کتاب ارتداد در اسلام

کتاب ارتداد در اسلام (تبیین جایگاه ارتداد در اسلام و احکام مترتبه بر آن) نوشته آیت‌ الله سیدمحمدمحسن حسینی طهرانی است و انتشارات مکتب وحی در سال ۱۴۰۵ آن را منتشر کرده است. این اثر مسئله‌ی ارتداد را فراتر از یک حکم فقهی بررسی می‌کند و به نسبت آن با عقل، فطرت، آزادی اندیشه، حدود بیان و رابطه‌ی تشریع و تکوین می‌پردازد. نویسنده در این بررسی، بر معنای دقیق مفاهیمی مانند انکار و جحود و جایگاه عقل در فهم دین تأکید می‌کند و می‌کوشد زمینه‌ای برای درک دقیق‌تر این مسئله فراهم کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ارتداد در اسلام

کتاب ارتداد در اسلام، نوشته‌ی آیت‌ الله سیدمحمدمحسن حسینی طهرانی، به یکی از مباحث مهم و مناقشه‌برانگیز در فقه و کلام اسلامی می‌پردازد. نویسنده ابتدا به سراغ مبانی‌ای مانند نسبت عقل و وحی، جایگاه فطرت در تشریع، امکان طرح پرسش در جامعه‌ی دینی و تفاوت میان انکار آگاهانه و مخالفت ناشی از شبهه می‌رود. از این منظر، مسئله‌ی اصلی کتاب فقط تعریف ارتداد نیست، بلکه بررسی شرایطی است که بر اساس آن می‌توان درباره‌ی صدق این عنوان داوری کرد. نویسنده در مقدمه بر ضرورت بازاندیشی در مسائل مهم جامعه‌ی دینی و مواجهه‌ی جدی با پرسش‌ها و دیدگاه‌های تازه تأکید می‌کند.

کتاب ارتداد در اسلام در ادامه، به بررسی معنای لغوی و اصطلاحی ارتداد، آیات و روایات مرتبط با آن و تفاوت میان رجوع از دین و مخالفت با برخی برداشت‌ها یا احکام می‌پردازد. آیت‌ الله سیدمحمدمحسن حسینی طهرانی بر این نکته تأکید می‌کند که ارتداد با جحود و انکار پس از آگاهی و یقین ارتباط دارد و نمی‌توان هر مخالفت یا پرسشی را مصداق آن دانست. در بخش‌های دیگر کتاب، نمونه‌هایی از مناظره، شیوه‌ی مواجهه‌ی معصومان با مخالفان و مسئله‌ی آزادی طرح اشکال بررسی می‌شود. ساختار گفت‌وگومحور به کتاب جنبه‌ای آموزشی می‌دهد و پرسش‌ها و پاسخ‌ها را به بستری برای روشن‌شدن مفاهیم و تفکیک دقیق موضوعات تبدیل می‌کند.

کتاب ارتداد در اسلام در نهایت می‌کوشد تا نسبت میان حکم ارتداد و مباحثی مانند اختیار، عقل و آزادی اندیشه را روشن کند. آیت‌ الله سیدمحمدمحسن حسینی طهرانی با طرح این مباحث نشان می‌دهد که داوری درباره‌ی ارتداد بدون شناخت دقیق موضوع و شناخت تمایز میان مفاهیم نزدیک به یکدیگر می‌تواند به برداشت‌های نادرست منجر شود. این کتاب علاوه‌بر پرداختن به مباحث فقهی و روایی، بخشی از زمینه‌های کلامی و فلسفی مرتبط با ارتداد را نیز بررسی می‌کند.

خلاصه کتاب ارتداد در اسلام

کتاب ارتداد در اسلام با بررسی جایگاه عقل، فطرت و اختیار انسان در دین، به این پرسش می‌پردازد که مفهوم ارتداد در چنین چهارچوبی چه معنایی دارد. آیت‌ الله سیدمحمدمحسن حسینی طهرانی ابتدا مبانی بحث را توضیح می‌دهد و سپس با استناد به آیات و روایات، مفهوم ارتداد و ارتباط آن با جحود و انکار آگاهانه را بررسی می‌کند.

