کتاب فلسفه نقادی کانت

کتاب فلسفه نقادی کانت نوشته ژیل دلوز و ترجمه اصغر واعظی است و نشر نی آن را منتشر کرده است. این اثر سراغ سه نقد اصلی کانت می‌رود و به‌جای تمرکز بر یک بخش از دستگاه فکری او، نسبت میان قوا را در سراسر این نظام دنبال می‌کند؛ از شناخت و اخلاق تا داوری زیباشناختی. دلوز در این کتاب نشان می‌دهد که حساسیت، تخیل، فاهمه و عقل چگونه در هر حوزه آرایشی تازه پیدا می‌کنند و از دل این جابه‌جایی، معنای فلسفه نقادی روشن‌تر می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فلسفه نقادی کانت

کتاب فلسفه نقادی کانت نوشته ژیل دلوز، خوانشی فشرده و متمرکز از دستگاه فکری کانت است که به‌جای شرح پراکنده‌ی مفاهیم، بر یک محور اصلی می‌ایستد: رابطه‌ی قوا. دلوز از همان آغاز نشان می‌دهد که برای فهم فلسفه‌ی کانت، فقط پرداختن به نقد عقل محض کافی نیست و باید سه نقد را در پیوند با یکدیگر دید. در این مسیر، حساسیت، تخیل، فاهمه و عقل فقط نام چند توان ذهنی نیستند، بلکه هرکدام در نسبت با دیگری جایگاه تازه‌ای پیدا می‌کنند. متن کتاب از دل همین نسبت‌ها، مسئله‌هایی مثل شناخت، قانون اخلاقی، آزادی، حکم زیباشناختی و امکان هماهنگی یا ناسازگاری قوا را پیش می‌کشد.
این کتاب فقط خلاصه‌ای از آرای کانت نیست، بلکه طرحی از سازوکار درونی این فلسفه به دست می‌دهد. دلوز توضیح می‌دهد که کانت برای هر یک از سه قوه‌ی اصلی نفس، یعنی شناخت، میل و احساس لذت و الم، به‌دنبال صورت برتر آن قوه است؛ صورتی که در آن، قوه قانون عمل خود را در درون خویش می‌یابد. از همین‌جا بحث خودآیینی، علایق عقل و تفاوت میان علاقه‌ی نظری، عملی و زیباشناختی شکل می‌گیرد. فصل‌های کتاب به‌گونه‌ای پیش می‌روند که خواننده هم با مفاهیم پایه‌ای مثل امر پیشین، استعلایی، قانون‌گذاری فاهمه و عقل عملی روبه‌رو می‌شود و هم با جایگاه نقد قوه حکم در پیوندزدن دو قلمرو شناخت و اخلاق. یکی از نکته‌های مهم این اثر آن است که نقد سوم را حاشیه‌ای یا فرعی نمی‌بیند، بلکه آن را نقطه‌ای تعیین‌کننده در کل معماری فلسفه‌ی کانت می‌داند؛ جایی که مسئله‌ی توافق و کشمکش قوا معنای تازه‌ای پیدا می‌کند.

خلاصه کتاب فلسفه نقادی کانت

کتاب فلسفه نقادی کانت مسیر اندیشه‌ی کانت را از خلال سه پرسش اصلی دنبال می‌کند: شناخت چگونه ممکن می‌شود، اراده بر چه اساسی قانون‌مند می‌شود و داوری زیباشناختی چه نسبتی با دیگر قوای ذهن دارد. دلوز در این مسیر نشان می‌دهد که در نقد عقل محض، فاهمه نقش قانون‌گذار پیدا می‌کند و تخیل و عقل در نسبت با آن عمل می‌کنند. سپس در نقد عقل عملی، عقل به‌عنوان قانون‌گذار ظاهر می‌شود و مسئله‌ی آزادی و قانون اخلاقی در مرکز قرار می‌گیرد. در ادامه، نقد قوه حکم به صحنه می‌آید تا نسبت آزادتر و پیچیده‌تر قوا را روشن کند؛ نسبتی که هم به هماهنگی می‌رسد و هم به کشمکش، و از همین راه جایگاه کل فلسفه‌ی نقادی روشن‌تر می‌شود.

چرا باید کتاب فلسفه نقادی کانت را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فلسفه نقادی کانت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری فشرده از سه نقد کانت به دست می‌دهد و آن‌ها را جدا از هم بررسی نمی‌کند.
• خواننده می‌تواند جایگاه قوايی مثل حساسیت، تخیل، فاهمه و عقل را در کل دستگاه فکری کانت دقیق‌تر بفهمد.
• این اثر به فهم مفاهیمی مثل امر پیشین، خودآیینی، قانون اخلاقی و حس مشترک کمک می‌کند.
• کتاب نشان می‌دهد نقد قوه حکم چه نقشی در پیوند میان فلسفه‌ی نظری و اخلاقی کانت دارد.
• خواندن آن برای کسانی که می‌خواهند با تفسیر دلوز از کانت آشنا شوند، مسیر مستقیمی فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فلسفه نقادی کانت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فلسفه که می‌خواهند طرح کلی سه نقد کانت را در پیوند با هم بررسی کنند.
• خوانندگانی که در فهم نسبت میان شناخت، اخلاق و زیباشناسی در فلسفه‌ی کانت پرسش دارند.
• علاقه‌مندان به آثار ژیل دلوز که می‌خواهند شیوه‌ی مواجهه‌ی او با تاریخ فلسفه را دنبال کنند.
• کسانی که می‌خواهند مفاهیم دشوار فلسفه‌ی کانت را از مسیر رابطه‌ی قوا بهتر دسته‌بندی کنند.
• مخاطبانی که به بحث‌های مربوط به آزادی، قانون، تخیل و داوری زیباشناختی علاقه دارند.

بخشی از کتاب فلسفه نقادی کانت

«كانت فلسفه را به‌عنوان «علم رابطه هرگونه معرفت با غايات ذاتی عقل بشر» يا «عشق موجود عاقل به غايات اعلای عقل بشر» تعريف می‌كند. غايات اعلای عقل، نظام فرهنگ را شكل می‌دهد. در اين تعاريف می‌توان رويارويی در دو جبهه را تشخيص داد: در برابر تجربه‌گرايی و در برابر عقل‌گرايی جزمی.
از ديدگاه تجربه‌گرايی، اگر بخواهيم دقيق بگوييم، عقل قوه غايات نيست. غايات به عواطف بنيادين و به «طبيعتی» كه قابليت وضع آن‌ها را دارد باز می‌گردد. ويژگی معرف عقل عبارت است از طريق خاص تحقق بخشيدن به غايات مشترك انسان و حيوانات. عقل قوه‌ای است كه وسيله غيرمستقيم را سازمان می‌دهد؛ فرهنگ نيرنگ، حسابگری و بيراهه است. وسيله اصلی بی‌ترديد بر غايات تأثير می‌گذارد و آن‌ها را تغيير می‌دهد؛ اما در تحليل نهايی، غايات هميشه غايات طبيعت است.
كانت در برابر تجربه‌گرايی می‌گويد غاياتی مختص به فرهنگ و غاياتی مختص به عقل وجود دارد. در واقع، فقط غايات فرهنگی عقل شايستگی اتصاف به غايات مطلقا نهايی را دارد.»