کتاب میرنوروزی

کتاب میرنوروزی نوشته ناصر همرنگ، داستان روستایی گرفتار خشکسالی و گرسنگی است که اهالی‌اش در آستانه‌ی نوروز به‌دنبال فرمانروایی سیزده‌روزه می‌گردند. رسم روستا چنین است که نخستین رهگذر را میر کنند و اختیار آبادی را موقتاً به او بسپارند. ورود یک لوطی دوره‌گرد چپ‌دست، این آیین را به میدان کشمکش بر سر تعصب، قدرت، نان و وابستگی به خاک تبدیل می‌کند. انتشارات رها بانو این کتاب را منتشر کرده است. تقابل کدخدای موروثی با مردی که وطنش را پشت پالان الاغش می‌داند، سؤال اصلی داستان را پیش می‌کشد: مردم از فرمانروای خود چه می‌خواهند؟ نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب میرنوروزی

کتاب میرنوروزی نوشته ناصر همرنگ، آیین واگذاری موقت فرمانروایی به یک رهگذر را دستمایه‌ی داستانی اجتماعی و طنزآمیز قرار داده است. سنگ‌آباد، روستای محل وقوع ماجرا، میان کوه‌ها و باغ‌های خشکیده قرار دارد. رودخانه‌ی بی‌آب، آسیاب تعطیل و خانه‌های فروریخته، نشانه‌های تنگنایی هستند که زندگی اهالی را احاطه کرده است. مردم در چنین فضایی همچنان به اجرای رسم نوروز پایبندند؛ رسمی که قرار است نحوست را دور کند و برکت بیاورد. کدخدا در مرکز جمع مردان ایستاده است، اما خستگی، خماری و حسرت گذشته، فاصله‌ی او را از تصویر یک صاحب‌اختیار مقتدر آشکار می‌کند. خاطره‌ی پدر، شاهنامه‌خوانی و شکوه رستم در ذهن او با نگرانی درباره‌ی آبادی درهم می‌آمیزد. نویسنده از خلال این یادها، پیوند میان اقتدار موروثی، تصور پهلوانی و دلبستگی به زادگاه را نشان می‌دهد. گفت‌وگوهای اهالی نیز مرز میان شوخی، درماندگی و تهدید را مدام جابه‌جا می‌کنند. خنده در این جمع همیشه نشانه‌ی آسودگی نیست؛ گاهی درماندگی پشت همان قهقهه‌هایی پنهان می‌شود که میان نفس‌زدن مردان در سربالایی کوه شنیده می‌شوند.
کتاب میرنوروزی تقابل مردم روستا با یک دوره‌گرد را به پرسشی درباره‌ی قضاوت جمعی تبدیل می‌کند. اهالی پیش از شنیدن سخن مهمان، چپ‌دستی او را به بدنامی و خطر پیوند می‌زنند. نام شخصیت‌های شاهنامه در دهان جمع، به ابزاری برای دسته‌بندی آدم‌ها بدل شده است. بااین‌حال، همه هم‌نظر نیستند و برخی صداها اعتبار شایعه‌ها را زیر سؤال می‌برند. دوره‌گرد نیز صرفاً مهمانی خاموش نیست؛ او باورهای میزبانان درباره‌ی وطن، ناموس، حقیقت و خوشبختی را به چالش می‌کشد. روایت میان توصیف کوهستان، همهمه‌ی میدانگاه و تداعی‌های ذهنی کدخدا حرکت می‌کند. جمله‌های کوتاه، تکرار عبارت‌ها و بازگشت مداوم صداها، مکث و آشفتگی جمع را محسوس می‌سازند. ترانه‌های رادیویی و یاد ادبیات کهن نیز کنار گفتار روزمره حضور دارند. حاصل این هم‌نشینی، فضایی است که در آن جشن و محرومیت هم‌زمان دیده می‌شوند. خواننده با جامعه‌ای روبه‌رو می‌شود که برای آغاز سال به تغییر جای صاحب قدرت تن می‌دهد، اما پذیرش سخنی ناسازگار با باورهایش برایش دشوار است.

خلاصه داستان میرنوروزی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
مردان سنگ‌آباد در غروب پیش از نوروز، خسته و نفس‌زنان از کوه بالا می‌روند تا رهگذری پیدا کنند. رسم آبادی حکم می‌کند نخستین مسافر، سیزده روز میر مردم باشد. انتظار طولانی می‌شود و صحبت‌ها از روزگار خوش گذشته به خشکسالی، گرسنگی و آینده‌ی نامعلوم روستا می‌رسد. سرانجام سواری ژولیده سوار بر الاغ از راه می‌رسد. جوان‌ها او را به میدانگاه می‌برند و برای میرشدنش جشن می‌گیرند، اما کدخدا از حضور این لوطی چپ‌دست خشنود نیست. شایعه‌های قدیمی درباره‌ی مهمان دوباره بر سر زبان‌ها می‌افتد. مسافر در پاسخ، دلبستگی مردم به خاک و برداشتشان از حقیقت و خوشبختی را زیر سؤال می‌برد. کتاب میرنوروزی از همین برخورد، کشمکشی میان نیاز مردم به نان و جشن، نگرانی کدخدا برای حفظ حرمت باورها و سخنان نامتعارف مهمان شکل می‌دهد.

چرا باید کتاب میرنوروزی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب میرنوروزی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• آیین فرمانروایی سیزده‌روزه، زمینه‌ای برای بررسی رابطه‌ی مردم و صاحب قدرت فراهم می‌کند.
• گفت‌وگوهای میدانگاه نشان می‌دهند شایعه چگونه به داوری جمعی تبدیل می‌شود.
• تداعی‌های کدخدا، کشمکش میان ماندن در زادگاه و رهایی از محرومیت را آشکار می‌کنند.
• هم‌نشینی طنز و گرسنگی، فاصله‌ی ظاهر جشن با زندگی اهالی را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب میرنوروزی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان‌های اجتماعی با فضای روستایی و طنز تلخ.
• خوانندگانی که به نقش آیین‌ها در مناسبات قدرت علاقه دارند.
• مخاطبانی که داستان‌های درگیر با تعصب جمعی، تعلق به زادگاه و تنگنای معیشت را دنبال می‌کنند.