کتاب آخرین راز

کتاب «آخرین راز» نیکلاس بتهل برخی از وقایع خشونت‌بار جنگ‌جهانی دوم را فاش می‌کند. وقایعی که براساس اسناد در اختیار نوسنده برملا شده‌اند. حقیقتی که در این کتاب بازگو می‌شود شاید به‌حق یکی از وحشت‌ناک‌ترین وقایعی باشد که در جنگ جهانی دوم روی داده است. کشتار مردم اروپا بر اثر بمباران‌های هوایی و زمینی یا سوزاندن انسان‌های بی‌گناه در اردوگاه‌های مرگ آلمان نازی را می‌توان بی‌اغراق از وقایع هولناک و فراموش‌نشدنی این جنگ خانمان‌برانداز برشمرد. پس از جنگ جهانی کسانی که با حکومت کمونیستی روسیه مخالف بودند از کشور گریختند اما دولت‌های انگلیس و آمریکا در توافقنامه‌ای در سال ۱۹۴۵ با روسیه برآن شدند تا ناراضیان را به زور به کشورشان بازگردانند اما در بازداشتگاه‌های روسیه ناراضیانِ بازگردانده شده رنج می‌بردند و جان می‌دادند. داستانی را که لرد بتهل از طریق مدارک رسمی، مصاحبه‌های شخصی و یا از منابعی دیگر به رشتهٔ تحریر درآورده است مدّت سه سال را دربرمی‌گیرد درحالی‌که اکثر وقایع آن در بهار و تابستان سال ۱۹۴۵ اتفاق افتاده است. در ژوئن سال ۱۹۴۴ و بعد از حملهٔ متّفقین به نورماندی تازه مشکل سر باز کرد. در آن‌وقت بود که سربازان روسی ملبّس به یونیفورم ارتش‌آلمان به اسارت متّفقین درآمدند و مسئله چه از نظر سیاسی و چه از نظر حقوقی رخ نمود. آیا این مردان به‌دلیل یونیفورم‌های سربازی آلمانی قلمداد و مشمول حقوق اسرای جنگی می‌شدند و یا آنکه به‌عنوان خائنان روسی می‌بایست به‌دست عدالت روسیه سپرده می‌شدند. این فقط روس‌های ناراضی نبودند که بازگشتند. یکی از حوادث دردآوری که در این کتاب نقل می‌شود داستان بازگشت اجباری ۵۰.۰۰۰ قزاق است که در جنوب اتریش خود را به نیروهای انگلیسی تسلیم کردند. بعد از بازگشت به روسیه ۵۰‌ درصدشان در اردوگاه‌های‌کار اجباری شوروی هلاک شدند. نویسنده با رجوع به اسناد و مدارک موجود در سازمان‌های معتبر و انجام مصاحبه‌هایی با اشخاصی که خود در این ماجرا ایفاگر نقشی بودند به هویت این کتاب سندیت بیشتری بخشیده است. در این کتاب همانند دیگر کتبی که دربارهٔ جنگ جهانی دوم نوشته شده است صحبت از جنگ و بمباران و ویرانی نیست بلکه صحبت از سیاست‌های پشت پرده و پیمان‌هایی است که سران ممالک میان خود می‌بندند و براساس آن جان و مال مردمی سرگردان و رانده‌شده از موطن خود را به بازی می‌گیرند؛ سیاست‌هایی که هنوز هم کم‌وبیش در این زمان به چشم می‌خورد.