کتاب مرده ها همه چیز را می دانند

کتاب مرده ها همه چیز را می دانند نوشته یوسف یزدانی، روایتی بلند است که مرز میان مرگ، عشق، هذیان، خاطره و طنز تلخ را مدام جابه‌جا می‌کند. داستان از شبی آغاز می‌شود که راوی جنازه‌ی سلجان خاتون را به قبرستان می‌برد، اما این آغاز ساده خیلی زود به جهانی پر از مُرده‌های حرف‌زن، خاطره‌های زخم‌خورده و موقعیت‌های غریب تبدیل می‌شود. این رمان که انتشارات گیوا منتشر کرده، همزمان سوگ، دلبستگی و آشفتگی ذهنی را در کنار هم می‌گذارد و از دل این فضا، تصویری ناآرام از زندگی بیرون می‌کشد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مرده ها همه چیز را می دانند

کتاب مرده ها همه چیز را می دانند نوشته‌ی یوسف یزدانی بر پایه‌ی چند روایت پی‌درپی پیش می‌رود و از همان صفحات آغازین، فضایی می‌سازد که در آن مرگ فقط پایان نیست، بلکه بهانه‌ای برای حرف‌زدن از عشق، حسرت، تنهایی، خاطره و فرسودگی است. راوی جنازه‌ی زنی به نام سلجان خاتون را بر دوش می‌کشد و در رفت‌وآمد میان قبرستان، جاده، روستا و عمارت، با جهانی روبه‌رو می‌شود که در آن مُرده‌ها سخن می‌گویند، گذشته از بین نمی‌رود و واقعیت مدام شکل عوض می‌کند. فضای اثر تیره و وهم‌آلود است، اما در دل همین تیرگی، شوخی‌های تلخ، کنایه و موقعیت‌های نامنتظر هم حضور پررنگی دارند.

بخشی از اثر در گفت‌وگوهای راوی و سلجان خاتون شکل می‌گیرد؛ گفت‌وگوهایی که گاهی عاشقانه‌اند، گاهی هراس‌آور و گاهی به هذیان و خیال نزدیک می‌شوند. در کنار این رابطه، نشانه‌هایی از گذشته‌ی اجتماعی و شخصی راوی هم دیده می‌شود: خاطره‌های مدرسه، ترس، تحقیر، فقر، کار اداری، فشار محیط و تجربه‌ی زیستن در جهانی که مدام آدم را به حاشیه می‌راند. همین عناصر باعث می‌شوند این کتاب فقط داستانی درباره‌ی یک جنازه یا یک شب عجیب نباشد، بلکه تصویری از ذهنی آشفته و زخمی هم ارائه دهد.

کتاب مرده ها همه چیز را می دانند از نظر حال‌وهوا میان کابوس، افسانه، طنز سیاه و عشق سرگردان حرکت می‌کند. شخصیت سلجان خاتون هم فقط یک معشوق یا یک مُرده نیست؛ او گاهی زنی زمینی و ملموس است، گاهی شبحی اسطوره‌ای و گاهی صدایی که راوی را به گذشته و ترس‌هایش برمی‌گرداند. نتیجه، متنی است که بیش‌تر از آنکه بر توضیح مستقیم تکیه کند، با تصویرهای غریب، صحنه‌های پرتنش و جمله‌هایی آمیخته به شوخی و اندوه پیش می‌رود و حس بی‌قراری را تا پایان حفظ می‌کند.

خلاصه داستان مرده ها همه چیز را می دانند

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

راوی در شبی سرد و مه‌آلود، جنازه‌ی سلجان خاتون را به قبرستان می‌برد تا او را به خاک بسپارد، اما حضور مُرده‌هایی که از قبر بیرون می‌آیند و گفت‌وگوهای عجیب با جنازه، همه‌چیز را از مسیر عادی خارج می‌کند. او یک‌بار جنازه را به مُرده‌شور می‌سپارد و بعد دوباره آن را پس می‌گیرد و همراه سلجان خاتون در جاده و روستا سرگردان می‌شود. در این مسیر، عشق، حسادت، ترس از فراموش‌شدن، خاطره‌های کودکی، تجربه‌های تلخ زندگی و خیال‌های مرگ‌آلود درهم می‌آمیزند. 

داستان مرده ها همه چیز را می دانند به‌تدریج نشان می‌دهد که راوی نه‌فقط با مرگ سلجان خاتون، بلکه با گذشته، ناکامی‌ها و ذهن ناآرام خودش هم دست‌وپنجه نرم می‌کند.

