کتاب بهسازی رابطه

کتاب بهسازی رابطه (The Relationship Cure) نوشته جان گاتمن و جوان دکلیر و ترجمه حمید جعفری است. این کتاب را نشر سنجاق به‌صورت الکترونیکی منتشر کرده است. اثر حاضر بر یک ایده‌ی محوری بنا شده است؛ اینکه رابطه‌ها اغلب نه در لحظه‌های بزرگ، بلکه در پاسخ‌دادن یا پاسخ‌ندادن به درخواست‌های کوچک عاطفی شکل می‌گیرند. نویسندگان با تکیه بر نمونه‌های متعدد از زندگی روزمره نشان می‌دهند که یک پرسش، یک نگاه یا واکنش کوتاه چگونه می‌تواند صمیمیت را تقویت کند یا فاصله بسازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بهسازی رابطه

کتاب بهسازی رابطه نوشته‌ی جان گاتمن و جوان دکلیر به مسئله‌ای پرداخته است که در ظاهر ساده به نظر می‌رسد، اما در عمل بخش بزرگی از کیفیت رابطه‌ها را تعیین می‌کند؛ اینکه آدم‌ها چگونه برای ارتباط عاطفی به‌سوی هم دست دراز می‌کنند و دیگران چگونه به این تلاش پاسخ می‌دهند. موضوع اصلی کتاب حاضر مفهوم «درخواست» است؛ یعنی هر نشانه‌ی کوچکی که می‌گوید فرد می‌خواهد دیده شود، شنیده شود یا احساس نزدیکی کند. نویسندگان نشان می‌دهند که این درخواست‌ها فقط به رابطه‌ی عاشقانه محدود نیستند و در دوستی، خانواده، محیط کار و رابطه‌ی والدین و فرزندان هم دیده می‌شوند.

این کتاب فقط به طرح یک ایده‌ی کلی بسنده نمی‌کند و آن را در قالب یک مسیر پنج‌مرحله‌ای گسترش می‌دهد. کتاب بهسازی رابطه به نقش سیستم‌های عاطفی مغز، میراث عاطفی خانواده، مهارت‌های ارتباطی و رسیدن به معنای مشترک پرداخته است. نمونه‌های فراوانی از گفت‌وگوهای روزمره در کتاب آمده است که نشان می‌دهد چرا بعضی رابطه‌ها به‌تدریج گرم‌تر و بعضی دیگر فرسوده می‌شود. تفاوت میان «روی‌آوردن»، «جبهه‌گرفتن» و «روی‌برگرداندن» از نکته‌های مهمی است که به خواننده کمک می‌کند الگوهای رفتاری را دقیق‌تر ببیند.

کتاب بهسازی رابطه متنی تحلیلی است. این اثر از نمونه‌های گوناگونی یاد کرده است؛ برای نمونه از زوجی که از هم دور شده‌اند، دو خواهری که در بحران خانوادگی نمی‌توانند همراه شوند، مدیری که از نظر حرفه‌ای موفق است اما در پیوند انسانی ناتوان مانده است و والدی که نمی‌داند چطور به دنیای فرزند نوجوان خود نزدیک شود. این مثال‌ها باعث می‌شود موضوع کتاب حاضر از سطح توصیه‌های کلی فراتر برود و به سازوکارهای ریز اما تعیین‌کننده‌ی رابطه‌ها برسد.

کتاب بهسازی رابطه بیش از هر چیز بر این نکته دست می‌گذارد که کیفیت پیوندهای انسانی، حاصل انباشت لحظه‌های کوچک و پاسخ‌های به‌ظاهر کم‌اهمیت است. عنوان فرعی این اثر عبارت است از: راهنمای پنج‌مرحله‌ای برای بهبود ازدواج، خانواده و روابط دوستی.

