کتاب ساختار مواد آرشیوی

کتاب ساختار مواد آرشیوی: توصیف، فهرست‏نویسی و رده‏بندی نوشته سعید غفاری و مریم محمدزاده هروی، موضوع سازماندهی و حفاظت از اسنادی را بررسی می‌کند که نگهداری‌شان به معنای حفظ پیشینه‌ی سازمان‌ها و میراث فرهنگی است. نویسندگان، آرشیو را فراتر از محل انبارکردن مدارک معرفی کرده‌اند؛ جایی که نظم اسناد، شرایط محیطی و شیوه‌ی دسترسی، هریک در حفظ اعتبار منابع نقش دارند. انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. مباحث از تفاوت آرشیو و بایگانی آغاز می‌شوند و به نگهداری و فهرست‌نویسی عکس، اسلاید، فیلم و دیگر رسانه‌ها می‌رسند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ساختار مواد آرشیوی

کتاب ساختار مواد آرشیوی: توصیف، فهرست‏نویسی و رده‏بندی، آرشیو را مجموعه‌ای از فعالیت‌های مدیریتی، حفاظتی و خدماتی معرفی می‌کند. سعید غفاری و مریم محمدزاده هروی، بحث را از معناهای مختلف آرشیو آغاز کرده‌اند: برنامه‌ی آرشیوی، ساختمان نگهداری اسناد و خود منابع. این تفکیک نشان می‌دهد که اداره‌ی آرشیو فقط به انتخاب قفسه و چیدن پرونده‌ها محدود نیست. تعیین هدف، تأمین بودجه، آموزش کارکنان و تدوین سیاست اسناد نیز بخشی از کار است. مباحث کتاب در چند حوزه‌ی اصلی جای می‌گیرند: کلیات و اصول حرفه، حفاظت از مدارک، نهادهای همکاری آرشیوی و شناخت و سازماندهی انواع مواد. عنوان‌هایی مانند اخلاقیات آرشیو، مسئولیت‌های آرشیویست، عوامل تخریب مواد، فهرست‌نویسی اسلاید و آماده‌سازی و محافظت از نقشه‌ها، گستره‌ی موضوعات را نشان می‌دهند. نویسندگان، رابطه‌ی کتابخانه و آرشیو را نیز بررسی کرده‌اند. هدف مشترک این دو نهاد، نگهداری و گسترش دانش است؛ اما منشأ اسناد، شیوه‌ی تنظیم مجموعه و شرایط استفاده از منابع، تفاوت‌هایی میان فعالیت‌های آن‌ها ایجاد می‌کند.
کتاب ساختار مواد آرشیوی: توصیف، فهرست‏نویسی و رده‏بندی در توضیح کار تخصصی آرشیو، میان حفاظت از جسم سند و حفظ معنای سند پیوند برقرار می‌کند. اصل حفظ نظم سازمانی، مانع آمیختن اسناد تولیدکنندگان مختلف می‌شود. اصل احترام به نظم اولیه نیز ارتباط مدارک را با ترتیبی که هنگام تولید و استفاده داشته‌اند حفظ می‌کند. این اصول برای پژوهشگر اهمیت دارند؛ زیرا جایگاه هر مدرک در مجموعه می‌تواند در تفسیر محتوای مدرک مؤثر باشد. مباحث حفاظتی، مخاطراتی مانند نور، رطوبت، آلودگی، حشرات و آتش‌سوزی را در کنار مسائل مربوط به بسته‌بندی و جابه‌جایی بررسی کرده‌اند. بخش‌های مربوط به رسانه‌ها نیز به تعریف انواع مواد بسنده نمی‌کنند و نمونه‌ی برگه‌های فهرست‌نویسی، اطلاعات لازم برای توصیف و شیوه‌های بازیابی را ارائه می‌دهند. معرفی شورای جهانی آرشیو و همکاری‌های منطقه‌ای، بُعد دیگری به بحث می‌افزاید: آرشیویست علاوه‌بر مسئولیت در برابر مجموعه‌ی خود، به تبادل تجربه و شناخت معیارهای حرفه‌ای نیاز دارد. حاصل مطالعه، آشنایی با مجموعه‌ی تصمیم‌هایی است که دسترسی به اسناد و دوام منابع را به یکدیگر وابسته می‌سازند.

خلاصه کتاب ساختار مواد آرشیوی

کتاب ساختار مواد آرشیوی: توصیف، فهرست‏نویسی و رده‏بندی، نگهداری اسناد را فعالیتی هدفمند می‌داند که باید ارزش استنادی مدارک را حفظ کند و امکان مراجعه به منابع را فراهم سازد. بحث از تعیین سیاست اسناد و شناخت تفاوت بایگانی جاری با آرشیو آغاز می‌شود. معیارهایی مانند اطمینان، سرعت، سهولت و انعطاف‌پذیری، مبنای توضیح طبقه‌بندی قرار می‌گیرند. نویسندگان سپس مسئولیت‌های حرفه‌ای آرشیویست را در قبال سازمان، اهداکنندگان و مراجعه‌کنندگان شرح می‌دهند. مباحث حفاظت، عوامل آسیب‌رسان در محیط و درون مدارک را از هم جدا می‌کنند. بخش‌های مربوط به انواع رسانه نیز نشان می‌دهند که مشخصات هر ماده، اطلاعات توصیفی و شرایط نگهداری متفاوتی می‌طلبد. پیام اصلی، ضرورت همراهی سازماندهی و حفاظت است: مدرک باید هم دوام بیاورد و هم در موقع نیاز پیدا شود. تکثیر و تهیه‌ی نسخه‌ی جایگزین نیز در همین چارچوب، ابزاری برای کاهش استفاده‌ی مستقیم از اصل سند معرفی شده است.

چرا باید کتاب ساختار مواد آرشیوی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ساختار مواد آرشیوی: توصیف، فهرست‏نویسی و رده‏بندی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت وظایف آرشیو، بایگانی و کتابخانه را توضیح می‌دهد.
• نمونه‌های فهرست‌نویسی، ارتباط اطلاعات توصیفی با بازیابی منابع را نشان می‌دهند.
• عوامل تخریب اسناد و ملاحظات محیط نگهداری را معرفی می‌کند.
• مسئولیت اخلاقی آرشیویست را در حفظ محرمانگی و دسترسی منصفانه روشن می‌سازد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ساختار مواد آرشیوی: توصیف، فهرست‏نویسی و رده‏بندی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان کتابداری و اطلاع‌رسانی علاقه‌مند به سازماندهی اسناد.
• کارکنان بایگانی و مراکز اسناد نیازمند شناخت اصول آرشیو.
• مسئولان مجموعه‌های عکس و مواد دیداری‌شنیداری.
• پژوهشگران علاقه‌مند به شرایط نگهداری و اعتبار منابع آرشیوی.