کتاب مقدمه ای بر تنظیم گری و اقتصاد ملی

کتاب مقدمه ای بر تنظیم گری و اقتصاد ملی (موردکاوی تنظیم‌گری در بخش انرژی و صنعت گاز ایران) نوشته محمد عظیم زاده آرانی، با مقدمه فرشاد مومنی، به یکی از بحث‌های مهم اقتصاد ایران اشاره می‌کند؛ این‌که بازار، دولت و نهادهای تنظیم‌گر چگونه باید در کنار هم قرار بگیرند تا خصوصی‌سازی به جابه‌جایی ساده‌ی مالکیت و شکل‌گیری انحصار تازه ختم نشود. این کتاب با تمرکز بر بخش انرژی و صنعت گاز ایران، هم مبانی نظری تنظیم‌گری را توضیح می‌دهد و هم وضعیت حقوق رقابت، نهادهای تنظیم‌گر و موانع شکل‌گیری آن‌ها را در ایران بررسی می‌کند. این کتاب را انتشارات نهادگرا منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مقدمه ای بر تنظیم گری و اقتصاد ملی اثر محمد عظیم زاده آرانی

کتاب مقدمه ای بر تنظیم گری و اقتصاد ملی نوشته محمد عظیم زاده آرانی، بحث را از یک پرسش پایه آغاز می‌کند؛ اگر بازارها همیشه به‌تنهایی کارآمد نیستند، چه سازوکاری باید از رقابت، منافع عمومی و کیفیت حکمرانی پشتیبانی کند؟ نویسنده برای پاسخ، مفهوم تنظیم‌گری را فقط به معنای مقررات‌گذاری نمی‌گیرد و آن را در پیوند با اقتصاد، حقوق، سیاست‌گذاری و ساختار نهادی توضیح می‌دهد. در این مسیر، مسئله‌ی شکست بازار، تفاوت بازارهای رقابت‌پذیر و رقابت‌ناپذیر، نقش حقوق عمومی رقابت و جایگاه نهادهای تنظیم‌گر مستقل به‌صورت مبسوط طرح شده است.

مقدمه‌ی فرشاد مومنی نیز به این چارچوب عمق بیشتری می‌دهد و بر نسبت میان توسعه، کیفیت مداخله‌ی دولت، ثبات اقتصاد کلان و امکان‌پذیری تنظیم‌گری تمرکز می‌کند. کتاب مقدمه ای بر تنظیم گری و اقتصاد ملی در چهار فصل پیش می‌رود و از بحث مفهومی به‌سمت مطالعه‌ی موردی حرکت می‌کند. فصل نخست به ماهیت، مبانی و ابزارهای تنظیم‌گری اختصاص دارد و از نقش حقوق خصوصی در بازارهای رقابت‌پذیر تا ظهور حقوق عمومی رقابت و تمایز ابزارهای تنظیم‌گری را بررسی می‌کند. فصل دوم سراغ صنعت گاز می‌رود و با مرور تجربه‌ی آمریکا و انگلستان، ضرورت تنظیم‌گری در بازار گاز، مراحل تجدید ساختار، مسئله‌ی دسترسی شخص ثالث و نقش نهادهای تخصصی را توضیح می‌دهد.

فصل سوم به اقتصاد ایران می‌رسد و حقوق رقابت، قوانین مرتبط، شورای رقابت و معیارهای تنظیم‌گری خوب را در بستر نهادی کشور ارزیابی می‌کند. فصل چهارم نیز جایگاه تنظیم‌گری در صنعت گاز ایران را می‌سنجد و از تاریخچه، موانع ایجاد نهاد مستقل و ایده‌ی نهاد تنظیم‌گر مشاوره‌ای در دوران گذار سخن می‌گوید. محمد عظیم زاده آرانی در این کتاب بیش از آنکه فقط درباره‌ی گاز سخن بگوید، درباره‌ی نسبت میان اصلاح اقتصادی، نهادسازی و کیفیت حکمرانی سخن گفته است.

خلاصه کتاب مقدمه ای بر تنظیم گری و اقتصاد ملی

کتاب مقدمه ای بر تنظیم گری و اقتصاد ملی توضیح می‌دهد که خصوصی‌سازی و اتکا به بازار، بدون وجود نهادهای پشتیبان، حقوق رقابت و سازوکارهای تنظیم‌گر، می‌تواند به انحصارهای تازه و ناکارآمدی بیشتر منجر شود. محمد عظیم زاده آرانی ابتدا نشان می‌دهد که بازارهای مختلف به‌ دلایل متفاوت دچار شکست می‌شوند و به همین علت، ابزارهای تنظیم‌گری نیز باید متناسب با نوع بازار طراحی شوند.

سپس کتاب با تمرکز بر صنعت گاز، تجربه‌ی چند کشور را کنار وضعیت ایران می‌گذارد تا روشن کند در صنایع شبکه‌ای و انحصار طبیعی، تنظیم‌گری فقط یک بحث حقوقی یا اداری نیست، بلکه بخشی از فرایند حکمرانی اقتصادی است. در ادامه، جایگاه شورای رقابت، قوانین موجود، موانع نهادی و امکان ایجاد نهادهای تنظیم‌گر در بخش انرژی ایران بررسی می‌شود.

چرا باید کتاب مقدمه ای بر تنظیم گری و اقتصاد ملی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مقدمه ای بر تنظیم گری و اقتصاد ملی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت میان مقررات‌گذاری، تنظیم‌گری و حقوق رقابت را به‌صورت روشن از هم جدا می‌کند.
• این کتاب نشان می‌دهد که خصوصی‌سازی بدون نهادهای پشتیبان چگونه می‌تواند انحصار دولتی را به انحصار خصوصی تبدیل کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب، با مسئله‌ی شکست بازار در بخش‌های رقابت‌پذیر و رقابت‌ناپذیر آشنا می‌شود.
• این کتاب جایگاه نهادهای تنظیم‌گر مستقل را در اقتصاد، به‌ویژه در صنایع شبکه‌ای، توضیح می‌دهد.
• این کتاب با تمرکز بر صنعت گاز ایران، بحث نظری را به یک مسئله‌ی مشخص و قابل‌پیگیری پیوند می‌زند.
• خواننده می‌تواند نسبت میان حقوق رقابت، شورای رقابت و ساختار حکمرانی اقتصادی ایران را دقیق‌تر درک کند.
• این کتاب برای فهم موانع نهادی ایجاد نهاد تنظیم‌گر در حوزه‌ی انرژی، اطلاعات فشرده و منظم در اختیار می‌گذارد.

خواندن کتاب مقدمه ای بر تنظیم گری و اقتصاد ملی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مقدمه ای بر تنظیم گری و اقتصاد ملی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران اقتصاد که به رابطه‌ی بازار، دولت و نهادهای پشتیبان رقابت علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به اقتصاد سیاسی ایران که می‌خواهند درباره‌ی تنظیم‌گری و خصوصی‌سازی شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• پژوهشگران حقوق عمومی و حقوق رقابت که به کاربرد این مباحث در اقتصاد ایران توجه دارند.
• مخاطبانی که مسئله‌ی حکمرانی در بخش انرژی و صنعت گاز ایران را دنبال می‌کنند.
• کسانی که می‌خواهند موانع نهادی و قانونی ایجاد نهادهای تنظیم‌گر مستقل را بهتر بفهمند.
• فعالان سیاست‌گذاری و تحلیل‌گران حوزه‌ی انرژی که به تجربه‌های تطبیقی آمریکا و انگلستان در بازار گاز توجه دارند.