کتاب روز بازپسین دولت های سرکش

کتاب روز بازپسین دولت های سرکش (Acts of aggression: policing rogue states)، نوشته نوام چامسکی و ادوارد سعید، مفهوم «دولت سرکش» را در بستر روابط آمریکا و عراق بررسی کرده است. نویسندگان از زاویه‌ی حقوق بین‌الملل، سیاست خارجی و رنج غیرنظامیان به بحرانی نگاه کرده‌اند که مسئولیت حکومت عراق و عملکرد قدرت‌های خارجی در شکل‌گیری آن مطرح است. این مجموعه مقاله با ترجمه مسعود خیرخواه، مقاله‌ای از رمزی کلارک و مقدمه‌ای به قلم محمود سریع‌القلم را در بر دارد. انتشارات نقش‌و‌نگار کتاب حاضر را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روز بازپسین دولت های سرکش اثر نوام چامسکی و ادوارد سعید

کتاب روز بازپسین دولت های سرکش مجموعه‌ای از سه مقاله درباره‌ی قدرت، قانون و پیامدهای انسانی سیاست خارجی است. نوام چامسکی و ادوارد سعید بحران میان آمریکا و عراق را نقطه‌ی آغاز بررسی مناسباتی قرار داده‌اند که در آن برخی حکومت‌ها سرکش نامیده می‌شوند و برخی دیگر جایگاه داور و مجری نظم جهانی را برای خود قائلند. مسئله‌ی اصلی صرفاً اختلاف میان دو دولت نیست؛ نویسندگان می‌پرسند معیار قانون‌گریزی چیست و چرا رفتارهای مشابه کشورها با واکنش‌های متفاوت روبه‌رو می‌شود.

مقاله‌ی «و اینک روز بازپسین» به قلم ادوارد سعید، مسئولیت حکومت صدام حسین در رنج مردم عراق را از نقد تحریم‌ها و سیاست آمریکا جدا نمی‌کند. ادوارد سعید پراکندگی دولت‌های عربی، بازنمایی اعراب و نقش رسانه‌ها در پذیرفتنی‌شدن فشار نظامی را بررسی کرده است. توجه به زندگی غیرنظامیان، موضوع را از رقابت رهبران فراتر می‌برد و هزینه‌ی تصمیم‌های سیاسی را در مرکز مقاله قرار می‌دهد.

کتاب روز بازپسین دولت های سرکش در مقاله‌ی «دولت‌های سرکش»، به قلم نوام چامسکی، بر فاصله‌ی ادعاهای سیاسی و تعهدات حقوقی متمرکز شده است. منشور سازمان ملل، اختیار شورای امنیت، حق دفاع از خود و تفسیر قطعنامه‌ها محور استدلال‌های این مقاله هستند. نوام چامسکی نمونه‌هایی از برخورد آمریکا با نیکاراگوئه، پاناما و لیبی را نیز وارد مقاله کرده است تا گزینشی‌بودن کاربرد این عنوان را نشان دهد.

مقاله‌ی سوم، «دفاع از انسانیت» به قلم رمزی کلارک، موضوع را به حقوق بنیادین انسان‌ها و ضرورت دفاع از آزادی پیوند می‌زند. مقدمه‌ی محمود سریع‌القلم زاویه‌ای متفاوت را مطرح می‌کند. او انتظار رفتار اخلاقی از قدرت‌های بین‌المللی را نقد می‌کند و افزایش توان اقتصادی و سیاسی کشورها را برای کاهش آسیب‌پذیری مهم می‌داند. مقدمه‌ی مترجم نیز پرسش‌هایی را درباره‌ی مداخله‌ی بشردوستانه و مشروعیت جنگ مطرح کرده است. اختلاف دیدگاه‌ها زمینه‌ای را برای سنجیدن نسبت آرمان‌های اخلاقی با منطق قدرت فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب روز بازپسین دولت های سرکش

آیا عنوان سرکش از معیاری حقوقی می‌آید یا تابع رابطه‌ی کشورها با قدرت‌های مسلط است؟ ادوارد سعید مردم عراق را گرفتار فشار حکومت خود و تحریم‌های خارجی می‌بیند و مخالفت با سیاست آمریکا را به‌معنای بی‌گناه‌دانستن صدام حسین نمی‌داند. نوام چامسکی ادعای حق اقدام نظامی یکجانبه را در برابر تعهدات منشور سازمان ملل قرار می‌دهد. رسانه‌ها در این موضوع نقش دارند؛ تصویر تهدید می‌تواند رنج غیرنظامیان و امکان‌های حل اختلاف را به حاشیه براند. رمزی کلارک به ضرورت دفاع از حقوق بنیادین انسان‌ها می‌پردازد. درون‌مایه‌ی مشترک سه مقاله‌ی حاضر پاسخ‌گویی قدرت و پرهیز از تبدیل مردم به ابزار منازعات دولتی است.

