‌تفصیل روایت شده است. کتاب سپس به تولد و کودکی خود نویسنده می‌رسد: بچه‌ای که مادرش او را نتیجه رؤیا و نذر و توسل می‌داند، در فقر بزرگ می‌شود، از همان چهار پنج سالگی در خوشه‌چینی گندم، حمل کوله گندم، جمع‌کردن هیزم و کارهای ریز خانه مشارکت دارد و در عین حال شیفته مدرسه است. جزئیات خوشه‌چینی، دعوا بر سر یک «تحقوده» ده‌خوشه‌ای، ضربه کلاک بر سر، تراشه چوبی که از کف پایش بیرون می‌آید، و ماجرای سوارشدن بر الاغ و شکستن کوزه، تصویر ملموسی از کار کودک و خشونت پنهان در زندگی روزمره می‌سازد. در بخش دیگری از کتاب، تغذیه خانواده و فرهنگ خوراکی‌ها شرح داده شده است: نان پفتلنگی، اوگرمو، کشک صاف، کشک بادمجان و کشک کدو، برنج شب عید، حلوا، ماست و دوغ، و ورود تدریجی لوبیا و عدس از مسیر تغذیه رایگان مدرسه. ماجرای گربه‌ای که سرش در قوطی کنسرو لوبیا گیر می‌کند و حسرت خوردن نیمه دوم کنسرو برای کودک، نمونه‌ای از ترکیب طنز و تلخی در این خاطرات است. بخش مهمی از کتاب به مدرسه اختصاص دارد: بازگشایی مدرسه زردو، رفتن نویسنده به‌عنوان مستمع آزاد، رقابت درسی با کریمی اسماعیلی، معلم متعصب که بچه‌های آقاخانی را وادار به ناسزاگویی به آقاخان می‌کند، معلم دیگری با گرایش‌های ضدحکومتی که شعر «شاهنشاه ما زنده بادا» را زیرلب «مرده بادا» می‌خواند، و خانم معلمی که نام صمد بهرنگی را به بچه‌ها معرفی کرده است. در کنار اینها، برنامه تغذیه رایگان، کشف پرتقال، سیب لبنانی، کیک و شکلات، و هم‌زمان آگاهی کودکانه از حیف‌ومیل بودجه تغذیه، لایه اجتماعی دیگری به روایت می‌افزاید. سفرها و بیماری‌ها نیز ستون دیگر کتاب هستند: سفر شیراز برای زایمان خواهر نرگس و نذر شاه‌چراغ، مراجعه به جن‌گیر یهودی‌محله و داستان «کشتن نوزاد جن»، سفر نی‌ریز و دیدار با پسرخاله علی‌خاله، سفر مشهد با کاروان روستایی، سفرهای مکرر به سیرجان و کرمان برای درمان بیماری مادر، بست‌نشینی در امامزاده محمد و رؤیای لقمه نان، و در نهایت بهبود نسبی مادر پس از این تجربه. در تمام این مسیر، نویسنده نشان داده است که چگونه کودکی‌اش میان کار، مدرسه، ترس از مرگ مادر، و کشف جهان بیرون از روستا شکل گرفته است. در لابه‌لای این خاطرات، روابط پیچیده با خواهران تنی و ناتنی، تقسیم نابرابر درآمد ناچیز پدر میان دو خانواده، حسادت‌ها، همدلی‌ها، دعواها و آشتی‌ها، و همچنین تجربه‌های نخستین از مفهوم عدالت، تقدیر، دین، قدرت و آموزش، به‌تدریج در ذهن کودک شکل می‌گیرد و شنونده را با فرایند شکل‌گیری نگاه انتقادی نویسنده آشنا می‌کند.

چرا باید کتاب از سرد و گرم روزگار را بشنویم؟

این کتاب صوتی برای شنونده فرصتی فراهم کرده است تا از خلال زندگی یک کودک روستایی، با لایه‌های پنهان و جزئیات کمتر دیده‌شده زیست در حاشیه آشنا شود؛ جزئیاتی که معمولاً در روایت‌های رسمی و شهری جایی ندارند. شنیدن از سرد و گرم روزگار کمک می‌کند تصویر ملموس‌تری از فقر ساختاری، کار کودکان، مناسبات ارباب و رعیت، و نقش زنان در اقتصاد خانواده شکل بگیرد؛ آن هم نه در قالب تحلیل انتزاعی، بلکه در قالب خاطراتی که بو، مزه، صدا و رنگ دارند. این کتاب صوتی همچنین نشان می‌دهد تحصیل در یک مدرسه روستایی چگونه می‌تواند برای کودکی بااستعداد به دریچه‌ای برای فهم جهان تبدیل شود؛ از کشف الفبا و رقابت درسی با همکلاسی اسماعیلی تا آشنایی با نام صمد بهرنگی و تجربه معلمانی با گرایش‌های متفاوت مذهبی و سیاسی. شنونده در طول کتاب می‌بیند که چگونه یک کودک در دل فقر و کار سخت، به‌تدریج به پرسش‌هایی درباره عدالت، تقدیر، دین، قدرت و آموزش می‌رسد. از سوی دیگر، از سرد و گرم روزگار تصویری چندبعدی از زنان روستا ارائه کرده است: مادری که با قالیبافی و کرباس‌بافی و کار مزرعه خانواده را سرپا نگه می‌دارد، خواهری که در کودکی بار نان‌آوری را به دوش می‌کشد، دخترانی که در سرمای اتاق بی‌نور قالی می‌بافند و در عین حال رؤیای اتاقی با پنجره‌های شیشه‌ای و چراغ والور در سر دارند. این تصویر، نقش زنان در بقا و حرکت خانواده‌های فقیر را برجسته کرده است. برای کسانی که به شناخت فرهنگ عامه، باورهای مذهبی و خرافی، آیین‌های روستایی، و تجربه زیسته نسل‌هایی که از دل روستا به دانشگاه و روزنامه‌نگاری رسیده‌اند علاقه‌مند هستند، این کتاب صوتی منبعی سرشار از روایت‌های دست‌اول است. ترکیب موقعیت‌های کمیک و تراژیک، زبان صریح و خودانتقادی نویسنده، و اجرای صوتی منظم، شنیدن آن را به تجربه‌ای هم‌زمان تلخ و شیرین تبدیل کرده است.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به خاطرات شخصی و زندگی‌نامه‌های روستازادگان علاقه دارند و می‌خواهند از زاویه‌ای نزدیک با فقر، کار کودکی و ساختار اجتماعی روستا آشنا شوند. به دانشجویان و پژوهشگران علوم اجتماعی، تاریخ محلی، مطالعات روستایی و آموزش‌وپرورش روستایی نیز پیشنهاد می‌شود که برای درک جزئیات زیست روزمره در یک روستای حاشیه کویر به آن گوش دهند. همچنین به علاقه‌مندان به آثار احمد زیدآبادی و کسانی که کنجکاوند بدانند نگاه انتقادی او نسبت به سیاست و جامعه در چه زمینه‌ای شکل گرفته است، شنیدن این کتاب صوتی توصیه می‌شود. برای شنوندگانی که به دنبال روایت‌های طولانی، پرجزئیات و مبتنی بر تجربه زیسته هستند و حوصله همراهی با یک زندگی از دل کودکی تا آستانه بلوغ فکری را دارند، این کتاب صوتی انتخاب مناسبی است.