کتاب ذکر و منتره

کتاب ذکر و مَنتره (در عرفان اسلامی و هندو) نوشته محمدمهدی علیمردی، سیدمحمد روحانی و سمانه سالاری سلاجقه است و انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب آن را منتشر کرده است. این اثر به یکی از مهم‌ترین پیوندهای میان تجربه‌ی دینی و سلوک معنوی می‌پردازد؛ یاد خدا در عرفان اسلامی و مَنتره در سنت هندو. نویسندگان با کنارِهم‌گذاشتن مبانی، کارکردها و آداب این دو سنت نشان می‌دهند که تکرار نام‌ها و اذکار فقط یک عمل زبانی نیست و به لایه‌های عمیق‌تری از توجه، حضور و معنا راه می‌برد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ذکر و منتره اثر محمدمهدی علیمردی، سیدمحمد روحانی و سمانه سالاری سلاجقه

کتاب ذکر و منتره نوشته محمدمهدی علیمردی، سیدمحمد روحانی و سمانه سالاری سلاجقه، پژوهشی تطبیقی درباره‌ی جایگاه یاد خدا در عرفان اسلامی و مفهوم منتره در سنت هندو است. محور اصلی اثر بررسی این پرسش است که ذکر و منتره فقط تکرار لفظی نیستند، بلکه هرکدام در بستر اعتقادی و عرفانی خود به نوعی رابطه با امر متعال، تربیت درونی و جهت‌دادن به حیات معنوی پیوند می‌خورند. متن از همان آغاز روشن می‌کند که مقایسه‌ی این دو سنت، بر پایه‌ی شباهت‌های سطحی انجام نشده و نویسندگان کوشیده‌اند مبانی خداشناسی، نجات‌شناسی، متون مقدس و شیوه‌های سلوک را در هر دو حوزه کنار هم بگذارند.

از فصل‌بندی‌ کتاب ذکر و منتره معلوم می‌شود که با اثری صرفاً توصیفی روبه‌رو نیستیم. در فصل‌های آغازین، خاستگاه عرفان اسلامی، مکاتب مهم عرفانی هندو، معنای دقیق ذکر و منتره و تفاوت آن‌ها با دعا و نیایش طرح شده است. سپس محمدمهدی علیمردی، سیدمحمد روحانی و سمانه سالاری سلاجقه به‌سراغ موضوع‌هایی مانند مهم‌ترین منتره‌های وده‌ای و پورانه‌ای، کارکردهای دنیوی و معنوی منتره، مراتب ذکر، عظمت یاد خدا در منابع اسلامی و نسبت ذکر با حضور قلب می‌روند. در ادامه نیز آداب ظاهری و باطنی هر دو سنت بررسی می‌شود؛ از توبه، خلوت، مراقبه و لطایف هفت‌گانه در سنت اسلامی تا مالا، دهیانه، تبعیت از گورو، تلقین منتره، آستنه، مودرا و پرانایامه در سنت هندو.

کتاب ذکر و منتره فقط به شباهت‌ها بسنده نمی‌کند و تفاوت‌های بنیادین را هم جدی می‌گیرد. بخشی از جذابیت آن از همین‌جا می‌آید که نویسندگان درباره‌ی تلقی هندو از یگانگی خدا، نسبت آن با کثرت خدایان، جایگاه نمادها و تندیس‌ها و نیز تفاوت ادیان خدامحور و غیر خدامحور بحث کرده‌اند. در نتیجه، فضای کتاب هم‌زمان هم تاریخی و مفهومی است و هم به لایه‌های درونی تجربه‌ی دینی نزدیک می‌شود. در مجموع، این اثر برای فهم بهتر نسبت میان ذکر، سلوک، خداشناسی و رهایی در دو سنت بزرگ دینی، مواد فراوانی در اختیار مخاطب می‌گذارد.

خلاصه کتاب ذکر و منتره

کتاب ذکر و منتره به بررسی تطبیقی دو مفهوم محوری در سنت اسلامی و هندو می‌پردازد؛ ذکر به‌عنوان یاد و توجه به خداوند و منتره به‌عنوان ورد و نیایشی که در بستر مکاتب عرفانی هندو معنا پیدا می‌کند. محمدمهدی علیمردی، سیدمحمد روحانی و سمانه سالاری سلاجقه ابتدا زمینه‌های نظری بحث را با توضیح عرفان اسلامی، مکاتب مهم هندو، معنای ذکر، دعا، نیایش و مناجات روشن می‌کنند.

سپس این کتاب به‌سراغ کارکردهای معنوی و آیینی این دو مفهوم می‌رود و نشان می‌دهد که چگونه تکرار الفاظ، مراقبه، آداب باطنی و شیوه‌های سلوک در هر سنت به تجربه‌ای فراتر از گفتن صرف تبدیل می‌شود. در کنار این شباهت‌ها، تفاوت‌های اعتقادی و تفسیری دو سنت نیز به‌دقت طرح شده است.

چرا باید کتاب ذکر و منتره را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ذکر و منتره را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان ذکر، حضور قلب و سلوک معنوی را در سنت اسلامی با جزئیات بیشتری روشن می‌کند.
• این اثر امکان مقایسه‌ی مستقیم میان ذکر اسلامی و منتره هندو را بر پایه‌ی مبانی اعتقادی و عرفانی فراهم می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی کتاب می‌تواند تفاوت دعا، نیایش، مناجات و ذکر را دقیق‌تر از هم بازشناسی کند.
• این کتاب به موضوع‌هایی مانند خداشناسی هندو، جایگاه متون مقدس و معنای نمادها و تندیس‌ها نیز پرداخته است.
• بخش‌های مربوط به آداب باطنی و ظاهری، تصویر روشن‌تری از شیوه‌های سلوک در هر دو سنت به دست می‌دهد.
• این اثر برای کسانی که به گفت‌وگوی میان ادیان و مقایسه‌ی مفاهیم عرفانی علاقه دارند، منبعی متمرکز و موضوع‌محور است.

خواندن کتاب ذکر و منتره را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ذکر و منتره به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران ادیان که می‌خواهند نسبت میان عرفان اسلامی و سنت هندو را دقیق‌تر بررسی کنند.
• خوانندگانی که به مفهوم ذکر، مراتب آن و جایگاهش در سیر و سلوک اسلامی علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به آیین هندو که می‌خواهند با منتره، مکاتب عرفانی و مبانی خداشناسی آن آشنا شوند.
• دانشجویان الهیات، عرفان و مطالعات تطبیقی ادیان که به‌دنبال یک نمونه‌ی روشن از مقایسه‌ی مفهومی هستند.
• مخاطبانی که می‌خواهند تفاوت و پیوند میان نیایش، دعا، مراقبه و یاد امر متعال را بهتر بفهمند.