کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم)

کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم) نوشته اسد حیدر و ترجمه سیدمحمدحسین نواب است که انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب آن را منتشر کرده است. این جلد از یک مجموعه‌ی چندبخشی، هم به جایگاه علمی و فکری امام صادق (ع) می‌پردازد و هم نسبت میان مکتب او و جریان‌های فکری و مذهبی اهل سنت را بررسی می‌کند. متن کتاب از خلال بحث‌هایی درباره‌ی تعصب مذهبی، نقش حکومت‌ها در گسترش مذاهب و تصویرهای نادرست از تشیع، چشم‌اندازی جدلی و تاریخی پیش می‌گذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم)

کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم) نوشته اسد حیدر در ادامه‌ی جلدهای پیشین، از یک‌سو به مکتب فکری امام صادق (ع) و از سوی دیگر به زمینه‌های شکل‌گیری و گسترش مذاهب اسلامی می‌پردازد. نویسنده بحث را فقط به شرح حال محدود نمی‌کند، بلکه فضای پرتنش سیاسی و اعتقادی زمانه را هم وارد تحلیل می‌کند؛ فضایی که در آن حکومت، منازعه‌ی مذهبی، نقل حدیث، مرجعیت علمی و رقابت فرقه‌ها به هم گره خورده‌اند. مقدمه‌ی کتاب نشان می‌دهد که این جلد قرار است هم تصویری از جایگاه امام صادق (ع) در هدایت فکری جامعه بدهد و هم بخشی از نسبت او با مذهب شافعی و دیگر جریان‌های اثرگذار را روشن کند.
کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم) در بخش‌های مختلفش سراغ موضوع‌هایی چون سرشت مکتب امام صادق، نسبت این مکتب با قدرت سیاسی، شاگردان و استادان، مناظره‌ها، فرقه‌های اسلامی در زمان امام و نقد برخی روایت‌های رایج درباره‌ی شیعه می‌رود. از فهرست و متن برمی‌آید که نویسنده به خوارج، معتزله، مرجئه، جبریه و نیز به چهره‌هایی مانند هشام بن حکم و شافعی پرداخته است. یکی از محورهای مهم کتاب، این ادعاست که گسترش مذاهب فقط حاصل توان درونی آن‌ها نبوده و پشتیبانی حکومت‌ها و جایگاه قاضیان و مفتیان در این فرایند نقش تعیین‌کننده داشته است.
کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم) حال‌وهوایی استدلالی و مناقشه‌برانگیز دارد. نویسنده در کنار گزارش تاریخی، با بعضی برداشت‌ها و نسبت‌هایی که در منابع مختلف به شیعه داده شده درگیر می‌شود و می‌کوشد آن‌ها را رد کند. در همین مسیر، از تعصب مذهبی، جعل روایت، دخالت سیاست در دین و پیامدهای اجتماعی تکفیر سخن گفته است. نتیجه، متنی است که فقط به معرفی یک شخصیت دینی بسنده نمی‌کند و درعین‌حال تصویری از کشمکش‌های فکری، مذهبی و سیاسی پیرامون او به دست می‌دهد.

خلاصه کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم)

این جلد با ترسیم اوضاع سیاسی و فکری زمان امام صادق (ع) آغاز می‌شود و نشان می‌دهد که مکتب او چگونه در میانه‌ی فشار حکومت‌ها و آشفتگی فرقه‌ها شکل و گسترش پیدا کرده است. نویسنده سپس به استقلال این مکتب از قدرت سیاسی، نقش شاگردان امام، جایگاه کوفه در گسترش آموزه‌ها و معنای تشیع می‌پردازد. بخش دیگری از کتاب به نقد نسبت‌های نادرست درباره‌ی شیعه و بررسی خطاهای برخی نویسندگان اختصاص دارد. در ادامه نیز بحث به فرقه‌های اسلامی، مناظره‌ها و برخی چهره‌های اثرگذار اهل سنت می‌رسد تا نسبت میان مکتب امام صادق (ع) و جریان‌های مذهبی دیگر روشن‌تر شود.

چرا باید کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان تاریخ سیاسی و شکل‌گیری مذاهب را با مثال‌ها و بحث‌های مشخص نشان می‌دهد.
• خواننده با جایگاه مکتب امام صادق (ع) در میان کشمکش‌های فکری و مذهبی آن دوره آشنا می‌شود.
• کتاب به نقش حکومت‌ها در رواج یا افول مذاهب مختلف پرداخته است و فقط به بحث اعتقادی بسنده نمی‌کند.
• بخش‌های مربوط به فرقه‌ها، مناظره‌ها و شاگردان امام، تصویری گسترده‌تر از فضای فکری زمانه به دست می‌دهد.
• نقد روایت‌های نادرست درباره‌ی شیعه، برای کسانی که می‌خواهند مناقشه‌های تاریخی این حوزه را دقیق‌تر بشناسند، اهمیت دارد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب امام صادق (ع) و مذاهب اهل سنت (جلد سوم) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ اندیشه و منازعات مذهبی در جهان اسلام.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی مکتب امام صادق (ع) و جایگاه علمی و اجتماعی آن بیشتر بدانند.
• کسانی که به بررسی نقش حکومت در گسترش مذاهب و شکل‌گیری مرجعیت دینی علاقه دارند.
• پژوهشگرانی که درمورد فرقه‌های اسلامی، تعصب مذهبی و نقد منابع تاریخی مطالعه می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند با دیدگاه‌های مطرح در دفاع از تشیع و نقد نسبت‌های تاریخی آشنا شوند.