در این میان، میان انکار اصل دین، مخالفت با برخی احکام و دیدگاه‌ها و پرسش یا شبهه‌ای که از ناآگاهی یا ابهام ناشی شده است، تمایز گذاشته می‌شود. کتاب همچنین به سیره‌ی معصومان در برخورد با مخالفان، شیوه‌ی طرح اشکال و حدود آزادی اندیشه می‌پردازد و تلاش می‌کند تا جایگاه حکم ارتداد را در مجموعه‌ی این مباحث روشن کند.

چرا باید کتاب ارتداد در اسلام را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ارتداد در اسلام را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مسئله‌ی ارتداد را در ارتباط با عقل، اختیار، فطرت و مبانی تشریع بررسی می‌کند.
• تفاوت میان ارتداد، جحود، شبهه و مخالفت فکری در این اثر مورد توجه قرار می‌گیرد.
• در این کتاب آیات و روایات مرتبط با ارتداد در کنار بحث‌های لغوی و اصطلاحی بررسی می‌شوند.
• این کتاب به مسئله‌ی آزادی اندیشه و امکان طرح پرسش و اشکال در جامعه‌ی دینی می‌پردازد.
• بررسی سیره‌ی معصومان در مواجهه با مخالفانْ بُعد تاریخی و روایی بحث را تکمیل می‌کند.
• ساختار گفت‌وگومحور کتاب به روشن‌شدن پرسش‌ها و تفکیک دقیق مفاهیم کمک می‌کند.

خواندن کتاب ارتداد در اسلام را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ارتداد در اسلام به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به مباحث فقهی و کلامی درباره‌ی ارتداد و احکام مرتبط با آن.
• خوانندگانی که می‌خواهند مفهوم ارتداد را در متون و مبانی اسلامی بررسی کنند.
• کسانی که درباره‌ی نسبت آزادی اندیشه، طرح پرسش و احکام دینی سؤال دارند.
• پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های فقه، کلام و اندیشه‌ی اسلامی.
• مخاطبانی که به بحث‌های استدلالی درباره‌ی عقل، فطرت، اختیار و تشریع علاقه‌مندند.

درباره آیت‌ الله سیدمحمدمحسن حسینی طهرانی

آیت‌ الله سیدمحمدمحسن حسینی طهرانی، عارف و عالم شیعه، در سال ۱۳۳۵ هجری شمسی در تهران متولد شد و در سال ۱۳۹۸ در مشهد درگذشت. او نزد استادانی چون سید هاشم حداد، سید محمدحسین حسینی طهرانی، سید محمدحسین طباطبایی، مرتضی حائری یزدی و سید موسی شبیری زنجانی به تحصیل پرداخت و در حوزه‌های عرفان، فلسفه، فقه و اصول به فعالیت علمی مشغول بود. او از چهره‌های اصلی در تبیین و نشر مبانی عرفانی و توحیدی پدرش، علامه سیدمحمدحسین حسینی طهرانی، به‌ شمار می‌رفت و آثار متعددی در زمینه‌ی معارف اسلامی، فقه، سلوک و تشیع تألیف کرد. از دیگر آثار او می‌توان به اسرار ملکوت، شرح حدیث عنوان بصری، افق وحی و فقاهت در تشیع اشاره کرد.

بخشی از کتاب ارتداد در اسلام

«انسان در هیچ مرتبه‌ای از مراتب تکاملی خود، از اتّباع اصول و قوانین فطری بی‌نیاز و مستغنی نخواهد بود، و در هر مرتبه که از این اصول به هر نحوی صرف نظر نماید، در همان مرتبه و در همان ظرفیّت متوقّف و راکد باقی می‌ماند و استعداد خود را در همان نقطه هلاک و خفه خواهد نمود. گرچه خود به دستاوردهای آن دلخوش و سرمست باشد، و از لوازم آثار آن مبتهج گردد، ولی این مسئله دیری نخواهد پایید که این سرور و بهجت جای خود را به یأس و ناکامی و این شیرینی مبدّل به تلخی و تلخ‌کامی گردد؛ چنانچه در روز قیامت فریادِ ﴿یٰحَسۡرَتَیٰ عَلَیٰ مَا فَرَّطتُ فِی جَنۢبِ ٱللَهِ﴾ سر داده، از عمر بربادرفته به جزع‌وفزع درآید و از ظرفیت‌ها و فرصت‌های ازدست‌داده آه از نهادش برآورد که دیگر سودی نخواهد داشت.»