کتاب سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان

کتاب سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان نوشته محمدرضا داورپناه، علی حسین قاسمی و مرضیه سیامک، مسئله‌ی شناخت توانایی دانشجویان در یافتن، ارزیابی‌کردن و استفاده‌کردن از اطلاعات را بررسی می‌کند. موضوع اصلی این کتاب فقط دسترسی به منابع نیست؛ نویسندگان نشان می‌دهند که تشخیص نیاز اطلاعاتی، داوری درباره‌ی اعتبار منابع و رعایت حقوق صاحبان آثار نیز بخشی از سواد اطلاعاتی است. انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. بحث درباره‌ی استانداردها، روش‌های سنجش و تدوین پرسشنامه، زمینه‌ای برای شناخت فاصله‌ی میان مهارت‌های مورد انتظار دانشگاه و توانایی‌های دانشجویان فراهم می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان

کتاب سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان حاصل همکاری محمدرضا داورپناه، علی حسین قاسمی و مرضیه سیامک در حوزه‌ی کتابداری و اطلاع‌رسانی است. نویسندگان، سواد اطلاعاتی را مجموعه‌ای از توانایی‌های مرتبط با یادگیری می‌دانند که از تشخیص مسئله آغاز می‌شود و تا انتخاب منابع، تحلیل یافته‌ها و انتقال نتیجه ادامه می‌یابد. مسئله‌ی محوری این است که دانشگاه چگونه می‌تواند میزان برخورداری دانشجویان از چنین توانایی‌هایی را بشناسد. گذراندن درس‌های دانشگاهی، به‌خودی‌خود، نشان‌دهنده‌ی تسلط بر مهارت‌های پژوهش نیست. سنجش باید تصویری از دانسته‌ها، محدودیت‌ها و نیازهای آموزشی دانشجویان فراهم کند تا آموزش بر مبنای شناخت وضعیت آنان طراحی شود. متن همچنین نقش کتابداران، اعضای هیئت علمی و مدیران دانشگاه را در پیوندزدن سواد اطلاعاتی به برنامه‌های درسی توضیح داده است. این همکاری، آموزش مهارت‌های اطلاعاتی را از مسئولیت یک واحد جداگانه فراتر می‌برد و به بخشی از تجربه‌ی تحصیل تبدیل می‌کند.
کتاب سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان چهار فصل دارد. فصل نخست، نقش و اهمیت سواد اطلاعاتی در آموزش عالی را شرح می‌دهد و مباحثی مانند مفهوم سواد اطلاعاتی، یادگیری مادام‌العمر و استانداردهای مربوط به آموزش عالی را در بر می‌گیرد. فصل دوم به سنجش اختصاص دارد؛ سطح پایه و سطح پیشرفته یا پژوهشی را از یکدیگر جدا می‌کند و موضوع‌هایی مانند ارتباط سنجش با یادگیری، مرز سنجش و ارزیابی و روش‌های عمده‌ی سنجش را پیش می‌کشد. فصل سوم با عنوان ساخت و اعتباریابی پرسشنامه‌ی عینی سواد اطلاعاتی دانشجویان، موضوع تدوین طرح سنجش، حرکت از استانداردها به طراحی سؤال، نمره‌گذاری و بررسی روایی و پایایی را دنبال کرده است. فصل چهارم نیز پرسشنامه‌ی خودسنجی و چگونگی تدوین و بررسی روایی و پایایی آن را مطرح می‌کند. ترتیب بحث‌ها، ارتباط میان تعریف یک مهارت و انتخاب ابزار مناسب برای اندازه‌گیری آن را روشن می‌سازد. استاندارد معرفی‌شده برای آموزش عالی شامل پنج استاندارد و ۲۲ شاخص عملکردی است. نویسندگان توضیح می‌دهند که مهارت‌های مختلف، از شناسایی کلیدواژه تا ترکیب مفاهیم و ساختن فرضیه، الزاماً با ابزار یکسان سنجیده نمی‌شوند. توجه به تفاوت نیازهای رشته‌ها نیز مانع از تقلیل سنجش به یک نمره‌ی جدا از زمینه‌ی آموزشی می‌شود.

خلاصه کتاب سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان

کتاب سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان بر این ایده استوار است که آموزش مؤثر به شناخت توانایی‌های اولیه‌ی دانشجو نیاز دارد. دانشجوی باسواد اطلاعاتی باید بتواند نیاز خود را تعریف کند، منابع مناسب را بیابد، اعتبار یافته‌ها را بسنجد و اطلاعات را برای هدفی مشخص به کار بگیرد. رعایت اصول اخلاقی و حقوقی نیز جزئی از همین توانایی است. نویسندگان ابتدا مبانی و معیارهای چنین مهارت‌هایی را توضیح می‌دهند. سپس مسئله‌ی اندازه‌گیری یادگیری و انتخاب ابزار سنجش را مطرح می‌کنند. تمایز میان مهارت‌های پایه و توانایی‌های پیچیده‌تر، یکی از محورهای بحث است؛ یافتن یک منبع با تحلیل و تلفیق محتوای منابع یکسان نیست. بخش‌های مربوط به پرسشنامه‌ی عینی و خودسنجی نیز موضوع طراحی ابزار، نمره‌گذاری و اعتبارسنجی را وارد بحث می‌کنند. پیام اصلی این کتاب، ضرورت استفاده از شواهد یادگیری برای شناخت شکاف‌های آموزشی و بهبود آموزش دانشگاهی است.

چرا باید کتاب سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت سواد اطلاعاتی با مهارت صرف در دسترسی به منابع را توضیح می‌دهد.
• بحث استانداردها، مبنایی برای تعیین انتظارات آموزشی فراهم می‌کند.
• تفکیک اندازه‌گیری، آزمون و سنجش به شناخت دقیق‌تر مفاهیم کمک می‌کند.
• معرفی پرسشنامه‌ی عینی و خودسنجی، موضوع انتخاب ابزار سنجش را روشن‌تر می‌سازد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کتابداران دانشگاهی که آموزش مهارت‌های اطلاعاتی را بر عهده دارند.
• پژوهشگرانی که موضوع پژوهششان سنجش سواد اطلاعاتی است.
• اعضای هیئت علمی و برنامه‌ریزان آموزشی که به شناخت نیازهای پژوهشی دانشجویان توجه دارند.