چرا باید کتاب روز بازپسین دولت های سرکش را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب روز بازپسین دولت های سرکش را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این مجموعه مقاله تفاوت میان ادعای دفاع از خود و محدودیت‌های حقوقی توسل به زور را موضوع بررسی قرار داده است.
• مقاله‌های حاضر رابطه‌ی تحریم‌های اقتصادی با زندگی غیرنظامیان را برجسته کرده‌اند.
• مقدمه‌ی انتقادی این کتاب امکان مقایسه‌ی نگاه اخلاقی نویسندگان با استدلال مبتنی‌بر موازنه‌ی قدرت را فراهم می‌کند.

خواندن کتاب روز بازپسین دولت های سرکش را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب روز بازپسین دولت های سرکش به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به روابط بین‌الملل و افردی که درباره‌ی معیارهای نام‌گذاری دولت‌ها پرسش دارند.
• خوانندگانی که پیامدهای انسانی تحریم و مداخله‌ی نظامی را دنبال می‌کنند.
• دانشجویان علوم سیاسی و افرادی که به نقد سیاست خارجی آمریکا و نقش نهادهای بین‌المللی علاقه‌مندند.

درباره نوام چامسکی

نوام چامسکی (Noam Chomsky) که در ۷ دسامبر ۱۹۲۸ چشم به جهان گشود، زبان‌دانی برجسته، فیلسوفی آنارشیست و نظریه‌پردازی سرشناس از ایالات متحده است. او در دوره‌ی کارشناسی عمیقاً تحت‌تأثیر اندیشه‌های زلیگ هریس، از استادان زبان‌شناسی دانشگاه پنسیلوانیا، قرار گرفت. هم‌سوبودن با دیدگاه‌های سیاسی او سبب شد مسیر تحصیلی خود را به‌سوی رشته‌ی زبان‌شناسی ببرد. او از سال ۱۹۵۵ در مؤسسه‌ی فناوری ماساچوست (MIT) تدریس زبان‌شناسی را آغاز کرد و در سال ۱۹۷۶ به مرتبه‌ی استادی تمام در این مرکز دست یافت.

از نوام چامسکی با عنوان «پدر زبان‌شناسی مدرن» یاد می‌کنند. روزنامه‌ی نیویورک تایمز لقب «برجسته‌ترین اندیشمند زنده‌ی جهان» را به او اختصاص داده است. او به‌عنوان روشنفکری منتقدِ سیاست‌های دولت‌های غربی به‌ویژه آمریکا شهرت دارد؛ چراکه همواره با مداخله‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه و افروختن آتش جنگ در این ناحیه به مخالفت پرداخته است. او ریشه‌ی پدیده‌ی تروریسم در خاورمیانه را حاصل اقدامات آمریکا و اسرائیل می‌داند؛ همچنین یک‌سونگری رسانه‌های غربی را در پوشش اخبار مسائل اسرائیل و فلسطین به نقد می‌کشد و باور دارد که در پس نقاب بی‌طرفانه‌ی این رسانه‌ها پیش‌فرض‌ها و اصول ایدئولوژیکی پنهان شده است که با افشاگری، اعتباری برای آن‌ها باقی نمی‌ماند.

این نویسنده نگارش افزون بر ۱۵۰ جلد کتاب را در حوزه‌های گوناگون در کارنامه‌ی خود دارد و افتخارات متعددی را به دست آورده است. از میان آثار فراوان او می‌توان به «جنبش تسخیر»، «تروریسم غرب»، «نظام‌های سلطه»، «آمریکای بزرگ و حقوق بشر»، «نظم‌های کهنه و نوین جهانی»، «طرحی برای آینده»، «چه کسی بر جهان حکومت می‌کند» و «امپراتوران و دزدان دریایی» اشاره کرد؛ ضمن اینکه کتاب «اسرار واژه‌ها» نیز گفت‌وگوهایی میان نوام چامسکی و اندرو مارو را به تصویر کشیده است. کتاب روز بازپسین دولت های سرکش (Acts of aggression: policing: rogue states) نوشته‌ی نوام چامسکی و ادوارد سعید است.

درباره ادوارد سعید

ادوارد سعید (Edward Said) در یکم نوامبر ۱۹۳۵ در شهر بیت‌المقدس، واقع در فلسطينِ تحت‌سرپرستی بریتانیا، به دنیا آمد. او اندیشمندِ حوزه‌ی نظریه‌ی ادبی، منتقد امور فرهنگی و فعال سیاسیِ فلسطینی‌ـ‌آمریکایی به شمار می‌رود که پس از طی مدارج تحصیلی در دانشگاه‌های پرینستون و هاروارد، کرسی استادی زبان انگلیسی و ادبیات تطبیقی را در دانشگاه کلمبیا در اختیار گرفت. پژوهشگران او را در زمره‌ی پایه‌گذاران اصلی مکتب نظریه‌ی پسااستعمارگرایی جای می‌دهند.

