کتاب نظریه های فلسفی و جامعه شناختی در هنر

کتاب نظریه های فلسفی و جامعه شناختی در هنر گردآوری و ترجمه علی رامین، از کنار هم قرار دادن دو حوزه‌ی مهم شکل گرفته است: جامعه‌شناسی هنر و فلسفه‌ی هنر. متن کتاب نشان می‌دهد که بحث درباره‌ی هنر فقط به زیبایی و داوری هنری محدود نمی‌ماند، بلکه به تاریخ، قدرت، نهادهای فرهنگی، جایگاه هنرمند و شیوه‌ی شکل‌گیری ارزش‌های زیباشناختی هم گره می‌خورد. همین پیوند میان نگاه درون‌ذاتی و برون‌ذاتی، هسته‌ی اصلی کتاب را می‌سازد. نشر نی این اثر را منتشر کرده و نسخه‌ی الکترونیکی آن را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نظریه های فلسفی و جامعه شناختی در هنر

کتاب نظریه های فلسفی و جامعه شناختی در هنر با گردآوری علی رامین مجموعه‌ای از مقاله‌ها و رساله‌هایی است که دو مسیر فکری را در کنار هم می‌گذارد: یکی مسیری که هنر را از زاویه‌ی جامعه، تاریخ، نهادها و مناسبات قدرت می‌بیند و دیگری مسیری که به تعریف هنر، ارزش زیباشناختی، تجربه‌ی زیباشناختی و معیارهای داوری می‌پردازد. مقدمه‌ی کتاب از همان ابتدا روشن می‌کند که این دو حوزه نه کاملاً همسو هستند و نه کاملاً جدا؛ گاهی مکمل یکدیگرند و گاهی در برابر هم قرار می‌گیرند. همین تنش فکری، فضای اصلی اثر را می‌سازد و باعث می‌شود بحث هنر فقط در سطح سلیقه یا پسند شخصی نماند.

کتاب در بخش نخست شش فصل دارد و به جامعه‌شناسی هنر اختصاص یافته است. این بخش با مقاله‌ی نگاه جامعه‌شناسانه به هنر از دیوید اینگلیس آغاز می‌شود و بعد به نوشته‌هایی از آستین هرینگتن، ورا زولبرگ و متنی درباره‌ی گئورگ زیمل می‌رسد. در این فصل‌ها، موضوعاتی مثل چیستی هنر، برچسب‌خوردن آثار به‌ عنوان هنر، جایگاه اجتماعی هنرمند، رابطه‌ی هنر و جامعه، شکل‌گیری جهان هنر و نقش نهادهایی مثل موزه، نگارخانه، منتقد و بازار بررسی شده‌اند. متن‌ها نشان می‌دهند که هنر فقط محصول نبوغ فردی نیست و در شبکه‌ای از روابط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شکل می‌گیرد.

کتاب نظریه های فلسفی و جامعه شناختی در هنر در بخش دوم به فلسفه‌ی هنر یا زیباشناسی می‌رسد و سیر آن را با چند نقطه‌ی برجسته دنبال می‌کند. حضور رساله‌هایی مانند فن شعر ارسطو، معیار ذوق از دیوید هیوم، فرم معنادار از کلایو بل و مقاله‌ی نقش نظریه در زیباشناسی از موریس وایتس نشان می‌دهد که علی رامین فقط به معرفی دیدگاه‌ها بسنده نمی‌کند و خواننده را وارد بحث‌های بنیادی درباره‌ی تعریف هنر، نقش نظریه در نقد، اصالت اثر، قصد مؤلف و امکان داوری زیباشناختی می‌کند.

خلاصه کتاب نظریه های فلسفی و جامعه شناختی در هنر

کتاب نظریه های فلسفی و جامعه شناختی در هنر مجموعه‌ای از متن‌های نظری است که می‌کوشد پرسش‌های اصلی درباره‌ی هنر را از دو زاویه دنبال کند. در بخش جامعه‌شناسی، بحث از این‌جا شروع می‌شود که هنر و هنرمند مفاهیمی ثابت و طبیعی نیستند و در بستر تاریخ، نهادها، طبقات اجتماعی، بازار و قدرت معنا پیدا می‌کنند. 

