کتاب پشم

کتاب پشم نوشته‌ هیو هاوی، داستان زندگی انسان‌هایی است که در سیلویی زیرزمینی سکونت دارند و دنیای بیرون را فقط از طریق صفحه‌نمایش‌ها می‌شناسند. هولستون، کلانتر این جامعه، پس از فقدان همسرش به تصویری که پیش رویش قرار گرفته است، شک می‌کند. تصمیم او برای خروج، پرسشی خطرناک را آشکار می‌کند: امنیت این پناهگاه چه نسبتی با حقیقت دارد؟ سعید سیمرغ این داستان علمی‌-تخیلی را ترجمه کرده و انتشارات چترنگ آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه بخرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پشم

کتاب پشم نوشته‌ی هیو هاوی، جهانی بسته را تصویر می‌کند که زندگی در طبقات زیرزمینی آن جریان دارد. آپارتمان‌ها، کارگاه‌ها، باغ‌های آبکشت و اتاق‌های تصفیه، محیطی را ساخته‌اند که برای کودکان و برخی بزرگسالان خفقان‌آور است. پلکان مارپیچ طبقات این محیط را به هم پیوند می‌دهد و فرسودگی پله‌هایش حضور نسل‌های متعدد را نشان می‌دهد. نویسنده فضای علمی‌تخیلی داستان را از خلال جزئیات زندگی روزمره می‌سازد؛ از سهمیه‌ها و قرعه‌کشی فرزندآوری تا تعمیر تجهیزات و رسیدگی به تخلفات. هولستون در مرکز بخش آغازین قرار دارد؛ مردی که مسئول اجرای قانون بوده است، اما اکنون میان وظیفه‌ی عمومی و اندوه شخصی گرفتار شده است. روایت سوم‌شخص به افکار و خاطرات او نزدیک می‌شود و رفت‌وبرگشت میان وضعیت کنونی و گذشته‌ی زندگی مشترکش، سرچشمه‌ی تردیدهای او را آشکار می‌کند. شادی کودکان در کنار فرسودگی بزرگسالان، تضادی می‌سازد که محدودیت‌های سیلو را بدون توضیح‌های طولانی نشان می‌دهد.

کتاب پشم مسئله‌ی بقا را به پرسش‌هایی درباره‌ی قدرت، حافظه و اعتماد پیوند می‌زند. ساکنان سیلو تصویری از بیرون دارند، اما امکان بررسی مستقل این تصویر برایشان فراهم نیست. گذشته نیز در اسناد ناقص، خاطرات و روایت‌های پذیرفته‌شده باقی مانده است. الیسون، همسر هولستون، از طریق بازیابی داده‌های حذف‌شده به این کمبود اطلاعات پی می‌برد. فعالیت او تقابل میان کنجکاوی و احتیاط را وارد رابطه‌ی دو شخصیت می‌کند. شهردار جانز و معاون مارنز نیز فقط نام‌هایی در دستگاه اداره‌ی سیلو نیستند؛ حضورشان نشان می‌دهد اجرای مقررات چگونه به احساس مسئولیت، نگرانی و عادت گره می‌خورد. رسم تمیزکاری، که طی آن فردی به بیرون فرستاده می‌شود تا عدسی دوربین‌ها را پاک کند، وجه تهدیدآمیز این نظم را نمایان می‌کند. پارچه‌های پشمی در همین رسم جایگاهی مشخص دارند و عنوان اثر را به یکی از اشیای مهم داستان پیوند می‌دهند. تعلیق بیش از آنکه به حوادث پی‌درپی وابسته باشد، از فاصله‌ی میان مشاهده، حدس و یقین شکل می‌گیرد.

خلاصه داستان پشم

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

هولستون، کلانتر سیلو، از پلکان بالا می‌رود و خود را در سلول بازداشتگاه محبوس می‌کند. درخواست او از شهردار روشن است: می‌خواهد بیرون برود. این خواسته در جامعه‌ای که جهان بیرون را مرگبار می‌داند، پیامدی قطعی دارد: فرستاده‌شدن برای تمیزکاری دوربین‌ها. داستان سپس به زندگی هولستون و الیسون بازمی‌گردد. الیسون هنگام بازیابی اطلاعات قدیمی، نشانه‌هایی می‌یابد که برداشت پذیرفته‌شده از تاریخ سیلو را زیر سؤال می‌برند. هولستون ابتدا او را به احتیاط دعوت می‌کند، اما فقدان همسرش و پرسش‌های بی‌پاسخ، اعتماد خودش را نیز فرسوده کرده‌اند. او اکنون میان ماندن در پناهگاه و مواجهه با جهانی ناشناخته قرار گرفته است؛ جهانی که تصویرش همیشه مقابل چشم ساکنان بوده اما حقیقتش همچنان محل تردید است.