آوازه‌ی جهانی ادوارد سعید بیشتر مرهون انتشار کتاب «شرق‌شناسی» در سال ۱۹۷۸ است؛ اثری که در آن شیوه‌ی بازنماییِ فرهنگیِ شرق در آثار شرق‌شناسان و نحوه‌ی مواجهه و برداشت جهان غرب از مفاهیم شرقی را هدف نقد قرار داده است. موضع‌گیری‌ها و دفاع علنی او از آرمان‌های مردم فلسطین سبب شد هدف تهدیدهای متعدد قرار گیرد؛ تا جایی که جامعه‌ی مدافع یهودیان بر او برچسب نازی زد و در سال ۱۹۸۵ نیز دفتر کار او در دانشگاه به آتش کشیده شد.

از برجسته‌ترین آثار مکتوب ادوارد سعید می‌توان به «نقش روشنفکر»، «مسئله‌ی فلسطین»، «اسلام رسانه‌ها»، «فروید و غیراروپایی‌ها»، «اومانیسم و نقد دمکراتیک» و «فرهنگ و امپریالیسم» اشاره کرد. حیات او سرانجام در ۲۵ سپتامبر ۲۰۰۳ در نیویورک به پایان رسید. کتاب روز بازپسین دولت های سرکش (Acts of aggression: policing: rogue states) نوشته‌ی نوام چامسکی و ادوارد سعید است.

جوایز و افتخارات نویسندگان

نوام چامسکی در طول سال‌ها فعالیت علمی و اجتماعی خود افتخارات، جوایز و مدارک افتخاری فراوانی کسب کرده است. ازجمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به دریافت بورس گوگنهایم (۱۹۷۱)، انتخاب به عضویت آکادمی ملی علوم آمریکا (۱۹۷۲)، جایزه‌ی خدمات برجسته‌ی علمی انجمن روان‌شناسی آمریکا (۱۹۸۴)، جایزه‌ی اورول (۱۹۸۷ و ۱۹۸۹)، جایزه‌ی کیوتو در علوم پایه (۱۹۸۸) برای بنیان‌گذاری نظریه‌ی نحو زایشی و کمک به علوم شناختی، مدال هلمهولتز (۱۹۹۶)، مدال بنجامین فرانکلین در علوم رایانه و شناختی (۱۹۹۹)، جایزه‌ی صلح سیدنی (۲۰۱۱)، جایزه‌ی بنیاد صلح عصر هسته‌ای (۲۰۱۴) و مدال نیل و ساراس اسمیت زبان‌شناسی از آکادمی بریتانیا (۲۰۱۴) اشاره کرد. او ده‌ها مدرک دکترای افتخاری را از دانشگاه‌های معتبر جهان ازجمله دانشگاه لندن، شیکاگو، کامپلوتنس مادرید، آکسفورد، کمبریج، کلمبیا و هاروارد دریافت کرد.

ادوارد سعید علاوه‌بر کسب جوایز، عضویت‌ها و مسئولیت‌ها در سازمان‌های معتبر سراسر جهان، در طول حیات حرفه‌ای خود به‌عنوان یک شخصیت دانشگاهی، منتقد و صاحب‌نظر برجسته‌ی ادبی، موفق به دریافت حدود ۲۰ مدرک دکترای افتخاری دانشگاهی گردید. ازجمله افتخارات اهداشده به او می‌توان به جایزه‌ی بودوین از دانشگاه هاروارد، دریافت دو باره‌ی جایزه‌ی کتاب لیونل تریلینگ (که نخستین‌بار در سال ۱۹۷۶ و در اولین دوره‌ی اهدای این جایزه‌ی ادبی برای کتاب «آغازها: قصد و روش» به او تعلق گرفت)، جایزه‌ی ولک از انجمن ادبیات تطبیقی آمریکا، نخستین جایزه‌ی لنز اسپینوزا، جایزه‌ی ادبی لانان برای یک عمر دستاورد هنری در سال ۲۰۰۱ و جایزه‌ی شاهزاده‌ی آستوریاس برای صلح و همزیستی در سال ۲۰۰۲ (به‌طور مشترک با دانیل بارنبویم) اشاره کرد.

ادوارد سعید نخستین شهروند آمریکایی بود که موفق به دریافت جایزه‌ی سلطان العویس (برای دستاوردهای فرهنگی و علمی در سال‌های ۱۹۹۶ - ۱۹۹۷) شد. خودزندگی‌نامه‌ی او با عنوان «خارج از محل» (محصول ۱۹۹۹) سه جایزه، شامل جایزه‌ی کتاب نیویورکر برای اثر غیرداستانی در سال ۱۹۹۹، جایزه‌ی کتاب انیسفیلد‌ـ‌وولف برای اثر غیرداستانی در سال ۲۰۰۰ و جایزه‌ی ادبی مورتون داون زابل، را از آن خود ساخت.