کتاب در جست و جوی آزادی

کتاب در جست و جوی آزادی (گفت‌وگو با آیزایا برلین) نوشته رامین جهانبگلو، آزادی را در پیوند با انتخاب، تعارض ارزش‌ها و مسئولیت سیاسی بررسی می‌کند. جهانبگلو در گفت‌وگوهایش با برلین، از خاطرات کودکی و تجربه‌ی انقلاب آغاز کرده است و به پرسش‌هایی درباره‌ی تاریخ اندیشه‌ها و امکان همزیستی شیوه‌های متفاوت زندگی می‌رسد. نکته‌ی محوری این بحث‌ها آن است که ارزش‌های مطلوب همیشه با یکدیگر سازگار نیستند و انتخاب میان آن‌ها می‌تواند هزینه داشته باشد. خجسته کیا این کتاب را ترجمه کرده و نشر نی آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب در جست و جوی آزادی

کتاب در جست و جوی آزادی حاصل گفت‌وگوهای رامین جهانبگلو با آیزایا برلین درباره‌ی زندگی، فلسفه و تاریخ اندیشه‌هاست. جهانبگلو در درآمد، شکل‌گیری این دیدارها و طرح بیش از ۳۰۰ سؤال را شرح داده است. پرسش‌ها گاهی به خاطرات شخصی اختصاص دارند و گاهی زمینه‌ی توضیح یک اختلاف فلسفی را فراهم می‌کنند. برلین از انقلاب روسیه، مهاجرت، تحصیل و تدریس در آکسفرد و دیدار با نویسندگان سخن می‌گوید. این تجربه‌ها در کنار بحث‌های نظری قرار گرفته‌اند تا نسبت اندیشه با زندگی روشن شود. خاطره‌ی مواجهه‌ی کودکی با خشونت جمعی، برای نمونه، زمینه‌ای برای فهم بیزاری او از خشونت بدنی فراهم می‌کند. گفت‌وگوها همچنین نشان می‌دهند که علاقه‌ی برلین به تاریخ اندیشه‌ها چگونه در جریان پژوهش درباره‌ی مارکس و آشنایی با آثار هرتسن گسترش یافته است. شخصیت‌ها در این بحث‌ها فقط صاحبان چند نظریه نیستند؛ دغدغه‌ها، موقعیت‌ها و پرسش‌های آنان نیز اهمیت دارند.
کتاب در جست و جوی آزادی علاوه‌بر یادداشت‌ها و درآمد، گفت‌وگوها را در مجموعه‌ای از بخش‌های موضوعی عرضه کرده است. «از بالتیک تا تیمز»، «نسبی‌گرایی فرهنگی و حقوق بشر»، «دو مفهوم آزادی»، «به دنبال آرمان» و «تاریخ اندیشه‌ها: قلمرو تنهایی» از عنوان‌های این مجموعه‌اند. بحث‌هایی درباره‌ی ماکیاولی، هابز، اسپینوزا، ویکو، هردر و هانا آرنت نیز دامنه‌ی موضوعات را نشان می‌دهند. محور مشترک این مباحث، تردید در وجود پاسخی یگانه برای همه‌ی مسائل انسانی است. برلین کثرت ارزش‌ها را به معنای بی‌اعتباری معیارهای اخلاقی نمی‌گیرد؛ او میان پذیرفتن تنوع زندگی‌ها و نسبی‌گرایی تمایز می‌گذارد. این تمایز، دفاع از آزادی انتخاب را به مسئله‌ی داوری سیاسی پیوند می‌دهد. گفت‌وگوها همچنین تفاوت فلسفه با دانش‌های انباشتی را روشن می‌کنند: پرسش‌های یک فیلسوف ممکن است پس از تغییر شرایط تاریخی همچنان موضوع تأمل باشند. برلین برای فهم این پرسش‌ها هم شناخت زمینه‌ی تاریخی را لازم می‌داند و هم کوشش تخیلی برای دریافتن مسئله از درون ذهن صاحب اندیشه را. حاصل، آشنایی با شیوه‌ای از مطالعه‌ی افکار است که نه به فهرست‌کردن عقاید بسنده می‌کند و نه معنای هر اندیشه را کاملاً در محیط پیدایش آن محصور می‌سازد.

خلاصه کتاب در جست و جوی آزادی

کتاب در جست و جوی آزادی بر این ایده استوار است که زندگی انسانی مجموعه‌ای از هدف‌های متنوع و گاه ناسازگار را دربرمی‌گیرد. برلین باور به هماهنگی نهایی همه‌ی خیرها را نقد می‌کند؛ چنین باوری می‌تواند قربانی‌کردن انسان‌ها را به نام آینده‌ای کامل توجیه کند. آزادی در این بحث، امکان انتخاب میان مقاصد متفاوت است و آزادی منفی، حوزه‌ی این انتخاب را در برابر فشار دیگران حفظ می‌کند. مسئولیت انتخاب نیز با پذیرش خطاپذیری انسان همراه می‌شود. تاریخ اندیشه‌ها سوی دیگر همین مسئله را آشکار می‌سازد: مردم در موقعیت‌های مختلف، پرسش‌ها و آرمان‌های متفاوتی داشته‌اند. شناخت این تفاوت‌ها به همدلی نیاز دارد، اما همدلی لزوماً به معنای پذیرفتن عقاید دیگران نیست. پیام اصلی گفت‌وگوها، حفظ امکان داوری و تفاهم بدون انکار تعارض‌های اخلاقی است.

چرا باید کتاب در جست و جوی آزادی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب در جست و جوی آزادی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• گفت‌وگوها نسبت تجربه‌های شخصی برلین با دغدغه‌های فلسفی او را روشن می‌کنند.
• بحث کثرت‌گرایی، تفاوت پذیرش ارزش‌های متنوع با نسبی‌گرایی را توضیح می‌دهد.
• نقد آرمان‌شهر، زمینه‌ی تأمل درباره‌ی هزینه‌های انسانی وعده‌های سیاسی را فراهم می‌کند.
• توضیحات برلین، اهمیت همدلی و شناخت زمینه‌ی تاریخی در مطالعه‌ی اندیشه‌ها را نشان می‌دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب در جست و جوی آزادی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی سیاسی و مسئله‌ی آزادی انتخاب.
• دانشجویانی که دغدغه‌ی شناخت روش مطالعه‌ی تاریخ اندیشه‌ها را دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند تمایز کثرت‌گرایی و نسبی‌گرایی را بشناسند.
• مخاطبان گفت‌وگوهای فکری و خاطرات متفکران.