کتاب مامای آلمانی

کتاب مامای آلمانی نوشته مندی روبوتهم، رمانی تاریخی درباره‌ی مراقبت از جان انسان‌ها در دل جنگ و خشونت نژادپرستانه است. آنکه هف، مامایی زندانی در اردوگاه، ناگهان برای مأموریتی محرمانه به محل اقامت نزدیکان هیتلر برده می‌شود. او باید میان نفرت از عاملان رنج خود و مسئولیتش در برابر مادر و نوزاد، مرزی دشوار پیدا کند. نعیمه محرمی این رمان را ترجمه کرده و نشر لگا این کتاب را منتشر کرده است. پرسش اصلی داستان، بی‌گناهی کودکی است که نسبت خانوادگی‌اش می‌تواند دیگران را علیه او برانگیزد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مامای آلمانی

کتاب مامای آلمانی، اثر مندی روبوتهم، زندگی یک مامای آلمانی را در بستر جنگ جهانی دوم روایت می‌کند؛ زنی که حرفه‌اش حفظ زندگی است اما در محیطی کار می‌کند که مرگ، گرسنگی و تبعیض بر مناسباتش حاکم‌اند. آنکه هف، راوی اول‌شخص داستان، زندانی سیاسی و از معدود زنان غیریهودی کلبه‌ی زایمان است. او مادران را فارغ از عقیده و تبارشان مراقبت می‌کند و همین اصل حرفه‌ای، محور کشمکش‌هایش می‌شود. نویسنده تجربه‌ی جنگ را از مسیر بدن‌های فرسوده، زایمان‌های دشوار و امکانات ناچیز نشان داده است. سرما، آب آلوده، پارچه‌های پنهان‌شده و نگرانی از عفونت، بخشی از واقعیت روزمره‌ی شخصیت‌ها هستند. رزا، دستیار جوان آنکه، نیز در همین محیط مهارت می‌آموزد و به تکیه‌گاهی برای مادران تبدیل می‌شود. رابطه‌ی این دو زن نشان می‌دهد که مراقبت فقط به دانش پزشکی محدود نیست؛ حضور کنار بیمار، دلگرمی‌دادن و حفظ اندکی حریم شخصی نیز اهمیت دارد. داستان از خلال این جزئیات، فاصله‌ی میان به‌دنیا‌آمدن و امکان زندگی‌کردن را آشکار می‌سازد؛ فاصله‌ای که قدرت سیاسی برای مادران و نوزادان تعیین کرده است.
کتاب مامای آلمانی در کنار فضای اردوگاه، خانه‌های گرم و برخوردار نزدیکان حکومت نازی را قرار می‌دهد. این جابه‌جایی، اختلاف امکانات را به مسئله‌ای اخلاقی تبدیل می‌کند: همان آتشی که خانه‌ای را گرم نگه می‌دارد، برای آنکه یادآور کودکانی است که از سرما جان باخته‌اند. روایت میان موقعیت تازه‌ی او و خاطرات بیمارستان‌های برلین رفت‌وبرگشت دارد و نشان می‌دهد چگونه فرمان‌های حکومتی به اتاق زایمان راه پیدا کرده‌اند. بخش‌نامه‌های نژادی، کارکنان درمان را در برابر انتخاب میان اطاعت و وجدان قرار می‌دهند. لحن راوی نیز فقط اندوهگین نیست؛ خشم، کنایه، بدگمانی و خاطرات خانوادگی در توصیف‌هایش حضور دارند. نویسنده در یادداشت آغازین، فرض بارداری اوا براون را ساخته‌ی ذهن خود معرفی کرده است، نه رویدادی اثبات‌شده. این فرض، زمینه‌ی سنجیدن مسئولیت مامایی در برابر زنی وابسته به دشمن را فراهم می‌کند. حضور چهره‌های تاریخی در کنار شخصیت خیالی آنکه، پرسشی مشخص را پیش می‌کشد: آیا رنجی که فرد از صاحبان قدرت کشیده است، می‌تواند وظیفه‌ی او در برابر یک نوزاد را تغییر دهد؟

