کتاب حوزه و بایسته‌ها

کتاب حوزه و بایسته‌ها مجموعه سخنرانی‌‌ها، مقالات و نامه‌‌های استاد شهید آیت‌‌الله سید محمدباقر صدر درباره حوزه، روحانیت و مرجعیت است؛ مجموعه‌‌ای که با توجه به جایگاه و اثرگذاری کم‌‌نظیر شهید صدر در حوزه علمیه از اهمیتی بی‌‌مانند برخوردار است.

شهید آیت‌‌الله سید محمدباقر صدر از نوابغ معاصر بود که نظریه‌‌پردازی‌‌ها و نوآوری‌‌های متعددی را در عرصه‌‌های مختلف علوم اسلامی به ارمغان آورد، به‌‌گونه‌‌ای که در هر یک از دانش‌‌های حوزوی در زمره‌‌ بنیان‌‌گذاران‌‌ و صاحبان‌‌ مکتب‌‌ به‌‌شمار می‌‌آید. افزون‌‌بر این، نبوغ او تنها به نظریه‌‌پردازی در عرصه علوم محدود نشد. او به ساختار‌‌ها و نهادهای آفریننده علم و به‌‌طور ویژه حوزه علمیه نیز می‌‌اندیشید و در راستای تحول و اصلاح حوزه، اندیشه‌‌های نو و اقدامات گوناگونی داشت. بخشی از نوآوری‌‌های او مانند فقه نظام‌‌ساز و نظریة الاستنطاق در تفسیر موضوعی، دقیقاً در راستای تحول حوزه و ایفای نقش درست و اساسی آن ابداع شده بود. همچنین او خود با نگارش کتاب‌‌هایی مانند «اقتصادنا» و «البنک اللاربوی فی الاسلام» در مسیر حضور واقعی و اثرگذار حوزه در جهان امروز الگوآفرینی کرد.

 درباره کتاب حوزه و بایسته‌ها

بخش عمده کتاب پیش‌‌رو درواقع بخشی از کتاب «بارقه‌‌ها» است که پیش از این در قالب مجموعه آثار شهید صدر به ‌‌زبان فارسی به چاپ رسیده بود. افزون‌‌ بر این، ترجمه مقدمه کتاب حلقات با عنوان «چرایی و چگونگی تغییر کتاب‌‌های درسی» با توجه به مطالب ویژه و بسیار مفید آن درباره تحول کتاب‌‌های درسی، در این مجموعه آمده است. همچنین برخی از نامه‌‌های شهید صدر که در آن‌‌ها مطالبی سودمند درباره حوزه و روحانیت وجود داشت،‌‌ به این مجموعه افزوده شده است.

اگرچه تلاش شده است که این کتاب دربردارنده‌‌ همه آثار شهید صدر درباره حوزه و روحانیت باشد، اما این بدان معنا نیست که همه گفته‌‌ها و نوشته‌‌های شهید صدر در این باره، در این مجموعه گرد آمده است؛ زیرا بخش مهمی از سخنرانی‌‌ها و بیانات وی همچنان مفقود است و از سویی مطالبی همچون نامه‌‌های شخصی وی که حاوی مضامین مرتبط با حوزه بوده نیز در این جلد گردآوری نشده است. 

شایان ذکر است نوع نگارش مقاله «ویژگی‌‌های فقه شیعی در عرصه قانون‌‌گذاری» به‌‌گونه‌‌ای است که به نظر می‌‌رسد نویسنده آن، شهید صدر نیست؛ زیرا در متن آن‌‌ به‌‌صراحت اسم خود شهید نیز آورده شده است. چنین مسئله‌‌ای بدین جهت روی داده است که شهید صدر در موضوعاتی از این دست در پی آن بوده که توصیه‌‌های ارزشمند خود را به‌‌صورت غیرمستقیم به افراد ذی‌‌ربط انتقال بدهد و از آن‌‌جا که مصلحت در آن بوده است که به‌‌طور مستقیم در آن مسئله دخالت نکند، از آوردن نام خود در جایگاه نویسنده پرهیز کرده و نوشته خود را با نام دیگران منتشر کرده است.

همچنین همه عنوان‌‌های‌‌ گفتارها و شمار اندکی از عنوان‌‌های نوشتارها از شهید صدر نیست و توسط پژوهشگاه به متن اضافه شده‌‌‌‌اند. از این رو برای حفظ یکدستی متن از درج عنوان‌‌های افزوده‌‌شده ‌‌در کروشه خودداری شده است. 

منبع بیشتر گفتارهای شهید صدر صوت‌‌ها یا متن سخنرانی‌‌های شهید صدر است که توسط مرحوم سید عبدالغنی اردبیلی پیاده‌‌سازی شده است و در آرشیو پژوهشگاه تخصصی شهید صدر نگهداری می‌‌شود. منابع نوشتارها نیز در درون متن ذکر شده است.

خواندن کتاب حوزه و بایسته‌ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

پژوهشگران و طلاب علوم دینی.