کتاب گلستان ارم

کتاب «گلستان ارم» نوشتۀ عباسقلی آقا باکیخانوف است و گروه انتشاراتی ققنوس آن را منتشر کرده است. کتاب گلستان ارم تاریخ شیروان و داغستان از آغاز تا جنگ‌های ایران و روس را در بر می‌گیرد.

درباره کتاب گلستان ارم

کتاب گلستان ارم یکی از آثار برجسته دربارۀ تاریخ آذربایجان به شمار می‌رود. این کتاب تاریخ مردم شیروان و داغستان را از ادوار باستان تا دورۀ حیات مؤلف کتاب، عباسقلی آقا باکیخانوف، یعنی اوایل قرن نوزدهم را دربر می‌گیرد. عباسقلی آقا باکیخانوف، دانشمند، مورخ و ادیب برجستۀ زمان خود اولین شخص در میان مورخان آذربایجان است که اثر تاریخی‌اش دارای جنبه‌های تحقیقاتی و به شیوۀ علمی اروپا و روسیه است و از آثار مورخان، جهان‌گردان و جغرافی‌دانان رم، بیزانس و ارمنی مدارک جمع‌آوری کرده است. او همچنین به چند زبان تسلط داشته به همین دلیل از منابع موجود به زبان‌های عربی، فارس و ترکی استفاده کرده است. عباسقلی آقا باکیخانوف از آثار ادبی مخصوصاً شاهنامه، اسکندرنامه، خسرو و شیرین هم بهره برده است.

مقدمۀ کتاب گلستان ارم حدود اراضی شیروان و داغستان، وضعیت جغرافیایی، اتنوگرافیک، نام این سرزمین و همچنین منشأ قومی اهالی، زبان‌ها و عقاید دینی آن‌ها را توضیح می‌دهد. بخش اول به شرح تاریخ شیروان و داغستان تا تصرف آن به دست لشکریان عرب می‌پردازد. بخش دوم تصرف شیروان و داغستان به دست لشکریان عرب و تا دوران استیلای مغول مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. بخش سوم دربارۀ حوادث تاریخی دوران سلطۀ مغول تا پیدایش دولت صفوی و دورۀ فرمانروایی سلسلۀ شیروانشاهان است. بخش چهارم به موضوع پیدایش دولت صفوی و تا دوران درگذشت نادرشاه می‌پردازد و بخش پنجم ماجراهای بعد از درگذشت نادرشاه مثل تفصیلات قرارداد صلح گلستان بین روسیه و ایران را در برمی‌گیرد. در بخش آخر یعنی بخش خاتمه اطلاعاتی دربارۀ فضلا و علمای شیروان داده می‌شود. 

فهرست مطالب کتاب گلستان ارم عبارت است از: «دیباچه»، «متن گلستان ارم»، «مقدمه»، «طبقۀ اولی»، «طبقۀ ثانیه»، «طبقهٔ ثالثه»، «طبقۀ رابعه»، «طبقۀ خامسه»، «خاتمه»، «فهرست اشخاص و فرق و مناصب»، «فهرست اماکن و قبایل».

خواندن کتاب گلستان ارم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به علاقه‌مندان به تاریخ ایران پس از اسلام و همچنین تاریخ ایران معاصر پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب گلستان ارم

«ولایت شیروان از طرف شرق به دریای خزر و از سمت جنوب غربی به رود کر که آن را از ولایت‌های مغان و ارمن فصل می‌دهد و از جانب شمال غربی به رود قانق و به خط غیرمعین از ناحیۀ ایلیسو و پشته بلند قافقاس و سلسله جبالی که ناحیۀ کوره و طبرسران را از مملکت غازی قموق و قیطاق امتیازی می‌بخشد و از آن به مجرای رود درواق تا محل اتصالی آن به دریای خزر مسدود بوده تقریباً از دهنه کر تا به دهنه درواق از سی و نه تا چهل و دورج عرض شمالی از دهنه رود قانق تا به رأس‌الجبل افشران از شصت و چهار تا شصت و هشت درجه طول شرقی امتداد دارد».