چرا باید کتاب مرده ها همه چیز را می دانند را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مرده ها همه چیز را می دانند را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مرگ را فقط به‌ عنوان یک واقعه نشان نمی‌دهد و آن را به میدان گفت‌وگو درباره‌ی عشق، حسرت و حافظه تبدیل می‌کند.
• خواننده با متنی روبه‌رو می‌شود که طنز تلخ و هراس را در کنار هم می‌نشاند و از این تضاد، فضای خاصی می‌سازد.
• روایت‌های کتاب، ذهن راوی را از زاویه‌های مختلف آشکار می‌کنند و فقط به یک ماجرای خطی بسنده نمی‌کنند.
• اثر تصویری از فشارهای زندگی روزمره، فقر، تحقیر و فرسودگی روانی ارائه می‌دهد که در دل داستان حل شده است.
• شخصیت سلجان خاتون حضوری چندوجهی دارد و رابطه‌ی او با راوی، بخش مهمی از کشش عاطفی و فکری متن را شکل می‌دهد.

خواندن کتاب مرده ها همه چیز را می دانند را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مرده ها همه چیز را می دانند به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌ها و داستان‌هایی که مرز واقعیت و خیال را به‌هم می‌ریزند.
• خوانندگانی که به فضاهای تیره، قبرستانی و آمیخته به طنز سیاه علاقه دارند.
• کسانی که دوست دارند رابطه‌ی عشق و مرگ را در قالبی نامعمول دنبال کنند.
• مخاطبانی که از شخصیت‌های ناپایدار، زخمی و درگیر با گذشته لذت می‌برند.
• خوانندگانی که می‌خواهند داستانی پرتصویر و مبتنی‌ بر گفت‌وگوهای غریب و به‌یادماندنی بخوانند.

بخشی از کتاب مرده ها همه چیز را می دانند

«دروازهٔ آهنی زَهوار دررفتهٔ قبرستان را به اندازه‌ای که بتوانم رد شوم، به زحمت و با ناله‌هایش باز کردم. سر جنازه به میله‌های دروازه خورد. نالید و سرش را گرفت، اما اعتراضی نکرد. بدنش شُل شده بود و انسجام سابق را نداشت. ته‌سیگار را پرت کردم سمت تاریکی و پاهای آویزان جنازه را با دو دست محکم گرفتم و روی کولم جابه‌جا کردم. سرمای تنش تا قلبم نفوذ کرد. "دیگه وقتشه بسپارمت قبرستون، بدنت داره تجزیه می‌شه."

چیزی نگفت. دماغش را بالا کشید و دست‌هاش را دو طرف شانه‌ام رها کرد. قبرستان در ظلمتی ابدی گم شده بود و مه غلیظ و مبهمی نرم‌نرمک از میان سنگ قبرها پیش می‌رفت و همراه با تاریکی و سرما به تمام سوراخ‌سُنبه‌ها می‌خزید. از سر عادت، دست راستم را بلند کردم و برای اهالی قبرستان درود هیتلری دادم و راه افتادم سمت ساختمان نیمه‌مخروبهٔ مُرده‌شورخانه که گوشهٔ قبرستان مُرده‌ها را انتظار می‌کشید. باد سرد پاییزی توی گوش‌هام پیچید و هو کشید. شاخه‌های خشکیدهٔ درختانِ اطرافِ مُرده‌شورخانه لرزیدند و تجمع خاموش کلاغ‌ها را به هم زدند. کلاغ‌ها با قارقار بی‌وقفه‌ی‌شان چرخی بالای سرمان زدند و رفتند. نگاه سلجان خاتون کلاغ‌ها را دنبال می‌کرد و من سر چرخانده بودم و او را نگاه می‌کردم. پوست صورتش ترک برداشته بود و نشاط و زیبایی سابق را نداشت. موهاش ژولیده و مُرده‌تر از خودش بودند. صدای جابه‌جا شدن سنگ قبرها توی قبرستان پیچید. سر چرخاندم به راست، چپ و پشت سرم. سنگ قبرها به نرمی کنار رفتند و اسکلت‌ها توی قبرهاشان نیم‌خیز شدند. نگاه گیج و منگ‌شان را پرت کردند به گوشه و کنار قبرستان و آخر سر به ما. ترسان و هراسان دور خود چرخیدم. مُرده‌ها از توی قبرهاشان بیرون می‌آمدند و رو به هم پچ‌پچ می‌کردند. "سعی کن باهاشون بحث نکنی، مناظره با مُرده‌ها بی‌فایده است."»