کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها

کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها (Hafez and his Divan : as viewed by the West) نوشته ناصر کنعانی، ترجمه حافظ ذبیح الهی و ویراسته تیم ویرایش خانواده فرهنگی نشر چشمه است و نشر چشمه آن را منتشر کرده است. این کتاب مسیر آشنایی جهان غرب با حافظ شیرازی را از خلال نوشته‌ها، ترجمه‌ها و داوری‌های پژوهشگران، شاعران، سیاحان و مترجمان دنبال می‌کند و نشان می‌دهد که دیوان حافظ بیرون از سنت فارسی چگونه خوانده، تفسیر و حتی گاه بد فهمیده شده است. تمرکز کتاب حاضر بر اختلاف برداشت‌ها از شعر حافظ، دشواری ترجمه و دامنه‌ی تأثیر آن در ادبیات، موسیقی و نقاشی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها اثر ناصر کنعانی

کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها نوشته‌ی ناصر کنعانی و پژوهشی درباره‌ی جایگاه حافظ در نگاه مردمان غرب است؛ از نخستین آشنایی‌ها با غزل فارسی تا ترجمه‌ها، تفسیرها و داوری‌هایی که در طول چند سده شکل گرفته‌اند. نویسنده کوشیده است نشان دهد که هر خوانش از حافظ از چه پیش‌فرضی می‌آید؛ نگاه ادبی، عرفانی، تاریخی، زبانی یا حتی سلیقه‌ی شخصی مترجم و مفسر. این کتاب برخورد فرهنگ‌های گوناگون با شعر حافظ را نشان داده است.

حافظ و دیوانش از منظر غربی ها به موضوع‌هایی مانند ترجمه‌پذیری شعر حافظ، ابهام‌های زبانی و معنایی غزل، بحث قدیمی عرفانی یا دنیوی‌بودن شعر او، نسبت حافظ با دربار، تحسین و اتهام‌هایی که در دوره‌های مختلف متوجه این شاعر شده و نیز سرگذشت نسخه‌های دیوان او پرداخته است؛ سپس بخش مفصلی از کتاب به معرفی و مرور دیدگاه ده‌ها چهره‌ی غربی اختصاص یافته است؛ از خاورشناسان و مترجمان تا شاعرانی مانند گوته، نیچه، امرسون، لورکا، نیکلسون، آربری و شیمل. همچنین ترجمه‌های انگلیسی و آلمانی، تأثیر حافظ بر آهنگسازان و نقاشان غربی و بازتاب او در سنت‌های هنری دیگر بررسی شده است.

وقتی شعر حافظ از زبان و زمینه‌ی اصلی خود جدا می‌شود، چه چیزهایی از آن منتقل می‌شود و چه چیزهایی از دست می‌رود؟ کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها درباره‌ی عمل خواندن و ترجمه نیز سخن گفته است. در بخش‌های مربوط به ترجمه، نمونه‌های فراوانی از دشواری انتقال ایهام، موسیقی، جنسیت ناپیدای ضمیرها، نمادهایی مانند ساقی و شراب و چندمعنایی واژه‌ها آمده است. خواننده‌ی این اثر با تصویری زنده از پیچیدگی دیوان حافظ شیرازی روبه‌رو می‌شود؛ تصویری که گستره‌ی نفوذ این شاعر ایرانی و نیز محدودیت‌های هر تفسیر قطعی را نشان می‌دهد.

