کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم)

کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم)، نوشته اسد حیدر، با ترجمه سیدمحمدحسین نواب و با کوشش انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب منتشر شده است. این جلد از یک مجموعه‌ی چندبخشی، هم به جایگاه علمی و فکری امام صادق (ع) می‌پردازد و هم نسبت میان مکتب او و جریان‌های فکری و مذهبی اهل سنت را بررسی می‌کند. متن کتاب از خلال بحث‌هایی درباره‌ی تعصب مذهبی، نقش حکومت‌ها در گسترش مذاهب و تصویرهای نادرست از تشیع، چشم‌اندازی جدلی و تاریخی به دست می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم)

کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم)، نوشته‌ی اسد حیدر و با ترجمه‌ی سیدمحمدحسین نواب، در ادامه‌ی جلدهای پیشین، از یک‌سو به مکتب فکری امام صادق (ع) و از سوی دیگر به زمینه‌های شکل‌گیری و گسترش مذاهب اسلامی می‌پردازد. نویسنده بحث را فقط به شرح حال محدود نمی‌کند، بلکه به تحلیل فضای پرتنش سیاسی و اعتقادی زمانه را هم می‌پردازد؛ فضایی که در آن حکومت، منازعه‌های مذهبی، نقل حدیث، مرجعیت علمی و رقابت فرقه‌ها به هم گره خورده‌اند. در این جلد، هم تصویری از جایگاه امام صادق (ع) در هدایت فکری جامعه ارائه می‌شود و هم بخشی از نسبت او با مذهب شافعی و دیگر جریان‌های اثرگذار را روشن می‌گردد.

در بخش‌های مختلف کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم)، موضوع‌هایی چون سرشت مکتب امام صادق، نسبت این مکتب با قدرت سیاسی، شاگردان و استادان، مناظره‌ها، فرقه‌های اسلامی در زمان امام و نقد برخی روایت‌های رایج درباره‌ی شیعه مطرح می‌شود. نویسنده به معرفی فرقه‌هایی همچون خوارج، معتزله، مُرجئه، جبریه و نیز به چهره‌هایی مانند هشام بن حکم و شافعی پرداخته است. یکی از محورهای مهم کتابْ طرح این ادعاست که گسترش مذاهب فقط حاصل توان درونی آن‌ها نبوده و پشتیبانی حکومت‌ها و جایگاه قاضیان و مفتیان در این فرایند نقشی تعیین‌کننده داشته است.

کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم) حال‌وهوایی استدلالی و مناقشه‌برانگیز دارد. اسد حیدر در کنار گزارش تاریخی، با بعضی برداشت‌ها و نسبت‌هایی که در منابع مختلف به شیعه داده شده، مخالفت می‌کند و در رد آن‌ها می‌کوشد. در همین راستا، او از تعصب مذهبی، جعل روایت، دخالت سیاست در دین و پیامدهای اجتماعی تکفیرْ سخن گفته است. نتیجه‌ی این رویکرد متنی است که افزون‌بر معرفی یک شخصیت دینی، تصویری از کشمکش‌های فکری، مذهبی و سیاسیِ پیرامون او به دست می‌دهد.

خلاصه کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم)

این جلد با ترسیم اوضاع سیاسی و فکری زمان امام صادق (ع) آغاز می‌شود و نشان می‌دهد که مکتب او چگونه در میانه‌ی فشار حکومت‌ها و آشفتگی فرقه‌ها شکل و گسترش پیدا کرده است. نویسنده سپس به استقلال این مکتب از قدرت سیاسی، نقش شاگردان امام، جایگاه کوفه در گسترش آموزه‌ها و معنای تشیع می‌پردازد. بخش دیگری از کتاب به نقد نسبت‌های نادرست درباره‌ی شیعه و بررسی خطاهای برخی نویسندگان اختصاص دارد. در ادامه نیز بحث به فرقه‌های اسلامی، مناظره‌ها و برخی چهره‌های اثرگذار اهل سنت می‌رسد تا نسبت میان مکتب امام صادق (ع) و جریان‌های مذهبی دیگر روشن‌تر شود.

چرا باید کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان تاریخ سیاسی و شکل‌گیری مذاهب را با مثال‌ها و بحث‌های مشخص نشان می‌دهد.
• خواننده با جایگاه مکتب امام صادق (ع) در میان کشمکش‌های فکری و مذهبی آن دوره آشنا می‌شود.
• این اثر به نقش حکومت‌ها در رواج یا افول مذاهب مختلف پرداخته است و فقط به بحث اعتقادی بسنده نمی‌کند.
• بخش‌های مربوط به فرقه‌ها، مناظره‌ها و شاگردان امام، تصویری گسترده‌تر از فضای فکری زمانه به دست می‌دهد.
• نقد روایت‌های نادرست درباره‌ی شیعه، برای کسانی که می‌خواهند مناقشه‌های تاریخی این حوزه را دقیق‌تر بشناسند، اهمیت دارد.

خواندن کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ اندیشه و منازعات مذهبی در جهان اسلام.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی مکتب امام صادق (ع) و جایگاه علمی و اجتماعی آن بیشتر بدانند.
• کسانی که به بررسی نقش حکومت در گسترش مذاهب و شکل‌گیری مرجعیت دینی علاقه دارند.
• پژوهشگرانی که درمورد فرقه‌های اسلامی، تعصب مذهبی و نقد منابع تاریخی مطالعه می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند با دیدگاه‌های مطرح در دفاع از تشیع و نقد نسبت‌های تاریخی آشنا شوند.