کتاب رفتار اطلاعاتی انسان

کتاب رفتار اطلاعاتی انسان حاصل تألیف، گردآوری و ترجمه‌ی محمدرضا داورپناه، شعله ارسطوپور، عاطفه شریف، حیدر مختاری و حسین مرادی مقدم است. این مجموعه، جست‌وجوی اطلاعات را فراتر از کار با ابزارهای بازیابی بررسی می‌کند؛ مسئله‌ی اصلی، چگونگی مواجهه‌ی انسان با اطلاعات و معنایی است که در موقعیت‌های مختلف از پیام‌ها برداشت می‌کند. انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. مقاله‌های مجموعه از مبانی فلسفی اطلاعات تا نظریه‌های اطلاع‌جویی و طراحی نظام‌های اطلاعاتی را در بر می‌گیرند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رفتار اطلاعاتی انسان

کتاب رفتار اطلاعاتی انسان مجموعه‌ای از ۱۱ مقاله‌ی تألیفی و ترجمه‌شده در ۱۱ فصل است. محمدرضا داورپناه و همکارانش این مطالب را برای بررسی مبانی نظری رفتار اطلاعاتی گرد آورده‌اند. داورپناه همچنین ویرایش مجموعه را بر عهده داشته است. موضوع اصلی، تعامل انسان با اطلاعات یا نظام اطلاع‌رسانی در موقعیت‌های اجتماعی گوناگون است. مقاله‌ها از دیدگاه‌های فلسفی، معرفت‌شناختی، روان‌شناختی و جامعه‌شناختی به این موضوع نزدیک می‌شوند. فصل نخست با عنوان مطالعه‌ی اطلاعات بدون اطلاعات، پرسش از ماهیت اطلاعات را پیش می‌کشد. نویسنده‌ی مقاله میان موجودیت‌های فیزیکی، ذهنی و زبانی تمایز می‌گذارد تا رابطه‌ی موقعیت، اندیشه و بیان روشن‌تر شود. این بحث نشان می‌دهد که تعریف اطلاعات صرفاً انتخاب یک اصطلاح نیست؛ هر تعریف می‌تواند موضوع پژوهش و شیوه‌ی بررسی اطلاعات را تغییر دهد. مجموعه از همین نقطه، زمینه‌ی اندیشیدن درباره‌ی نیاز اطلاعاتی، تفسیر پیام و ارتباط را فراهم می‌کند.
کتاب رفتار اطلاعاتی انسان در فصل‌های دیگر، موضوع‌هایی چون نظریه‌ی وحدت‌یافته‌ی رفتار اطلاعاتی، پارادایم و بازیابی اطلاعات و ویژگی‌های یک نظریه‌ی عمومی اطلاع‌جویی را بررسی کرده است. فصل از پژوهش در باب رفتار اطلاعاتی تا طراحی نظام‌های اطلاعاتی: چارچوب تحلیل، پیوند پژوهش درباره‌ی انسان و طراحی سامانه‌ها را مطرح می‌کند. تحلیل شناختی کار، پیچیدگی محیط و تفاوت‌های افراد از مباحث این فصل‌اند. مقاله‌های مربوط به معنابخشی و پدیده‌نگاری نیز توجه را به تجربه‌ی افراد و رابطه‌ی آنان با اطلاعات معطوف می‌کنند. مباحث ربط، مشاهده‌ی جست‌وجو، تبادل دانش، فرامتن و منطق فازی دامنه‌ی موضوعی مجموعه را گسترش می‌دهند. مطالب برای استفاده به‌عنوان منبع کمک‌درسی درس رفتار اطلاع‌یابی در مقطع دکتری تهیه شده‌اند؛ دانشجویان کارشناسی ارشد نیز در پیشگفتار از مخاطبان مجموعه معرفی شده‌اند. پانویس‌های توضیحی، منابع پایان فصل‌ها و واژه‌نامه‌ی انگلیسی‌ـ‌فارسی، امکان پیگیری اصطلاحات و مسیرهای پژوهشی مطرح‌شده را فراهم می‌کنند.

خلاصه کتاب رفتار اطلاعاتی انسان

کتاب رفتار اطلاعاتی انسان، اطلاع‌جویی را فعالیتی وابسته به شناخت، انگیزه، تجربه و موقعیت اجتماعی انسان معرفی می‌کند. بحث بنیادی مجموعه این است که اطلاعات الزاماً چیزی با معنای ثابت درون یک مدرک نیست. مخاطب، نشانه‌ها را تفسیر می‌کند و دانش پیشین او در این تفسیر نقش دارد. معنای متداول یک جمله، مقصود گوینده و برداشت شنونده ممکن است یکسان نباشند. بحث ربط نیز از همین تفاوت‌ها اهمیت می‌گیرد: سودمندی یا تازگی یک پیام به مخاطب و موقعیت او وابسته است. مقاله‌ها این پرسش‌ها را به مطالعه‌ی نیاز اطلاعاتی، روش‌های پژوهش و طراحی نظام‌های اطلاعاتی پیوند می‌دهند. حاصل، طرح مجموعه‌ای از دیدگاه‌ها برای توضیح چگونگی جست‌وجو، دریافت و استفاده از اطلاعات است.

چرا باید کتاب رفتار اطلاعاتی انسان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب رفتار اطلاعاتی انسان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مجموعه، تفاوت میان داده، پیام، اندیشه و اطلاعات را موضوع بررسی قرار می‌دهد.
• مباحث ربط، نقش مخاطب و موقعیت را در ارزیابی پیام روشن می‌کنند.
• مقاله‌ها زمینه‌ی مقایسه‌ی دیدگاه‌های نظری درباره‌ی اطلاع‌جویی را فراهم می‌کنند.
• بحث تحلیل شناختی کار، رابطه‌ی شناخت کاربران و طراحی نظام‌های اطلاعاتی را توضیح می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب رفتار اطلاعاتی انسان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی که مبانی رفتار اطلاع‌یابی را مطالعه می‌کنند.
• پژوهشگرانی که به نیاز اطلاعاتی و تفسیر پیام علاقه‌مندند.
• طراحان نظام‌های اطلاعاتی که شناخت رفتار کاربران برایشان اهمیت دارد.