خلاصه کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها

غربی‌ها حافظ را چگونه شناخته‌اند و از شعر او چه برداشتی داشته‌اند؟ ناصر کنعانی نخست به مسئله‌ی ترجمه می‌پردازد و توضیح می‌دهد که غزل حافظ به‌دلیل داشتن ایهام، موسیقی، نمادپردازی و چندلایگی معنا به‌سادگی به زبان‌های دیگر منتقل نمی‌شود؛ نویسنده سپس دیدگاه‌های گوناگون درباره‌ی شعر حافظ را مرور می‌کند؛ از کسانی که او را شاعری عارف می‌دانند تا کسانی که بر جنبه‌های زمینی و تاریخی شعر او دست می‌گذارند. بخش بسیاری از کتاب به معرفی مترجمان، خاورشناسان، شاعران و هنرمندان غربی اختصاص دارد که هرکدام از زاویه‌ای خاص به دیوان حافظ نزدیک شده و رد این نزدیکی را در ترجمه، نقد، موسیقی و نقاشی بر جای گذاشته‌اند.

چرا باید کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مسیر شناخته‌شدن حافظ در غرب را با نام‌ها، دیدگاه‌ها و نمونه‌های مشخص دنبال می‌کند.
• خواننده با دشواری‌های ترجمه‌ی غزل حافظ، از ایهام و موسیقی تا نمادهایی مانند ساقی و شراب، آشنا می‌شود.
• این اثر اختلاف تفسیرها درباره‌ی شعر حافظ را روشن می‌کند و نشان می‌دهد که چرا یک خوانش واحد کافی نیست.
• کتاب حاضر به حوزه‌ی ادبیات محدود نمانده و تأثیر حافظ بر موسیقی و نقاشی غربی را نیز بررسی کرده است.

خواندن کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به حافظ‌پژوهی که می‌خواهند با بازتاب دیوان حافظ در نگاه غربی‌ها آشنا شوند.
• خوانندگانی که درباره‌ی ترجمه‌ی شعر و محدودیت‌های آن پرسش دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی، ادبیات تطبیقی و مطالعات ترجمه.
• کسانی که می‌خواهند از اختلاف تفسیرهای عرفانی، ادبی و تاریخی درباره‌ی شعر حافظ آگاه شوند.
• مخاطبانی که به پیوند ادبیات با موسیقی، نقاشی و تاریخ علاقه دارند.

درباره ناصر کنعانی

ناصر کنعانی زاده‌ی ۱۳۲۰، فیزیکدان ایرانی و استاد دانشگاه فنی برلین است. او پس از اخذ دیپلم ریاضی، برای فراگیری موسیقی به وین رفت، اما مسیر خود را تغییر داد و به تحصیل مهندسی علم مواد در دانشگاه لئوبن پرداخت و سپس دکتری فیزیک جامدات و پسادکتری الکتروشیمی را از دانشگاه فنی برلین دریافت کرد. او علاوه‌بر تدریس در دانشگاه فنی برلین و همکاری با مراکزی چون مؤسسه‌ی فناوری ماساچوست (ام‌آی‌تی)، مسئولیت بخش پژوهش و مدیریت کیفیت یک شرکت فرانسوی‌ـ‌آلمانی را بر عهده داشته و آثار علمی متعددی را به زبان‌های آلمانی و انگلیسی نگاشته است. کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها نوشته‌ی اوست.

کنعانی با نگارش کتاب «باتری اشکانی» نشان داد که نخستین باتری به‌دست اشکانیان ساخته شده است. او پژوهش‌های گسترده‌ای نیز درباره‌ی دانشمندان ایرانی مانند خیام و خوارزمی برای شناساندن آن‌ها به غرب انجام داده است؛ همچنین به پاس تلاش‌هایش، «جایزه‌ی ناصر کنعانی» به نام او به پژوهشگران جوان صنعت آبکاری اهدا می‌شود. این نویسنده که سابقه‌ی کنشگری سیاسی در کنفدراسیون جهانی دانشجویان ایرانی با الهام از محمد مصدق را داشته، به فعالیت‌های فرهنگی نیز پرداخته است. جایزه‌ی علمی ناصر کنعانی (معروف به جایزه‌ی پروفسور کنعانی) از مهم‌ترین افتخارات مرتبط با نام این فیزیکدان برجسته‌ی ایرانی و استاد دانشگاه فنی برلین است.