خلاصه داستان مامای آلمانی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
آنکه هف در اردوگاهی در آلمان، با کمترین امکانات به زنان باردار کمک می‌کند. او برای مادران و نوزادان می‌جنگد اما اختیار چندانی در برابر تصمیم نگهبانان ندارد. احضار ناگهانی به دفتر فرمانده، مسیر زندگی‌اش را عوض می‌کند. مقام‌های نازی به مهارت او نیاز دارند و امنیت خانواده‌اش را به پذیرفتن مأموریتی محرمانه گره می‌زنند. آنکه ناچار اردوگاه و رزا، دستیار جوانش، را ترک می‌کند. او پس از ورود به خانه‌هایی مجلل و عبور از ایست‌های بازرسی، درمی‌یابد که قرار است مراقبت از اوا براون باردار را بر عهده بگیرد. کتاب مامای آلمانی از همین موقعیت، تعارض میان خاطره‌ی ستم و تعهد به حفظ جان را دنبال می‌کند. آنکه باید در محیطی آکنده از نظارت و تهدید، با مسئولیتی روبه‌رو شود که نه آزادانه انتخابش کرده و نه می‌تواند پیامدهایش را نادیده بگیرد.

چرا باید کتاب مامای آلمانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مامای آلمانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• داستان، تجربه‌ی جنگ را از منظر مراقبت از مادران و نوزادان نشان می‌دهد.
• کشمکش راوی، زمینه‌ی فکرکردن به مرز میان انتقام و مسئولیت حرفه‌ای را فراهم می‌کند.
• جزئیات زایمان، کمبود امکانات و فرسودگی بدن‌ها، تصویری ملموس از زندگی در اردوگاه می‌سازند.
• تقابل دو محیط، نابرابری در دسترسی به امنیت و درمان را آشکار می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مامای آلمانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های تاریخی درباره‌ی جنگ جهانی دوم و زندگی زنان.
• خوانندگان داستان‌های متمرکز بر انتخاب‌های اخلاقی در شرایط اجبار.
• علاقه‌مندان به بازنمایی مامایی و مراقبت در ادبیات که تحمل توصیف‌های تلخ خشونت و رنج جسمانی را دارند.

بخشی از کتاب مامای آلمانی

«به راهرو رفت و صدای آب جاری به گوشم خورد. آب گرم! از شیر! آب در اردوگاه سرد و کمیاب بود و از چاه کثیفی کشیده می‌شد. از قرص صابون چشم برنمی‌داشتم. انگار ترنجبین بهشتی باشد و کم مانده بود گازش بزنم؛ مثل آلیس در سرزمین عجایبش.
با کم‌رویی بر تخت نشستم. غرق‌شدن استخوانم را در نرمی رختخواب حس کردم و باورم نمی‌شد که باز هم شبی را زیر ملحفه‌های تمیز می‌گذرانم. خدمتکار _ که گفت نامش کریستا بود _ به حمام هدایتم کرد و با بسته‌شدن در، این نخستین بار پس‌از دو سال بود که واقعاً خلوت می‌کردم. به‌رغم صداهایی که از خانه می‌آمد، سکوت دلهره‌آوری برقرار بود. فضای اطراف داشت می‌آمد سمتم؛ مثل مرض تنگناترسی. کسی در هوایم سرفه نمی‌کرد؛ فقط نفس خودم بود. استخوان هیچ غول‌پیکری به گوشت نحیف تنم فرونمی‌رفت. تنها بودم. ولی انگار خوشم نمی‌آمد.
لباس نازکم را کندم و کم مانده بود تاروپود زیرپوش‌هایم که به زمین افتاد، از هم باز شود. بخار، روی آب حلقه‌حلقه می‌شد. توک پایم را به آب زدم؛ چون یک‌جورهایی می‌ترسیدم وارد وان شوم که مبادا حسی واقعی، این رؤیای ظریف را خراب کند.
آب که زیاد بود، پس موقع فرورفتن در آن گرمای دل‌انگیز، قطره‌های شوری از اشک گران‌بها را هدر دادم. وقتی آن‌همه ویرانی و هراس و حیوان‌صفتی را یک‌جا دیده باشی، ساده‌ترین چیزها سرسختی‌ات را می‌بَرد و مهربانی دنیا را به یادت می‌آورد.»