کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید

کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید نوشته جمشید خانیان، مجموعه‌ای از دو نمایشنامه است که در فضایی پرتنش، گفت‌وگو را به میدان اصلی درام تبدیل می‌کند. این کتاب را نشر قطره منتشر کرده است. در یکی از نمایشنامه‌ها، گفت‌وگوی یک پاسبان و یک پسرک در دل شب، کم‌کم از پرس‌وجویی ساده فراتر می‌رود و به برخوردی میان ترس، خیال، قدرت و میل به ایستادن بر فراز یک ستون خالی می‌رسد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید

کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید نوشته جمشید خانیان، دو نمایشنامه را کنار هم قرار می‌دهد که هر دو بر گفت‌وگو، مکث، سکوت و جابه‌جایی تدریجی موقعیت تکیه دارند. شخصیت‌ها در هر دو متن کم‌شمارند، اما فضای پیرامونشان گسترده است؛ از میدان شهری و ستون بی‌مجسمه تا تپه‌ماهور، مین، هور و مرز. خانیان از دل همین موقعیت‌های محدود، تنشی می‌سازد که هم بیرونی است و هم ذهنی. در این اثر، زبان شخصیت‌ها فقط ابزار حرف‌زدن نیست؛ هر جمله نشانه‌ای از ترس، تردید، خاطره، میل، سرکشی یا درماندگی است و همین ویژگی، ریتم نمایش‌ها را شکل می‌دهد.
کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید از نظر حال‌وهوا میان واقعیت خشن و خیال‌ورزی در رفت‌وآمد است. نمایشنامه‌ی نخست بر رویارویی یک پسرک کنجکاو و یک پاسبان بنا شده؛ رویارویی‌ای که از شوخی، تهدید، سوءتفاهم و پرسش‌های کودکانه نیرو می‌گیرد و به‌تدریج لایه‌های عمیق‌تری از وضعیت اجتماعی و روانی شخصیت‌ها را آشکار می‌کند. نمایشنامه‌ی دوم نیز در فضایی جنگ‌زده و پرابهام پیش می‌رود و از خلال گفت‌وگوی دو نفر، خاطره، فقدان، انتظار و تجربه‌ی زیستن در سرزمینی پر از نشانه‌های به‌جامانده را پیش می‌کشد. در هر دو متن، خانیان به‌جای تکیه بر حادثه‌های پرشمار، بر کشف تدریجی آدم‌ها و موقعیت‌ها تمرکز کرده است.
کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید برای علاقه‌مندان ادبیات نمایشی، نمونه‌ای قابل‌توجه از نمایشنامه‌هایی است که با کمترین شخصیت و امکانات صحنه، بیشترین فشار دراماتیک را از دل کلام بیرون می‌کشند. طنز تلخ، بازی با واژه‌ها، حضور پررنگ سکوت و پیوند علم، خیال، مرگ، جنگ و قدرت از عناصر مهم این مجموعه‌اند. این کتاب فضایی می‌سازد که در آن یک ستون خالی، یک میدان خاموش، یک بند رخت یا یک صدای انفجار، فقط جزئی از صحنه نیستند؛ هرکدام به نشانه‌ای برای فهم وضعیت آدم‌ها تبدیل می‌شوند.

خلاصه کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
در نمایشنامه‌ی نخست، یک پسرک در ساعت حکومت نظامی کنار میدانی با ستونی بی‌مجسمه دیده می‌شود و گفت‌وگویش با پاسبانی عصبی آغاز می‌شود. پسرک اصرار دارد روی ستون بایستد، چون خود را دانشمند می‌داند و رؤیایی بزرگ در سر دارد. همین خواسته‌ی به‌ظاهر ساده، گفت‌وگو را به جدالی میان اقتدار و خیال تبدیل می‌کند. در نمایشنامه‌ی دوم، مردی در منطقه‌ای پر از نشانه‌های جنگ با فردی روبه‌رو می‌شود که میان خاطره، واقعیت و وهم حرکت می‌کند. حرف‌زدن از مین، رخت‌های شسته‌شده، همرزمان و موکبی دوردست، فضای متن را به‌سمت پرسش از غیاب، شهادت و ماندن در مرز میان این‌جهان و آن‌سوی آن می‌برد.

