کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها

کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها نوشته ناصر کنعانی و ترجمه حافظ ذبیح الهی است که نشر چشمه آن را منتشر کرده است. این اثر مسیر آشنایی جهان غرب با حافظ را از خلال نوشته‌ها، ترجمه‌ها و داوری‌های پژوهشگران، شاعران، سیاحان و مترجمان دنبال می‌کند و نشان می‌دهد دیوان حافظ در بیرون از سنت فارسی چگونه خوانده، تفسیر و حتی گاه بدفهمیده شده است. تمرکز کتاب فقط بر ستایش حافظ نیست، بلکه بر اختلاف برداشت‌ها از شعر او، دشواری ترجمه و دامنه‌ی تأثیرش در ادبیات، موسیقی و نقاشی هم تکیه دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها

کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها نوشته ناصر کنعانی اثری پژوهشی درباره‌ی جایگاه حافظ در نگاه غربی‌هاست؛ از نخستین آشنایی‌ها با غزل فارسی تا ترجمه‌ها، تفسیرها و داوری‌هایی که در طول چند سده شکل گرفته‌اند. نویسنده فقط نام‌ها و نظرها را کنار هم نچیده، بلکه کوشیده است نشان دهد هر خوانش از حافظ از چه پیش‌فرضی می‌آید: نگاه ادبی، عرفانی، تاریخی، زبانی یا حتی سلیقه‌ی شخصی مترجم و مفسر. همین زاویه باعث می‌شود کتاب به‌جای یک فهرست ساده از ارجاعات، به نقشه‌ای از برخورد فرهنگ‌ها با شعر حافظ تبدیل شود.
کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها در بخش‌های گوناگون به موضوع‌هایی مشخص پرداخته است؛ از جمله ترجمه‌پذیری شعر حافظ، ابهام‌های زبانی و معنایی غزل، بحث قدیمی عرفانی یا دنیوی‌بودن شعر او، نسبت حافظ با دربار، تحسین و اتهام‌هایی که در دوره‌های مختلف متوجه او شده و نیز سرگذشت نسخه‌های دیوان. سپس بخش مفصلی از کتاب به معرفی و مرور دیدگاه ده‌ها چهره‌ی غربی اختصاص دارد؛ از خاورشناسان و مترجمان تا شاعرانی مانند گوته، نیچه، امرسون، لورکا، نیکلسون، آربری و شیمل. در ادامه نیز ترجمه‌های انگلیسی و آلمانی، تأثیر حافظ بر آهنگسازان و نقاشان غربی و بازتاب او در سنت‌های هنری دیگر بررسی شده است.
کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها از دل یک پرسش مهم پیش می‌رود: وقتی شعر حافظ از زبان و زمینه‌ی اصلی خود جدا می‌شود، چه چیزهایی از آن منتقل می‌شود و چه چیزهایی از دست می‌رود؟ به همین دلیل، کتاب فقط درباره‌ی حافظ نیست، بلکه درباره‌ی خود عمل خواندن و ترجمه هم هست. در بخش‌های مربوط به ترجمه، نمونه‌های فراوانی از دشواری انتقال ایهام، موسیقی، جنسیت‌ناپیدای ضمیرها، نمادهایی مانند ساقی و شراب و چندمعنایی واژه‌ها آمده است. نتیجه آن است که خواننده با تصویری زنده از پیچیدگی دیوان حافظ روبه‌رو می‌شود؛ تصویری که هم گستره‌ی نفوذ او را نشان می‌دهد و هم محدودیت‌های هر تفسیر قطعی را.

خلاصه کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها

کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها با طرح این پرسش آغاز می‌شود که غربی‌ها حافظ را چگونه شناخته‌اند و از شعر او چه برداشتی داشته‌اند. نویسنده نخست به مسئله‌ی ترجمه می‌رسد و توضیح می‌دهد که غزل حافظ به‌دلیل ایهام، موسیقی، نمادپردازی و چندلایگی معنا به‌سادگی به زبان‌های دیگر منتقل نمی‌شود. سپس دیدگاه‌های گوناگون درباره‌ی شعر حافظ را مرور می‌کند؛ از کسانی که او را شاعری عارف می‌دانند تا کسانی که بر جنبه‌های زمینی و تاریخی شعرش دست می‌گذارند. بخش بزرگی از کتاب نیز به معرفی مترجمان، خاورشناسان، شاعران و هنرمندان غربی اختصاص دارد که هرکدام از زاویه‌ای خاص به دیوان حافظ نزدیک شده‌اند و رد این نزدیکی را در ترجمه، نقد، موسیقی و نقاشی به‌جا گذاشته‌اند.

چرا باید کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مسیر شناخته‌شدن حافظ در غرب را با نام‌ها، دیدگاه‌ها و نمونه‌های مشخص دنبال می‌کند.
• خواننده با دشواری‌های ترجمه‌ی غزل حافظ، از ایهام و موسیقی تا نمادهایی مانند ساقی و شراب، آشنا می‌شود.
• این اثر اختلاف تفسیرها درباره‌ی شعر حافظ را روشن می‌کند و نشان می‌دهد چرا یک خوانش واحد کافی نیست.
• کتاب فقط به ادبیات محدود نمی‌ماند و تأثیر حافظ بر موسیقی و نقاشی غربی را هم بررسی می‌کند.
• مطالعه‌ی آن برای شناخت تاریخ دریافت دیوان حافظ در بیرون از سنت فارسی منبعی پرجزئیات فراهم می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربی ها به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به حافظ‌پژوهی که می‌خواهند با بازتاب دیوان حافظ در نگاه غربی‌ها آشنا شوند.
• خوانندگانی که درباره‌ی ترجمه‌ی شعر و محدودیت‌های آن سؤالات جدی دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی، ادبیات تطبیقی و مطالعات ترجمه.
• کسانی که می‌خواهند اختلاف تفسیرهای عرفانی، ادبی و تاریخی درباره‌ی شعر حافظ را دقیق‌تر بشناسند.
• مخاطبانی که به پیوند ادبیات با موسیقی، نقاشی و تاریخ دریافت فرهنگی علاقه دارند.