کتاب زیبایی‌شناسی و مسائل هنر از دیدگاه ابوحیان توحیدی

«زیبایی‌شناسی و مسائل هنر از دیدگاه ابوحیان توحیدی» تالیف حسن الصدیق، استاد دانشکده ادبیان دانشگاه حلب سوریه است.

دکتر الصدیق در این کتاب که در پنج فصل تدوین شده است در یک پیشگفتار مفصل به بررسی مفهوم زیبایی شناسی از عصر جاهلی تا پایان قرن چهارم هجری پرداخته و سپس درباره ابوحیان توحیدی و آراء و اندیشه های وی مطالبی ارائه کرده است.

درباره توحیدی اطلاعات زیادی در دست نیست اما آنچه پژوهشگران بر آن باور دارند این است که توحیدی از معتزله بوده است.

توحیدی در دوره ای می‌زیست که اوج تمدن عربی – اسلامی بود هر چند که در همین دوران بود که وحدت و یکپارچگی سیاسی عربی – اسلامی دچار گسیختگی گردید و در گوشه و کنار قلمرو دنیای اسلامی دولت‌های کوچک متعدد با اهداف و مقاصد متفاوت و بیشتر بر اساس مذهب یا قومیت سر برآوردند. این پدیده به تغییر و تحول در مبانی و روابط زیبایی شناختی زندگی و ظهور مفاهیم زیبایی‌شناختی نوینی انجامید که دیدگاه زیبایی شناختی توحیدی یکی از برجسته ترین و نمایان ترین آن مفاهیم در عصر اوست. دامنه برداشت‌های زیبایی‌شناسانه توحیدی همه مسائل اساسی علم الجمال را در بر می گیرد، چون بیش از دیگر مسائل به موضوع ادب پرداخته است.

بدین ترتیب می‌توان گفت که توحیدی نگرشی زیبایی‌شناسی متکامل و همه جانبه‌ای از قرن چهارم هجری به ما ارائه کرده است که می‌تواند مبنا و پایه‌ای برای زیبایی شناسی عربی معاصر به شمار آید.