چرا باید کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد گفت‌وگو چگونه می‌تواند به‌تنهایی بار اصلی کشمکش نمایشی را به دوش بکشد.
• خواننده با دو فضای متفاوت روبه‌رو می‌شود؛ یکی در دل شهر و دیگری در حاشیه‌ی جنگ، که هر دو با کمترین شخصیت ساخته شده‌اند.
• این اثر امکان بررسی نسبت میان قدرت، ترس، خیال و مقاومت را در قالب صحنه‌های فشرده فراهم می‌کند.
• کتاب برای کسانی مناسب است که به زبان نمایشنامه و نقش سکوت، مکث و تکرار در پیشبرد درام علاقه دارند.
• درون‌مایه‌های علم، مرگ، خاطره و انتظار در این مجموعه به‌گونه‌ای کنار هم قرار گرفته‌اند که فقط به یک موضوع محدود نمی‌ماند.
• خواندن این کتاب برای علاقه‌مندان تئاتر، منبعی مناسب برای شناخت شیوه‌ی شخصیت‌پردازی از راه گفت‌وگو است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایشنامه‌های ایرانی که بر گفت‌وگو و تنش صحنه‌ای تکیه دارند.
• خوانندگانی که به متن‌هایی با فضای سیاسی، اجتماعی و پرابهام علاقه دارند.
• دانشجویان و هنرجویان تئاتر که می‌خواهند نمونه‌ای از شخصیت‌پردازی در قالب دوصدایی را بررسی کنند.
• مخاطبانی که از آثاری با طنز تلخ و موقعیت‌های ناپایدار لذت می‌برند.
• کسانی که می‌خواهند پیوند خاطره، جنگ، خیال و زبان را در ادبیات نمایشی دنبال کنند.

بخشی از کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید

«پاسبان:
... خیلی‌خب... حالا بگو ببینم، تو چرا می‌خوای بری بالای اون ستون وایسی؟
پسرک:
قول دادم.
پاسبان:
قول دادی؟!
پسرک:
قول دادم.
پاسبان:
قول دادی بری روی اون ستون وایسی؟! خل شدی؟ به کی قول دادی؟ راست وایسا! به کی قول دادی؟
پسرک:
اول به خودم. بعد به معلمم. بعد به دوستم که خیلی با همدیگه دوستیم. بعد به بی‌بی‌م. بعد به دوتا از همکلاسی‌هام که همیشه مسخره‌م می‌کنن که نمی‌تونم برم اون بالا وایسم. بعدشم به پدر و مادرم.
پاسبان:
ببینم کسی رو از قلم ننداختی؟ خب بگو به همه دیگه. به مُرده و زنده. فقط من موندم و خواجه حافظ شیرازی.
پسرک:
من همیشه آرزوم این بوده که برم روی اون ستون وایسم.
پاسبان:
همیشه؟
پسرک:
بله.
پاسبان:
یعنی حتی همون موقع که هنوز مجسمه سرجاش بود؟
پسرک:
بله.
پاسبان:
این دیگه چه آرزوییه؟!
پسرک:
من یه دانشمندم و می‌دونم ماهی مرکب چه‌جوری حرکت می‌کنه و چرا فرفره وقتی می‌چرخه نمی‌افته و آب توی استکانی که وارونه شده باشه چقدر وزن داره و چرا وقتی باد هست، هوا خنک‌تره و چرا شعله خودبه‌خود خاموش نمی‌شه و می‌تونم ثابت کنم ارشمیدس اشتباه کرده وقتی گفته «به من نقطهٔ اتکایی بدید تا زمینو بلند کنم» من یه دانشمندم و خیلی چیزهای دیگه رو هم می‌دونم و می‌دونم آخرش یه روز مجسمهٔ منو می‌ذارن روی نوک این ستون، ولی، ولی دلم می‌خواد، دلم می‌خواد قبل از اون خودم، خودم برم روی نوک این ستون وایسم تا ببینم چه حالی داره وقتی مجسمه‌م اون بالاست.»