کتاب ساختمان و تجهیزات کتابخانه

کتاب ساختمان و تجهیزات کتابخانه نوشته علی یارمحمدی، رابطه‌ی میان فضای کتابخانه، نوع خدمات و نیازهای مراجعه‌کنندگان را بررسی می‌کند. مسئله‌ی اصلی این کتاب، تفاوت میان ساختمانی است که صرفاً کتاب‌ها را در خود جای می‌دهد و فضایی که برای نگهداری منابع، مطالعه و ارائه‌ی خدمات طراحی شده است. نویسنده، شناخت وظایف کتابخانه و مشارکت کتابدار در طراحی بنا را ضروری می‌داند. انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. موضوعات این اثر از تاریخچه‌ی بناهای کتابخانه‌ای تا استانداردهای ساختمانی، مبلمان و تجهیزات اطلاعاتی گسترده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ساختمان و تجهیزات کتابخانه

کتاب ساختمان و تجهیزات کتابخانه اثر علی یارمحمدی، طراحی فضای کتابخانه را مسئله‌ای فراتر از انتخاب قفسه و چیدن میزهای مطالعه معرفی می‌کند. نویسنده بحث را از پیوند میان شکل منابع و شیوه‌ی نگهداری آن‌ها آغاز کرده است؛ لوح، طومار، کتاب و مواد دیداری و شنیداری، هریک نیازهای متفاوتی برای حفاظت و استفاده دارند. مقدمه، اختصاص‌دادن فضاهای باقی‌مانده‌ی ساختمان‌ها به کتابخانه را نقد می‌کند. چنین تصمیمی ممکن است مخزن، سالن مطالعه، بخش خدمات فنی و میز امانت را از یکدیگر دور کند و رفت‌وآمدهای غیرضروری به وجود آورد. بحث تاریخی نیز تغییر بناها را در ارتباط با تغییر خدمات توضیح می‌دهد. توجه به روشنایی، حفاظت از منابع و محل استقرار خوانندگان در این بررسی حضور دارد. نویسنده، دسترسی آسان به مجموعه و امکان تغییر کاربری فضاها را از موضوعات مهم طراحی می‌شمارد. مسئله‌ی محوری، هماهنگی معماری با کار روزانه‌ی کتابداران و نیازهای استفاده‌کنندگان است، نه صرفاً جلوه‌ی بیرونی ساختمان.
کتاب ساختمان و تجهیزات کتابخانه پنج فصل دارد: تاریخچه ساختمان کتابخانه، ویژگی‌های ساختمانی انواع کتابخانه، طراحی ساختمان کتابخانه، استاندارد ساختمان انواع کتابخانه‌ها و وسایل و تجهیزات کتابخانه. فصل مربوط به انواع کتابخانه، تفاوت نیازهای کتابخانه‌های عمومی، دانشگاهی، اختصاصی، آموزشگاهی، زندان و بیمارستانی را روشن می‌کند. بخش طراحی، نقش کتابدار، تدوین نیازهای فیزیکی، موقعیت ساختمان، قابلیت گسترش، آسایش، ایمنی و صرفه‌جویی را در کنار همکاری کتابدار و معمار قرار داده است. فصل تجهیزات نیز وسایل نگهداری منابع، قفسه‌های فشرده، امکانات نمایش کتاب، میز و صندلی، تجهیزات مرمت، ابزارهای دیداری و شنیداری و سامانه‌های امنیتی را در بر می‌گیرد. نویسنده در معرفی کتابخانه‌ی عمومی، فضاهای فرهنگی و فعالیت‌های گروهی را نیز جزئی از برنامه‌ی ساختمان می‌داند. بحث کتابخانه‌ی آموزشگاهی هم به نیازهای معلمان، دانش‌آموزان و استفاده از رسانه‌های مختلف توجه دارد. پرسش‌های پایان فصل‌ها، فرصتی برای مرور مباحث فراهم می‌کنند. دو پیوست درباره‌ی معماری کتابخانه‌ی ملی ایران و کتابخانه‌ی عمومی مرکزی مارسی، بحث را به نمونه‌های مشخص پیوند می‌دهند. نقشه‌ها، تصاویر، جدول‌ها و واژه‌نامه‌های انگلیسی به فارسی و فارسی به انگلیسی نیز بخشی از امکانات همراه متن هستند.

خلاصه کتاب ساختمان و تجهیزات کتابخانه

کتاب ساختمان و تجهیزات کتابخانه بر این ایده استوار است که کیفیت خدمات کتابخانه به تناسب میان بنا، تجهیزات، مجموعه و فعالیت‌های روزانه وابسته است. منابع غنی به‌تنهایی نمی‌توانند مشکلات دسترسی، پراکندگی بخش‌ها یا نامناسب‌بودن محل مطالعه را جبران کنند. نویسنده ابتدا سیر تغییر فضاهای نگهداری و مطالعه را توضیح می‌دهد، سپس نیازهای ساختمانی کتابخانه‌های مختلف را از هم تفکیک می‌کند. کتابخانه‌ی عمومی باید امکان فعالیت فرهنگی و استفاده‌ی گروه‌های گوناگون را فراهم کند؛ کتابخانه‌ی دانشگاهی نیز به فضاهای متنوع مطالعه، تحقیق و خدمات اطلاعاتی نیاز دارد. مباحث طراحی، ضرورت پیش‌بینی رشد مجموعه، انعطاف‌پذیری فضا، حفاظت از منابع و آسایش مراجعه‌کنندگان را دنبال می‌کنند. بحث تجهیزات نیز انتخاب وسایل را به نوع منابع و خدمات مرتبط می‌سازد. پیام اصلی، حضور مؤثر کتابدار در برنامه‌ریزی ساختمان و تبدیل نیازهای کتابخانه به تصمیم‌های مشخص معماری است.

چرا باید کتاب ساختمان و تجهیزات کتابخانه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ساختمان و تجهیزات کتابخانه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مقایسه‌ی انواع کتابخانه، تفاوت نیازهای فضایی و خدماتی آن‌ها را روشن می‌کند.
• بحث همکاری کتابدار و معمار، نقش شناخت خدمات در طراحی بنا را توضیح می‌دهد.
• معرفی تجهیزات، رابطه‌ی انتخاب وسایل با نگهداری منابع و استفاده از آن‌ها را نشان می‌دهد.
• نقشه‌ها و نمونه‌های ساختمانی، بررسی چیدمان بخش‌های کتابخانه را ممکن می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ساختمان و تجهیزات کتابخانه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان کتابداری که به شناخت فضاها و تجهیزات نیاز دارند.
• کتابداران و مدیران درگیر برنامه‌ریزی یا بازآرایی کتابخانه.
• معماران علاقه‌مند به طراحی فضاهای مطالعه و خدمات اطلاعاتی.
• مسئولان مدارس و دانشگاه‌ها که نیازهای ساختمانی کتابخانه را بررسی می‌کنند.