کتاب غایت ابداع؛ نامه‌های عربی خاقانی

کتاب غایت ابداع؛ نامه‌های عربی خاقانی است که به دست محمدرضا ترکی، شرح و تفسیر شده‌اند. در کتاب غایت ابداع؛ نامه‌های عربی خاقانی با رسم نامه‌نویسی آشنا می‌شویم، متن نامه‌های خاقانی و شرح و تعلیقات آن را می‌خوانیم.

درباره‌ی کتاب غایت ابداع؛ نامه‌های عربی خاقانی

زبان عربی بعد از ظهور اسلام در سرزمین ایران نیز همه‌گیر شد. درباریان و بزرگان و اهل فضل و ادب به زبان عربی آگاه بودند و به آن زبان شعر می‌سرودند. علاوه بر این متون نثر و نوشته‌های بسیاری نیز به زبان عربی داریم. نوشته‌ها و نامه‌هایی که عموما به نثر مصنوع و متکلف نوشته شده‌اند و خواندنشان برای مخاطبان عادی کاری دشوار است. هرچند گاه هدف نویسندگان نیز از نوشتن به چنین زبان دشواری، فخرفروشی و افاضه‌ی فضل خود بوده است. بهرحال ما متون عربی بسیاری داریم که با این‌حال از بهترین منابع ادبی ایران شناخته می‌شوند. نامه‌های عربی خاقانی از آن دسته است. محمدرضا ترکی در کتاب غایت ابداع؛ نامه‌های عربی خاقانی، به بررسی و شرح نامه‌های عربی خاقانی پرداخته است. در این نامه‌ها علاوه بر ارزش ادبی متون، اطلاعات ارزشمندی درباره‌ی وضع و حال دوران زندگی خاقانی به دست می‌آوریم. خاقانی در این دو نامه درباره‌ی دو تن از بزرگان اهل ادب و فضل نیز صحبت می‌کند که منبعی مستند برای شناخت آن دو نیز به شمار می‌رود.

کتاب غایت ابداع؛ نامه‌های عربی خاقانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

غایت ابداع؛ نامه‌های عربی خاقانی برای دوست‌داران به زبان و ادبیات فارسی و عربی، کتابی جذاب و خواندنی است.

درباره‌ی خاقانی

افضل‌الدّین بدیل بن علی خاقانی شروانی متخلص به خاقانی، شاعر قرن ۶ از بزرگ‌ترین قصیده‌سرایان زبان پارسی به شمار می‌رود. او به حسان‌العجم نیز مشهور است. خاقانی در شهر شروان به دنیا آمد و آرامگاه او در تبریز است. از خاقانی دیوان قصاید و غزلیاتی به جا مانده است که همگی در زمره‌ی زیباترین آثار او به شمار می‌روند. یکی از مشهورترین اشعار خاقانی شعری است که درباره‌ی ایوان مداین سروده است و با این مطلع آغاز می‌شود:

های ای دل عبرت‌بین از دیده عبر کن هان!

ایوان مداین را آیینه‌ی عبرت دام

خاقانی در سال ۵۹۵ قمری چشم از دنیا فروبست.

جملاتی از کتاب غایت ابداع؛ نامه‌های عربی خاقانی

هر زمانه‌ای اقتضایی دارد که بر اساس آن ادبیات هر دوره شکل می‌گیرد. واقعیت آن است که نه فرهنگ حاکم بر آن روزگار که اهل فضل و ارباب دولت را مخاطب ادبیات می‌شناخت و ظرافت و صنعت و تکلف را می‌پسندید، و نه فرهنگ معاصر که با گسترش دایره مخاطبان خود در میان قشرهای کم‌سواد جامعه، نثر روان و ساده ٔ روزنامه‌ای را توصیه می‌کند، هیچ‌یک نمودار ابتذال نیستند. نثرهای پیچیدهٔ دیـروز و نوشته‌های ساده‌ی ٔ امـروز هر یک محصول اقتضائات دوران‌هایی متفاوت هستند و هر یک ارزش‌ها و زیبایی‌های خود را دارند. باید ویژگی‌ها و فراز و فرودهای نثر هر دوره را، فارغ از سلایق و علایق، با نگاه علمی کاوید و هرگز نباید تحقیق در زمینه ٔ متون مصنوع و متکلف گذشته را کاری بیهوده پنداشت.

ّفهرست

• مقدمه
• سخن نخست
• منشآت‌نویسی
• منشآت عربی خاقانی
• متن نامه‌ها
• تعلیقات
• تعلیقات نامە اول
• تعلیقات نامە دوم
• منابع
• نمایه‌ها