کتاب عروس طوقی

کتاب عروس طوقی نوشته ایرج افشاری اصل، مجموعه نمایشنامه های کودکان و نوجوانان به همراه مقاله پژوهشی فرهنگ عامه در نمایشنامه های کودکان است. 

ایرج افشاری اصل در کتاب عروس طوقی مجموعه‌ای از نمایشنامه‌های کودکانه را گردهم آورده است. این نمایشنامه‌ها می‌توانند در موقعیت‌های مختلف با کودکان کار و اجرا شوند و به آن‌ها هنر ابراز خود را بیاموزند. علاوه بر این، در این کتاب، مقاله‌ای پژوهشی را می‌خوانیم که در باب فرهنگ عامه در نمایشنامه‌های کودکان نوشته شده است. 

کتاب عروس طوقی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم 

کتاب عروس طوقی اثری مفید و کاربردی برای تمام مربیان تئاتر و نمایش کودک و همچنین پژوهشگران در زمینه هنر و ادبیات کودکان است.  

بخشی از کتاب عروس طوقی

دنیای کودکان خیلی با صفاست. دنیای آن‌ها یک صف عروسک، سه تا سنجاقک و دو تا شاپرک است. سورئال‌ترین و جادویی ترین دنیا، متعلق به کودکان است. دنیایی که در آن حیوانات، گل‌ها و حتی اشیاء می‌توانند حرف بزنند. دنیایی که عجیب و دور از ذهن‌ترین کلاژها در آن خلق می‌شوند. دنیایی که در آن الگوهای خصال نیک اشاعه می‌یابد و اعمال پلشت و نکوهیده مورد سرزنش واقع می‌شوند و خلاصه اینکه دنیای کودکان، دنیای سهل و ممتنعی است. کمتر هنرمند فرهیخته و متبحری را می‌توان سراغ داشت که گوشه چشمی به دنیای کودکان نداشته باشند و در خلق آثارشان از پردازش به دنیای آن‌ها غافل باشند.

اگر سمفونی کرال ۹ بتهوون جهانگیر شده است به خاطر دست‌مایه قرار گرفتن یک ملودی کودکانه است که اکثر کودکان کره‌ زمین این نغمه را در حین بازی کودکانه‌ خود زمزمه می‌کنند. اگر پابلو پیکاسو با مکتب کوبیسم خود انقلابی در دنیای نقاشی مدرن ایجاد می‌کند به خاطر کلاسه کردن و تدوین قانونمندی‌های نقاشی کودکان و لحاظ کردن آن‌ها در حین خلق تابلوهای نقاشی در این مکتب است.

بنا به اقرار گابریل گارسیا مارکز، بانی رئالیسم جادویی در عرصه‌ی رمان، او در حین نوشتن و خلق آثار ادبی ابتدا به ساکن خود را در دنیای کودکان غرق و شناور ساخته و بعد با عناصر و اِلِمان‌های دنیای کودکان، آثار خود را به رشته‌ی تحریر در می‌آورد.

نوشتن برای کودکان لازمه‌اش شناخت دقیق کودک است. باید مخاطب را شناخت و هنگام نگارش مسائل و مواردی را مدنظر قرار داده و آن‌ها را در اثر لحاظ کرد. یکی از موارد مهم در این راستا، رده‌ سنی کودکان است. یعنی اینکه نمایشنامه قرار است برای چه رده‌‌ سنی اجرا شود و چون مسائل روانشناسی عدیده‌ای در رده‌های سنی مختلف دوران کودکی مطرح است پس توفیقی در نگارش نمایشنامه برای کودکان حاصل نخواهد شد مگر کودک را بهتر بشناسیم و شناخت ما زمانی نتیجه‌ رضایت بخشی خواهد داد که رده‌ مختلف کودکان را بهتر بشناسیم.

کودکان در حین بازی علاوه بر این‌که سرگرم می‌شوند، آموزش غیرمستقیم نیز می‌بینند و کودک از بدو تولد در دریایی از مسائل آموزشی غوطه‌ور می‌شود. از لالایی‌ها و ترانه‌ها و نغمه‌هایی که مادران برای کودکان خود می‌خوانند تا بازی‌های محلی آمیخته با شعر و... که با چاشنی‌های نمایشی و جذاب، آموزش لازم را فرامی‌گیرند. «الفت و دلبستگی کودک به بازی امری مسلم و روشن است. در مقامی که بزرگسالان یعنی آنان که سن و سالی از آن‌ها گذشته است با انواع بازی و سرگرمی، خویشتن را مشغول می‌سازند تا از تلخی و ترشرویی زندگی روزمره بکاهند. کودک به طریق اولی به بازی نیاز دارد و از آن لذت می‌برد.

نوشتن برای کودکان کار سخت و پر مشقتی است. برای نوشتن، نیاز به شناخت دقیق و عمیق دنیای کودکان داریم. کودک موجودی مینیاتوری نیست که هر نویسنده‌ای به خود اجازه داده و وارد حریم هزارتوی آن‌ها شود. نویسندگانی که حتی عمری آثار موفق در عرصه‌ی ادبیات خلق کرده‌اند، هنگام نوشتن برای کودکان، موفق از گود بیرون نیامده‌اند و این تصویر را بایستی باطل تلقی کرد که برای کودکان نوشتن سهل است. هر چند برای آن‌ها سهل نگاری لازم است اما در این مورد نباید سهل انگاری کرد، چرا که کودکان دنیای پیچیده‌ای دارند. به طور مثال«طرح در ادبیات کودکان با مسائلی همچون موضوع، محتوا و ماجرای اثر در ارتباط است و در طرح، زبان، نوع تصویرسازی، نوع حرکت و پیشبرد اثر، بافت ریز و حتی سبک ادبی، بی‌تأثیر هستند.

و این نمونه مشتی است از خروار مسائل و ظرایف ادبیات کودکان بایستی نویسنده به آن مسلح باشد.

یک نویسنده‌ی صادق ماهر هنرمند، صرفاً به دلیل آن‌که توان نوشتن برای بزرگسالان را دارد یا موفقیت‌هایی در زمینه‌ی نوشتن عام به کف آورده، مختار نیست که پا به حریم پر مخاطره و پر مسئولیت ادبیات کودکان بگذارد، مگر آن‌که اخلاقاً و انصافاً اسباب کار همه آماده کرده باشد.

ادبیات کودکان، به دلیل موقعیت بسیار ظریف، حساس و پرمخاطره‌ای که بچه‌ها دارند و به دلیل تُردی و شکنندگی فراوان روح بلورین آن‌ها و تأثیرات عمیق و گوناگونی که این ادبیات در نحوه‌ تفکر و ساختمان آینده‌ ایشان دارد، پا را از محدوده یا گستره‌ هنر، بنا بر برخی از تعاریف متداول و مقبول هنر، بیرون می‌گذارد و به بسیاری از علوم و فنون توسل می‌جوید.

نوشتن ادبیات کودکان، یک علم است، یک فن است، و در نهایت امر یک هنر.