خلاصه کتاب بهسازی رابطه

بسیاری از تنش‌ها، دلخوری‌ها و فاصله‌های عاطفی از نادیده‌گرفتن درخواست‌های کوچک برای ارتباط آغاز می‌شود. نویسندگان ابتدا مفهوم درخواست عاطفی را شرح و سپس نشان می‌دهند که پاسخ مثبت، منفی یا بی‌تفاوت به این درخواست‌ها چه اثری بر ازدواج، دوستی، رابطه‌ی خواهر و برادرها، فرزندپروری و حتی همکاری شغلی می‌گذارد. این کتاب در ادامه پنج گام اصلی را مطرح می‌کند؛ شناخت شیوه‌ی درخواست‌دادن و پاسخ‌دادن، فهم نقش هیجان‌ها، بررسی میراث عاطفی، تقویت مهارت‌های ارتباطی و پیداکردن معنای مشترک. پیام اصلی اثر این است که رابطه‌های پایدار معمولاً از دل توجه به لحظه‌های عادی ساخته می‌شوند؛ نه‌فقط از دل گفت‌وگوهای بزرگ و بحران‌های تعیین‌کننده.

چرا باید کتاب بهسازی رابطه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب بهسازی رابطه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب سازوکار درخواست‌های عاطفی را روشن می‌کند و نشان می‌دهد که چرا واکنش‌های کوتاه روزمره در سرنوشت رابطه‌ها اثر دارند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند الگوهای تکرارشونده‌ی خود در نزدیک‌شدن، فاصله‌گرفتن یا واکنش دفاعی را بهتر تشخیص دهد.
• این اثر رابطه را فقط به ازدواج محدود نمی‌کند و درباره‌ی خانواده، دوستی، فرزندپروری و محیط کار هم مثال‌های مشخصی می‌زند.
• کتاب نشان می‌دهد تعارض‌ها اغلب از بی‌پاسخ‌ماندن نیاز به ارتباط شروع می‌شود؛ نه فقط از اختلاف‌نظرهای آشکار.
• خواننده بعد از مطالعه‌ی این کتاب درک دقیق‌تری از نقش شوخ‌طبعی، توجه، همراهی و پاسخ‌گویی در حفظ صمیمیت به دست می‌آورد.
• طرح پنج‌مرحله‌ای کتاب کمک می‌کند مفاهیم پراکنده‌ی عاطفی در یک مسیر روشن‌تر کنار هم قرار بگیرند.

خواندن کتاب بهسازی رابطه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب بهسازی رابطه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• زوج‌هایی که می‌خواهند دلیل فاصله‌های عاطفی یا تکرار دلخوری‌های روزمره را بهتر بفهمند.
• والدینی که به‌دنبال درک دقیق‌تر رابطه‌ی عاطفی با فرزندان، به‌ویژه در سال‌های نوجوانی، هستند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی نقش واکنش‌های کوچک در شکل‌گیری صمیمیت بیشتر بدانند.
• کسانی که در روابط خانوادگی یا دوستی با سوءتفاهم، بی‌خبری عاطفی یا احساس کنارگذاشته‌شدن دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
• مخاطبانی که به موضوع ارتباط عاطفی، تعارض و همکاری در رابطه‌های نزدیک علاقه دارند.

درباره جان گاتمن

جان گاتمن (John M. Gottman)، زاده‌ی ۲۶ آوریل ۱۹۴۲، روان‌شناس برجسته‌ی اهل ایالات متحده و استاد بازنشسته‌ی دپارتمان روان‌شناسی در دانشگاه واشینگتن به شمار می‌رود. کانون اصلی مطالعات و پژوهش‌های او بر سنجش و پیش‌بینی پدیده‌ی طلاق و ارزیابی میزان پایداری پیوندهای زناشویی از طریق واکاوی رفتارهای متقابل زوجین استوار است. گاتمن در زمره‌ی نام‌آورترین چهره‌های قلمرو مشاوره‌ی روابط انسانی جای دارد که همواره در جهت ارتقای سطح کیفی پیوندهای عاطفی و مهار رفتارهای مخرب در زیست مشترک گام برداشته است. دستاوردهای پژوهشی او سهم به‌سزایی در تبیین و شکل‌گیری الگوهای بنیادین در حوزه‌ی تحلیل توالی اجتماعی ایفا کرده‌اند.

این اندیشمند در سال ۱۹۹۶ با همراهی و مشارکت همسر خود، جولی شوارتز گاتمن، اقدام به پایه‌گذاری «مؤسسه‌ی گاتمن» کرد. این زوج همچنین شرکت «افکتیو سافت‌ور» را با هدف تسهیل و هموارسازی مسیر دسترسی توده‌های مردم به خدمات مشاوره‌ی ازدواج و بهبود روابط زناشویی راه‌اندازی کردند. گاتمن به آیین یهودیت محافظه‌کار پایبند است، احکام مربوط به تغذیه‌ی کوشر را به کار می‌بندد و برای روز شبات حرمت ویژه‌ای قائل می‌شود.

