کتاب جریان شناسی سیاسی در ایران

کتاب جریان شناسی سیاسی در ایران نوشته علی دارابی است. این کتاب سعی دارد با نگاهی جریان‌شناسی تاریخ سیاسی ایران را بررسی کند. کتاب جریان شناسی سیاسی در ایران برای علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران یک مرجع است.

درباره کتاب جریان شناسی سیاسی در ایران

رخداد کم‌نظیر انقلاب اسلامی ایران در جهان دین‌گریز و بلکه دین‌ستیز قرن بیستم، نشانه بحرانی جدی در جریان غالب سکولاریزه کردن حیات فردی و اجتماعی انسان‌ها به‌شمار می‌رود. هرچند فوری‌ترین اثر پیروزی انقلاب اسلامی، تغییر نظام سیاسی بود، اما روشن است که بدون پایه‌ها و مبانی فکری متقن و استوار، وقوع چنین تحول عظیمی ناممکن بود. به‌عبارت دیگر، «انقلاب فکری» مقدمه و زیربنای قیام ملت ایران علیه نظام استبدادی شاهنشاهی است. 

شناخت نسل امروز جامعه ایران از جریان‌های سیاسی امروز کشور، مبانی نظری و پیشینه عملی آن‌ها بسیار پراهمیت است و می‌تواند در هدایت فعالیت‌های اقشار مختلف جامعه، به‌ویژه نسل تحصیل‌کرده و افزایش تجربه تاریخی آن‌ها تأثیر جدی داشته باشد. محقق ارجمند در این پژوهش کوشیده است تا برای معرفی مبانی نظری و کارنامه عملی جریان‌های سیاسی امروز، پیشینه نظری و عملی و تحولات مواضع این جریان‌ها را از شهریور ۱۳۲۰ تا به امروز بررسی نماید و بدین‌ترتیب، اثری جامع و مفید در این زمینه در اختیار خوانندگان محترم قرار دهد. این پژوهش همانند سایر پژوهش‌های گروه مطالعات انقلاب اسلامی، فرایند خاص انجام تحقیق را در شورای علمی گروه طی کرده است.

خواندن کتاب جریان شناسی سیاسی در ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان تاریخ معاصر پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب جریان شناسی سیاسی در ایران

جریان‌های سیاسی پدیده‌ای بسیار مهم و نقش‌آفرین در تاریخ سیاسی و تحولات جامعه به شمار می‌آیند. مقصود از جریان سیاسی، یک حرکت سیاسی پویا و زنده است که با برخورداری از ایدئولوژی مشخص و گرایش‌های فکری درونی به مدد رهبران خود بر نظام سیاسی و نیز اقشار مختلف جامعه تأثیر می‌گذارد و جبهه، جناح، حزب، سازمان یا نهاد و گروه ویژه خود را بنیان می‌نهد. هدف نهایی جریان‌های سیاسی، کسب قدرت و استقرار نظام سیاسی مورد نظر است که آن را از طریق راهبردها و راهکارهای مختلف پی می‌گیرند.

کارکردهای یک جریان فکری ـ سیاسی به اختصار شامل شناسایی و معرفی رهبر یا رهبران، کادرسازی، بسیج مردم؛ تشکیل حکومت، مشروعیت‌بخشی به دولت، کارگردانی قدرت در جامعه، حمایت و پشتیبانی از دولت، جهت‌دهی به افکار عمومی و فرهنگ‌سازی، حمایت و پشتیبانی از احزاب، نهادها و تشکل‌های وابسته به خود، ائتلاف با برخی از جریان‌های رقیب، از مشروعیت‌اندازی جریان رقیب و براندازی آن، دفاع از دولت، احزاب، نهادها و تشکل‌های وابسته به خود هنگام بحران‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و نظامی می‌گردد. کارکردهای مذکور نشانگر آن است که جریان‌ها سیاسی تا چه اندازه‌ای در سرنوشت یک نظام سیاسی و ملت نقش‌آفرینند و سلامت و انحراف آنان در عاقبت کار افراد و جامعه چقدر تعیین کننده است؟ حیات سیاسی یک کشور، سنت و گذشته سیاسی مردم، وضعیت حال و آینده آنان از کارگردانی این جریان‌ها متأثر است.

شناخت صحیح مسائل سیاسی هر جامعه و تحلیل درست از وقایع، بدون شناخت ماهیت جریان‌های فکری ـ سیاسی ناممکن است، به‌ویژه اینکه می‌دانیم جریان‌ها از حیث وابستگی یکسان نیستند، آنان را می‌توان به دو دسته زیر تقسیم کرد:

۱. جریان فکری ـ سیاسی مستقل، این جریان برآمده از متن اجتماع، مردمی و بدون وابستگی به دولت‌ها بیگانه یا مستبد است. مانند جریان اسلام‌گرا.

۲. جریان فکری ـ سیاسی وابسته، که به دو گروه تقسیم می‌شود:

الف. جریان وابسته به دولت نامشروع داخلی: این جریان از سوی دولت غیر مردمی حاکم تشکیل و راه‌اندازی شده، از احزاب، گروه‌ها و نهادهای آن حمایت و پشتیبانی سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی صورت می‌گیرد. در مقابل نیز آن جریان، پیرو و توجیه‌گر نظام حاکم است.

ب. جریان وابسته به دولت اجنبی: این جریان از سوی قدرت‌های خارجی اعم از همسایه، منطقه‌ای یا جهانی، تشکیل، راه‌اندازی و حمایت می‌شود و توجیه‌گر اعمال و سیاست دولت حامی بوده، در راستای منافع قدرت بیگانه و ضد منابع ملی گام بر می‌دارد.

بهترین مثال برای جریان وابسته به دولت نامشروع داخلی، جریان سلطنت‌طلب است که البته امروز و حتی دیروز (قبل از پیروزی انقلاب اسلامی) از حمایت خارجی برخوردار بود و مثال دوم، جریان چپ مارکسیستی به‌ویژه چپ قدیم است.