کتاب اسطوره‌شناسی آسمان شبانه

شروین وکیلی( -۱۳۵۳)، جامعه‌شناس و پژوهشگر تاریخ‌ و فرهنگ ��یران است. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: «ایرانیان، از کهن‌ترین مردمانی بودند که به آسمان نگریستند و بازتابی از باورها و داستان‌های جاری در اطرافشان را بر آسمان منعکس کردند. سنت اخترشناسیِ ایرانی، یکی از کهن‌ترین خوشه‌های دانایی در این زمینه است و جایگاه و نقش ایـرانیان در صورت‌بندیِ آنچه امروز چشمِ اخترشناسان در آسمان می‌بیند، بی‌تردید از دستاوردهای سایرِ تمدن‌ها، بزرگ‌تر و موثرتر بوده است. این در حالی است که میراث نجوم ایرانی در دو قرن گذشته، هم نادیده انگاشته شده و هم به تدریج از یادها رفته است. پافشاری بر اهمیت و قدمت نجوم یونانی‌-‌رومی، با کارکرد هویت‌بخشی که برای اروپاییان دارد، در حلقه‌های دانشگاهی رواج بیشتری یافته و حتا در خودِ ایـران‌زمین نیز به رسمیت شناخته شده است. توده‌ی مردم ایـرانی هم به جای آنکه دستِ کم زیر‌بنا و بستر مفهومیِ نجوم باستانیِ خویش را بشناسند، اغلب به طالع‌بینی و خرافه‌های مربوط به آسمان روی آورده و احکامِ نجومی را بر حکمت نجوم، ترجیح داده‌اند.» و در بخش دیگری از کتاب می‌خوانیم: «پیکربندی و رمزگذاری آسمان شبانه، یکی از دستاوردهای ماندگار تمدن ایرانی است. دستاوردی که در سپیده‌دمِ ظهور نخستین دولت فراگیر در فلات ایران، شکلی نهایی به خود گرفت و چندان در هر دو عرصه‌ی علمی و اسطوره‌شناختی کامیاب و کارساز بود که قالب عمومی تصویر آسمان را تا به امروز تعیین کرده است. آن مغان مهرآیینی که در سال‌های گمشده‌ی هزاره‌ی نخست پ. م به آسمان می‌نگریستند و با پیش‌داشت‌های دینی و روایت‌های اساطیری خویش نقطه‌های نورانی فراز سرِ خویش را رصد می‌کردند، به ترکیبی چشمگیر و تکان‌دهنده از دانش‌های دقیقِ روزگار خویش، با روایت‌ها و رمزپرداز‌ی‌های دینی دست یافتند. دستاورد ایشان هنوز قالب کلی گاهشماری‌های کل جهان را تعیین می‌کند و نظامِ محاسباتی‌ای که برای استخراج سال خورشیدی به کار گرفتند، کلیت مفهومِ زمان را برای مردمان امروزین تعیین کرده است».