کتاب شکست اطلاعاتی

کتاب شکست اطلاعاتی به‌قلم روبرت جرویس با ترجمهٔ مهدی فیروزی را انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر کرده است. این کتاب به تحلیل دو شکست اطلاعاتی نظام اطلاعاتی و امنیتی آمریکا در مورد وقوع انقلاب ایران و برنامهٔ سلاح‌های کشتارجمعی عراق در دورهٔ پیش از جنگ سال ۲۰۰۳ می‌پردازد.

درباره کتاب شکست اطلاعاتی

پیش از هر عملیات و اقدام مهم نظامی و غیر‌نظامی نیاز است تا اطلاعات و داده‌هایی دربارهٔ ریزجزئیات منابع و سرمایه‌های انسانی و طبیعی جمع‌آوری شود تا با رصد دقیق و دائمی این داده‌ها بتوان برای اقدامات بعدی، برنامه‌ریزی هوشمند و هدفمندانه‌ای داشت. کار دقیق جمع‌آوری و طبقه‌بندی این داده‌ها عمدتاُ مربوط به نهادهای امنیتی و اطلاعاتی است. یکی از این نهادها، سازمان امنیت و اطلاعات امریکا (سیا) است که رد حضورش در اغلب وقایع و رویدادهای مهم تاریخ جهان هویداست. اما این نهاد همیشه هم در پیشبرد اهدافش موفق نبوده و مرتکب خطاهایی جبران‌ناپذیر به‌ضرر منافع آمریکا شده است. کتاب حاضر به دو اشتباه و شکست بزرگ اطلاعاتی آمریکا با توجه به اسناد طبقه‌بندی‌شدهٔ مربوط به این دو شکست یعنی ناتوانی از پیش‌بینی وقوع انقلاب در ایران و ناآگاهی از وجود برنامهٔ سلا‌ح‌های کشتارجمعی عراق در دورهٔ پیش از جنگ سال ۲۰۰۳، به تحلیل دلایل این ناکامی‌ها می‌‌پردازد.

خواندن کتاب شکست اطلاعاتی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های حقوق و علوم سیاسی و علاقه‌مندان به تحلیل دلایل رخدادهای تاریخ معاصر از خواندن این کتاب سود خواهند برد.

بخشی از کتاب شکست اطلاعاتی

«معانی شکست اطلاعاتی

بدیهی‌ترین معنای شکست اطلاعاتی عدم تطابق برآوردهای اولیه با آن چیزی است که اطلاعات بعدی آشکار می‌کنند. این مهم‌ترین و درعین‌حال غیر‌جذاب‌ترین مفهوم این اصطلاح است. زیرا سیاست‌ها تا هر اندازه که به ارزیابی‌های دقیق بستگی داشته باشند، باز هم تنها چیزی که اهمیت پیدا می‌کند همین دقت است. اما غیرجذاب بودن معنای یادشده از شکست اطلاعاتی به دو دلیل است؛ نخست فهمیدن اینکه شکستی در کار بوده به تحلیل زیادی احتیاج ندارد کافی است ببینیم بین آنچه رخ داده و آنچه در ارزیابی‌های اولیه آورده شده تطابقی وجود ندارد. دوم این حقیقت که اطلاعات اغلب اشتباهند، محققان را شگفت‌زده نمی‌کند و سیاست‌گذاران را نیز نباید متعجب کند. اگرچه بیشترین توجهی که به غافلگیری حملات انتقادی شده است به این دلیل بوده که این شکست‌ها بسیار دردناک هستند اما اگر بیشتر دقت کنیم موارد بسیار بیشتری هم آشکار می‌شوند. شروعش با این گزارش در کتاب مقدس است که جاسوسانی که موسی به سرزمین اسرائیل فرستاد قدرت دشمن را پیش از آنچه آنجا بود برآورد کردند. همان‌طور که بعداً در بخش پایانی مطرح خواهم کرد هر چند وجود شکست مایهٔ تأسف است ولی اسرارآمیز نیست. اطلاعات، مسابقه‌ای است بین پنهان‌کنندگان و پیداکنندگان و معمولاً کار پنهان‌کنندگان آسان‌تر است. از این گذشته، به‌علاوه تنها عده‌ای اندک از نیت‌های اصلی خبر دارند و ممکن است به‌سرعت نیز دستخوش تغییر گردند. فریب چیز بالنسبه ساده‌ای است و دانستن اینکه ممکن است فریبی در کار باشد از ارزش اطلاعات صحیح می‌کاهد. این چیزی است که در قضیهٔ عراق مشاهده خواهیم نمود. معنای دوم شکست عبارت است از برآورده نشدن آنچه از اطلاعات خوب انتظار داشتیم. در اینجا قضاوت‌ها و داوری‌ها باید بسیار ذهنی‌تر باشند و ما باید گردآوری اطلاعات را از تحلیل آن جدا کنیم زیرا آنچه می‌توان از تحلیل انتظار داشت، تا حدودی بستگی به این دارد که چه اطلاعاتی در دسترس است. همچنین باید تفاوت قائل شویم بین آنچه می‌توانسته با توجه به عوامل و ابزار فنی موجود در یک نقطه از زمان گردآوری شود و آنچه ممکن است در مدت دسترسی و با توجه به تصمیم‌های مختلفی که پیش از آن گرفته شده‌اند گردآوری شده باشد. به‌عنوان‌مثال ایالات متحده در سال‌های دههٔ  ۱۹۹۰ استخدام نیرو در خود عراق را در اولویت قرار داد. با وجود محدودیت‌های فناورانه و مشکل در استخدام نیروهای آگاه و قابل اعتماد، فهم اینکه در مسیر گردآوری اطلاعات انتظار چه چیزهایی را باید داشت، مشکل است. بنابراین با وجود اینکه واضح است مورد عراق نمونه‌ای از شکست در گردآوری اطلاعات بود و تمام شواهد گردآوری شده در آن پراکنده و مبهم و اغلب گمراه‌کننده بودند. گفتن اینکه آیا این مورد شکست معمولی بوده و اینکه آیا اصلاحات می‌تواند پیشرفت قابل توجهی ایجاد کند. مشکل‌تر است.»