کتاب مرگ؛ کمدی در یک پرده

کتاب مرگ (کمدی در یک پرده) نوشته وودی آلن، ماجرای مردی معمولی است که نیمه‌شب از خواب بیدارش می‌کنند تا در دستگیری قاتلی ناشناس مشارکت کند؛ بی‌آنکه کسی وظیفه‌اش را توضیح دهد. شخصیت اصلی میان ترس از کشته‌شدن و اصرار دیگران به همکاری گرفتار می‌شود. کمدی نمایش از همین فاصله میان ادعای داشتن نقشه و ناآگاهی افراد شکل می‌گیرد. یوسف علائی ملاباشی این نمایشنامه را ترجمه کرده است و انتشارات رها بانو این کتاب را منتشر کرده است. عسگر بهمن‌یار نیز مقدمه‌ای با عنوان در تقابل با مرگ نوشته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مرگ؛ کمدی در یک پرده

کتاب مرگ نوشته وودی آلن، نمایشنامه‌ای تک‌پرده‌ای است که ترس از نابودی را در کنار سردرگمی انسان در جمع قرار می‌دهد. کلاینمن، شخصیت اصلی، فروشنده‌ای گرفتار کارهای روزمره است. او نه آمادگی مقابله با قاتل را دارد و نه حتی اخبار جنایت‌های شهر را دنبال کرده است. دیگران ناگهان او را وارد مأموریتی می‌کنند که پرسیدن درباره‌ی جزئیاتش نشانه‌ی وقت‌تلف‌کردن تلقی می‌شود. آلن موقعیت کمیک را از برخورد نگرانی‌های معمولی این مرد با تهدیدی بزرگ می‌سازد: کلاینمن هنگام آماده‌شدن برای تعقیب قاتل، همچنان نگران کراوات، سرمای هوا و کار فرداست. این جزئیات فقط وسیله‌ی خنداندن نیستند؛ وابستگی شخصیت به عادت‌های آشنا را هم نشان می‌دهند. خانه و رختخواب برای او معنای امنیت دارند و خیابان تاریک جایی است که هیچ چیزش پیش‌بینی‌پذیر نیست. گفت‌وگوهای کوتاه، پرسش‌های پیاپی و پاسخ‌های طفره‌آمیز، حس اضطراب را در کنار شوخی حفظ می‌کنند. تماشای ناتوانی شخصیت در گرفتن یک پاسخ روشن، بخش مهمی از تجربه‌ی خواندن این نمایشنامه است.
کتاب مرگ علاوه‌بر اضطراب شخصی، رفتار جمعی در برابر خطر را موضوع طنز قرار داده است. افراد از نقشه‌ای حساب‌شده حرف می‌زنند اما اطلاعات را پنهان نگه می‌دارند و از کلاینمن انتظار اطاعت دارند. همین تضاد، سؤال‌هایی درباره‌ی مسئولیت، اعتماد و حق پرسیدن ایجاد می‌کند. شخصیت اصلی باید همکاری کند اما ابزار فهمیدن موقعیت را در اختیار ندارد. آشنایی او با پزشکی علاقه‌مند به بررسی جنون نیز بحث را به مسئله‌ی شناخت انسان می‌کشاند: آیا بررسی بدن و گردآوری اطلاعات برای شناختن یک نفر کافی است؟ گفت‌وگوی او با جینا درباره‌ی ستاره‌ها نیز اطمینان به آنچه دیده می‌شود را زیر سؤال می‌برد. نمایشنامه این پرسش‌ها را در دل برخوردهای شبانه جای داده است، نه در قالب سخنرانی‌های جدا از ماجرا. مقدمه‌ی عسگر بهمن‌یار نیز زمینه‌ای برای توجه به نسبت طنز و هراس فراهم می‌کند و درباره‌ی ترجمه‌ی مجدد نمایشنامه و ارتباط متن با اجرای تئاتری توضیح می‌دهد.

خلاصه کتاب مرگ؛ کمدی در یک پرده

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
کتاب مرگ با کوبیدن در خانه‌ی کلاینمن در نیمه‌شب آغاز می‌شود. چند مرد از او می‌خواهند لباس بپوشد و برای گرفتن قاتلی که شهر را به وحشت انداخته است همراهشان برود. کلاینمن مدام درباره‌ی نقشه و وظیفه‌اش سؤال می‌کند اما کسی پاسخ مشخصی نمی‌دهد. او سرانجام امنیت خانه را ترک می‌کند و وارد خیابان‌های سرد و تاریک می‌شود. همراهانش از اهمیت نقش او می‌گویند اما توضیح این نقش را به بعد موکول می‌کنند. کلاینمن در برخورد با آدم‌های مختلف، هم به‌دنبال خبری از مأموریتش می‌گردد و هم می‌کوشد تنها نماند. هر دیدار، به‌جای برطرف‌کردن ابهام، نگرانی تازه‌ای پیش می‌آورد. او باید میان اعتماد به اطمینان دیگران و اعتراف به ترس خودش راهی پیدا کند.

چرا باید کتاب مرگ؛ کمدی در یک پرده را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مرگ را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• نمایشنامه، ترس از کشته‌شدن را از خلال گرفتاری‌های روزمره‌ی شخصیتی معمولی نشان می‌دهد.
• پرسش‌های بی‌پاسخ کلاینمن، زمینه‌ای برای فکرکردن به اطاعت و مسئولیت در جمع فراهم می‌کنند.
• گفت‌وگوهای شخصیت‌ها، مسئله‌ی شناخت انسان و اطمینان به واقعیت را وارد موقعیت‌های کمیک می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مرگ به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایشنامه‌های کمدی با مضمون ترس و ناامنی.
• خوانندگان علاقه‌مند به طنز درباره‌ی رفتار جمعی و اطاعت.
• دوستداران شخصیت‌هایی که میان خواسته‌های دیگران و نیاز به امنیت گرفتار می‌شوند.