چرا باید کتاب پشم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پشم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• صفحه‌نمایش‌ها تنها دریچه‌ی ساکنان به بیرون هستند و همین وابستگی، تفاوت میان دیدن یک تصویر و شناختن واقعیت را به مسئله تبدیل می‌کند.
• جزئیات مادی سیلو نشان می‌دهند یک جامعه‌ی محصور چگونه زندگی روزمره‌ی خود را ادامه می‌دهد. فرسودگی ابزارها، مسیرهای رفت‌وآمد و تقسیم فضاها بخشی از شناخت این جهان هستند.
• شخصیت کلانتر، تعارض میان اجرای قانون و مسئولیت در برابر نزدیکان را ملموس می‌کند. تصمیم‌های او فرصتی برای بررسی موقعیت‌هایی هستند که وظیفه و احساس به نتیجه‌ی یکسانی نمی‌رسند.
• حضور داده‌های پاک‌شده در داستان، مسئله‌ی حافظه‌ی جمعی را مطرح می‌کند. روایت نشان می‌دهد نبود اسناد چگونه برداشت مردم از گذشته و حدود پرسش‌های مجاز را شکل می‌دهد.
• رفت‌وبرگشت میان گذشته و موقعیت کنونی، شناخت تدریجی انگیزه‌های شخصیت اصلی را ممکن می‌کند. خواننده به‌جای دریافت یک توضیح آماده، دلایل تصمیم او را از خاطرات، گفت‌وگوها و واکنش‌هایش کنار هم می‌گذارد.

خواندن کتاب پشم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب پشم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان‌های علمی‌تخیلی که به کشف قواعد یک جامعه‌ی زیرزمینی و شناخت محدودیت‌های زندگی در محیطی بسته علاقه دارند.
• خوانندگان داستان‌های پادآرمان‌شهری که رابطه‌ی میان امنیت، نظارت و آزادی پرسشگری را موضوعی قابل‌تأمل می‌دانند.
• مخاطبان روایت‌های شخصیت‌محور که به اثر سوگ بر تصمیم‌گیری، اعتماد و رابطه‌ی انسان با محیط زندگی‌اش علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به داستان‌های معمایی که ترجیح می‌دهند سرنخ‌ها از اسناد، جزئیات محیط و گفت‌وگوهای محتاطانه به دست بیایند.
• خوانندگانی که از پرسش‌های اخلاقی استقبال می‌کنند و مایل‌اند داستانی درباره‌ی هزینه‌های کنجکاوی بخوانند.

بخشی از کتاب پشم

«وقتی هولستون در مسیری بالا می‌رفت که به مرگش منجر می‌شد، بچه‌ها در حال بازی بودند. می‌توانست صدای جیغ‌ودادی را بشنود که فقط از بچه‌های شاد بلند می‌شد. درحالی‌که آن‌ها پرسروصدا و دیوانه‌وار آن بالا این‌سو و آن‌سو می‌رفتند، هولستون عجله نکرد، هر گام را حساب‌شده و سنگین برداشت و پلکان مارپیچ را دور زد و دور زد. صدای چکمه‌های کهنه‌اش روی پله‌های فلزی طنین‌انداز می‌شد.

پله‌ها هم مثل چکمه‌های پدرش نشانه‌هایی از فرسودگی داشتند. رنگ به شکل پوسته‌هایی نازک به آن‌ها چسبیده بود؛ بیشتر در گوشه‌ها و زیر سطح‌ها؛ جایی که از فرسودگی در امان بود. رفت‌وآمد در جایی دیگر از پله‌ها گردوغبار را لرزان به شکل ابرهایی کوچک به هوا می‌فرستاد. هولستون می‌توانست لرزش را روی نرده‌هایی که ساییده شده و فلز درخشانشان آشکار شده بود حس کند. این همیشه هولستون را شگفت‌زده می‌کرد؛ اینکه چگونه قرن‌ها مالیده شدن کف دست‌های لخت و کشیده شدن پاها می‌توانست فلز سخت را بساید. با خودش فکر کرد که هر بار یک مولکول جدا می‌شد. هر آدم شاید فقط یک لایه را می‌سایید؛ آن‌هم درحالی‌که سیلو زندگی خود آن آدم را می‌سایید.»