کتاب معماری سازمان آینده

کتاب معماری سازمان آینده نوشته حسن رسولی، مسئله‌ی تحول سازمان را فراتر از تغییر نمودار اداری بررسی می‌کند. نویسنده می‌پرسد سازمان چگونه می‌تواند پس از تغییر مدیران نیز تصمیم بگیرد، یاد بگیرد و مأموریتش را ادامه دهد. بحث اصلی، پیوند اختیار و دانش است؛ پیوندی که قرار نیست قانون‌مداری و پاسخگویی را کنار بگذارد. انتشارات مذاکره این راهنما را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب معماری سازمان آینده

کتاب معماری سازمان آینده نوشته‌ی حسن رسولی، بازطراحی سازمان‌های خدماتی را از نقطه‌ی تلاقی ساختار، سرمایه‌ی انسانی و فناوری بررسی کرده است. نویسنده میان دیجیتالی‌شدن و تحول سازمانی تفاوت می‌گذارد: جایگزینی پرونده‌های کاغذی با رایانه، به‌خودی‌خود تمرکز تصمیم‌گیری یا طولانی‌بودن فرایندها را تغییر نمی‌دهد. مسئله‌ی اصلی، تناسب شیوه‌ی اداره‌ی سازمان با مأموریت، محیط و محل شکل‌گیری دانش است.

این کتاب در هشت فصل، موضوع‌هایی چون گذار از بوروکراسی به حکمرانی شبکه‌ای، مقبولیت سازمانی مدیر، جانشین‌پروری، معماری سازمان، نقشه‌ی اجرای تحول، برنامه‌ی ۱۰۰ روزه و رهبری تحول‌آفرین را دنبال می‌کند. عنوان‌هایی مانند «مقبولیت سازمانی مدیر؛ از اختیار رسمی تا رهبری حرفه‌ای» و «جانشین‌پروری و گردش نخبگان مدیریتی؛ ساختن ظرفیت برای بعد از امروز» نشان می‌دهند که بحث ساختار از کیفیت مدیریت و پرورش نیروها جدا نیست. مبانی نظری نیز به تناسب ساختار با شرایط سازمان توجه دارند و یک الگوی واحد را برای همه‌ی موقعیت‌ها مناسب نمی‌دانند.

کتاب معماری سازمان آینده الگویی ترکیبی پیشنهاد می‌کند که در آن ستاد، مسئول سیاستگذاری و جهت‌گیری راهبردی است و واحدهای استانی در حل مسائل، تولید دانش و انتقال تجربه نقش دارند. شبکه‌های تخصصی نیز محل همکاری کارشناسان واحدهای مختلف‌اند. حسن رسولی حذف سلسله‌مراتب را هدف نمی‌داند؛ حدود اختیار، قواعد تعامل و مسئولیت پاسخگویی باید روشن بمانند. بحث مقبولیت مدیر نیز بر اعتماد حرفه‌ای، عدالت، شایستگی و مشارکت استوار است و با محبوبیت‌سنجی تفاوت دارد.

جانشین‌پروری در ادامه‌ی همین منطق، راهی برای حفظ تجربه و ایجاد فرصت رشد نیروهای مستعد معرفی می‌شود. تفکیک مسیر خبرگی از مسیر مدیریت، یکی از نکته‌های مشخص این بحث است؛ کارشناس توانمند الزاماً نباید برای پیشرفت شغلی مدیر شود. بخش‌های اجرایی، شناخت سازمان، تشکیل شورای تحول، تفویض تدریجی اختیار و اجرای آزمایشی را مطرح کرده‌اند. داده و هوش مصنوعی نیز ابزار پشتیبانی از تصمیم‌اند، نه جایگزین قضاوت حرفه‌ای. نویسنده چارچوب‌های پیشنهادی را نیازمند آزمون می‌داند و میان پیشنهاد مفهومی و نتیجه‌ی اثبات‌شده تمایز می‌گذارد.

خلاصه کتاب معماری سازمان آینده

معماری سازمان آینده بر این ایده استوار است که دانش لازم برای حل مسائل، همیشه در رأس سازمان قرار ندارد. کارشناسان، واحدهای عملیاتی و دریافت‌کنندگان خدمات نیز تجربه‌هایی دارند که باید به تصمیم‌سازی راه پیدا کنند. سازمان برای استفاده از این ظرفیت به ارتباطات افقی، اختیار متناسب با مسئولیت و سازوکار ثبت و ارزیابی تجربه نیاز دارد. مدیر در این الگو، به‌ جای تصمیم‌گیری درباره‌ی همه‌ی جزئیات، جهت‌گیری را مشخص می‌کند و امکان همکاری را فراهم می‌آورد. نظام ارزیابی نیز باید عملکرد، عدالت، توسعه‌ی کارکنان و قانون‌مداری را کنار هم بسنجد.

پیام اصلی این کتاب، کاهش وابستگی سازمان به اشخاص است. انتقال دانش مدیران باسابقه، آماده‌سازی جانشینان و آزمودن تغییرات در مقیاس محدود، اجزای مسیری هستند که تداوم مأموریت سازمان را بر حضور یک مدیر مقدم می‌داند.

چرا باید کتاب معماری سازمان آینده را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب معماری سازمان آینده را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت تغییر ابزارهای دیجیتال با تغییر شیوه‌ی تصمیم‌گیری را روشن می‌کند.
• حدود مشارکت کارکنان و تفویض اختیار را در کنار پاسخگویی توضیح می‌دهد.
• مقبولیت حرفه‌ای مدیر را از محبوبیت و اختیار قانونی جدا می‌کند.
• جانشین‌پروری را به حفظ تجربه، فرصت برابر و ارزیابی شایستگی پیوند می‌دهد.

خواندن کتاب معماری سازمان آینده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب معماری سازمان آینده به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مدیران سازمان‌های خدماتی که با تمرکز تصمیم‌گیری مواجه‌اند.
• مسئولان منابع انسانی که برنامه‌ی جانشین‌پروری طراحی می‌کنند.
• کارشناسان تحول سازمانی که به همکاری ستاد و استان‌ها توجه دارند.
• دانشجویان مدیریت که به طراحی سازمان و حکمرانی شبکه‌ای علاقه‌مندند.