در بخش فلسفه‌ی هنر، تمرکز روی تعریف هنر، معیار ذوق، ارزش زیباشناختی، نقش نظریه در نقد و نسبت اثر با تفسیر قرار می‌گیرد. حاصل کار، مجموعه‌ای است که نشان می‌دهد فهم هنر فقط با تکیه بر خود اثر کامل نمی‌شود و باید زمینه‌های فکری و اجتماعی آن را هم در نظر گرفت.

چرا باید کتاب نظریه های فلسفی و جامعه شناختی در هنر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نظریه های فلسفی و جامعه شناختی در هنر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان جامعه‌شناسی هنر و فلسفه‌ی هنر را در یک مجموعه‌ی واحد نشان می‌دهد.
• خواننده با سؤالات پایه‌ای درباره‌ی چیستی هنر، ارزش زیباشناختی و معیار داوری آشنا می‌شود.
• بخش جامعه‌شناسی کتاب نقش نهادهایی مثل موزه، بازار، منتقد و نظام آموزشی را در شکل‌گیری هنر روشن می‌کند.
• متن‌ها نشان می‌دهند که جایگاه هنرمند و اثر هنری چگونه در بستر تاریخ و روابط اجتماعی ساخته می‌شود.
• حضور مقاله‌ها و رساله‌های کلاسیک امکان آشنایی مستقیم با چند متن اثرگذار در اندیشه‌ی هنر را فراهم می‌کند.
• استقلال نسبی فصل‌ها باعث می‌شود بتوان کتاب را هم پیوسته و هم موضوعی مطالعه کرد.

خواندن کتاب نظریه های فلسفی و جامعه شناختی در هنر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نظریه های فلسفی و جامعه شناختی در هنر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران هنر، فلسفه و علوم اجتماعی که می‌خواهند با مباحث نظری هنر دقیق‌تر آشنا شوند.
• علاقه‌مندانی که می‌خواهند نسبت میان هنر، جامعه، تاریخ و قدرت را بهتر بفهمند.
• کسانی که درباره‌ی تعریف هنر، معیار ذوق و داوری زیباشناختی سؤالات جدی دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند با دیدگاه‌های کلاسیک و معاصر در فلسفه‌ی هنر و جامعه‌شناسی هنر روبه‌رو شوند.
• مخاطبانی که از مطالعه‌ی متن‌های تحلیلی و بحث‌برانگیز درباره‌ی هنر لذت می‌برند.

بخشی از کتاب نظریه های فلسفی و جامعه شناختی در هنر

«ازجمله نقش‌های مهم جامعه‌شناسی در بحث و فهم موضوعات هنری، این نکته است که نباید معنای واژه "هنر" را دانسته فرض کنیم و بی هرگونه نقد و سنجشی پذیرایش شویم. واژه "هنر" در تداول معاصر غرب، عموما بر مجموعه‌ای از هستی‌ها دلالت دارد که برخی از انواع نقاشی‌ها، مجسمه‌ها، اجراهای تئاتری و موسیقایی و از این قبیل را در برمی‌گیرد. در مباحثات همگانی معمول، برخی آثار بی هرگونه شبهه و گمانی، دارای ماهیت "هنری" دانسته می‌شوند. این تصور که غزلی از شکسپیر، تابلویی از ون‌گوگ یا نمایشنامه‌ای از گوته در واقع یک اثر هنری است، به احتمال قریب به یقین چون و چرایی را برنمی‌انگیزد، و بنابراین آثاری از این دست، به‌طور مسلم دارای ماهیت "هنری" اند. گویی چنان پنداشته می‌شود که چیزی به نام "جوهر" هنر وجود دارد که به اعتبار واجد بودن یا عاری بودن از آن، برخیآثار قطعا "هنری" دانسته می‌شوند و برخی دیگر دانسته نمی‌شوند.»