کتاب گامی در ادبیات کودکان و نوجوانان

کتاب گامی در ادبیات کودکان و نوجوانان (به‌همراه کتابشناسی کتاب‌های مناسب) نوشته سعید غفاری، رابطه‌ی شناخت ادبیات کودک و انتخاب خواندنی‌های متناسب با نیازهای کودکان را بررسی می‌کند. نویسنده تفاوت آثار کودکان و بزرگسالان را نه صرفاً در موضوع، بلکه در نیازها و توانایی‌های مخاطبان جست‌وجو کرده است. انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. مباحث تاریخی، معرفی گونه‌های ادبی و فهرست کتاب‌های مناسب، سه جنبه‌ی اصلی محتوای این کتاب را تشکیل می‌دهند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گامی در ادبیات کودکان و نوجوانان

کتاب گامی در ادبیات کودکان و نوجوانان نوشته سعید غفاری، از تجربه‌ی تدریس درس مواد و خدمات برای کودکان و نوجوانان به دانشجویان کتابداری شکل گرفته است. نویسنده بحث را از تعریف ادبیات آغاز می‌کند و تفاوت ادبیات شفاهی، ملی، ناحیه‌ای و جهانی را توضیح می‌دهد. مسئله‌ی اصلی، شناخت ویژگی‌هایی است که یک اثر را برای مخاطب کودک مناسب می‌کنند. غفاری اصالت موضوع و تناسب قالب و محتوا را دو اصل ادبی می‌داند و برای آثار کودکان، توجه به خوانندگان را نیز به این اصول می‌افزاید. کودک در این بحث، بزرگسالی کوچک‌تر نیست؛ نیازهای عاطفی، رشد فکری، تجربه‌های محدودتر و شیوه‌ی دریافت او باید در آفرینش و انتخاب اثر لحاظ شود. نویسنده همچنین میان انباشتن حافظه از اطلاعات و فراهم‌کردن تجربه‌ی ادبی متناسب با کودکی تفاوت می‌گذارد. این نگاه، انتخاب کتاب را به موضوعی فراتر از پسند بزرگسالان تبدیل می‌کند.
کتاب گامی در ادبیات کودکان و نوجوانان سه فصل دارد: تاریخچه ادبیات کودک و نوجوان، انواع ادبیات کودک و کتاب‌های تصویری. فصل نخست، پیشینه‌ی ادبیات کودک در جهان و ایران، سهم قصه‌های عامیانه و فعالیت پایه‌گذاران ادبیات نوین کودک را مرور کرده است. فصل دوم، شعر، داستان، فانتزی و کتاب‌های غیرداستانی را دربر می‌گیرد. مباحث شعر، ویژگی‌هایی چون وزن، قافیه، مضمون، پیام و کوتاهی مصراع‌ها را بررسی می‌کنند. نویسنده در توضیح شعر عامیانه، جایگاه بازی، لذت، موسیقی و ارتباط کودک با طبیعت را برجسته کرده است. فصل سوم به کتاب‌های تصویری، کتاب‌های مصور، کمیک‌ها، کتاب‌های عروسکی و ارزیابی آثار تصویری اختصاص دارد. کتابشناسی‌های همراه مباحث، نمونه‌هایی از آثار مناسب گروه‌های سنی مختلف را معرفی می‌کنند. این معرفی‌ها معمولاً توضیحی درباره‌ی موضوع یا محتوای اثر دارند؛ بنابراین، بحث نظری از نمونه‌های مشخص جدا نمی‌ماند. کنار هم قرارگرفتن تاریخ، ویژگی‌های گونه‌ها و معرفی آثار، امکان آشنایی مقدماتی با حوزه‌های متنوع ادبیات کودک را فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب گامی در ادبیات کودکان و نوجوانان

کتاب گامی در ادبیات کودکان و نوجوانان، شناخت کودک را مبنای شناخت و انتخاب آثار مناسب قرار می‌دهد. نویسنده ادبیات کودک را به شعر و داستان محدود نمی‌کند و نوشته‌های مربوط به موضوعات گوناگون زندگی را نیز در این حوزه جای می‌دهد. قصه‌ها می‌توانند فرصتی برای شناخت خود و محیط باشند و تخیل را پرورش دهند. شعر نیز علاوه‌بر انتقال احساس، با آهنگ، تکرار و حرکت پیوند دارد. بحث شعر عامیانه نشان می‌دهد که سرگرمی و لذت، ارزش‌هایی مستقل در تجربه‌ی کودک هستند و نباید همواره زیر سایه‌ی آموزش قرار گیرند. پیام محوری این کتاب، توجه هم‌زمان به کیفیت اثر، ویژگی‌های مخاطب و تناسب میان محتوا و شیوه‌ی ارائه است.

چرا باید کتاب گامی در ادبیات کودکان و نوجوانان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب گامی در ادبیات کودکان و نوجوانان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مرور پیشینه‌ی ادبیات کودک در ایران و جهان، زمینه‌ی شناخت این حوزه را فراهم می‌کند.
• بررسی موسیقی، مضمون و قالب شعر، معیارهایی برای سنجش شعر کودک ارائه می‌دهد.
• کتابشناسی‌های موضوعی و سنی، بحث‌های نظری را به نمونه‌های مشخص پیوند می‌دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب گامی در ادبیات کودکان و نوجوانان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان کتابداری که با خدمات کودکان آشنا می‌شوند.
• کتابداران کودک که به شناخت گونه‌های ادبی نیاز دارند.
• مربیان و والدینی که به انتخاب خواندنی‌های متناسب با کودکان توجه دارند.