عناوین دانشگاهی و مسیر تحصیلی این نویسنده با اخذ دانشنامه‌ی کارشناسی در دو رشته‌ی ریاضی و فیزیک از دانشگاه فرلی دیکینسون به سال ۱۹۶۲ آغاز شد. او در ادامه و به سال ۱۹۶۴ موفق به دریافت مدرک کارشناسی‌ارشد در گرایش ریاضی‌ـ‌روان‌شناسی از مؤسسه‌ی فناوری ماساچوست (MIT) شد. سیر تحصیلی جان گاتمن با کسب دومین مدرک کارشناسی‌ارشد در شاخه‌ی روان‌شناسی بالینی‌ـ‌ریاضیات در سال ۱۹۶۷ و در نهایت اخذ درجه‌ی دکترای روان‌شناسی بالینی از دانشگاه ویسکانسین در سال ۱۹۷۱ تکمیل شد.

جان گاتمن در خلال سال‌های تحصیل، عهده‌دار تدریس ریاضی و دستیاری پژوهش در بخش فیزیک و تحقیق در دانشکده‌ی مهندسی دانشگاه فرلی دیکینسون بود. او همچنین برهه‌ای را در آزمایشگاه پرتوزایی لارنس به‌عنوان برنامه‌نویس و متخصص ریاضی سپری کرد. این نویسنده در گام بعدی در نقش طراح طرح‌های پژوهشی و ارزیاب سازمانی با اداره‌ی آموزش و پرورش ایالت ویسکانسین همکاری داشت.

جان گاتمن در سال ۱۹۸۱ کرسی استادی روان‌شناسی را در دانشگاه ایلینوی تصاحب کرد و پس از آن به‌مدت ۱۶ سال به تدریس در دانشگاه واشینگتن مبادرت ورزید. او از سال ۲۰۰۲ به بعد، در کنار بهره‌مندی از عنوان استاد بازنشسته‌ی دانشگاه واشینگتن، هدایت اجرایی مؤسسه‌ی پژوهش روابط انسانی را در شهر سیاتل بر عهده داشته است.

جوایز و افتخارات نویسنده

افتخارات علمی جان گاتمن با دریافت چهارباره‌ی جایزه‌ی پژوهشگر از سوی مؤسسه‌ی ملی سلامت روان آمریکا مزین شده است. در کارنامه‌ی افتخارات او عناوین درخشان دیگری نیز به چشم می‌خورد؛ نشان پژوهشگر برجسته از سوی انجمن آمریکایی ازدواج و خانواده‌درمانی، جایزه‌ی محقق برتر از آکادمی آمریکایی خانواده‌درمانی، لوح تقدیر ریاست انجمن روان‌شناسی آمریکا به پاس یک عمر تلاش علمی در مسیر پژوهش‌های خانواده و همچنین جایزه‌ی برگس در سال ۱۹۹۴ از طرف شورای ملی روابط خانوادگی جهت تقدیر از دستاوردهای شگرف او در حوزه‌ی نظریه‌پردازی و تحقیق. نام جان گاتمن در شمار ۱۰ درمانگر جریان‌ساز و نافذ ربع قرن به انتخاب نشریه‌ی Psychotherapy Networker ثبت شد.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب بهسازی رابطه منتشر شده است؟

کتاب حاضر به‌همت مترجمان و نشرهای گوناگون روانه‌ی بازار کتاب ایران شده است. فهرست زیر چاپ‌هایی از این اثر را نشان می‌دهد:

- بهبود رابطه ترجمه‌ی رباب حامدی، نشر سایه سخن‌‫، ۱۴۰۱.‮‬‬

- درمان و به‌سازی رابطه‌ها ترجمه‌ی مصطفی علیزاده، نشر قطره‌‫، ۱۴۰۴

بخشی از کتاب بهسازی رابطه

«فصل ۵: گام سوم: «میراث عاطفیِ» خود را بررسی کنید

بخشی از تحقیقات من در مورد روابط شامل پرسیدن از افراد در مورد تجربیات گذشته‌شان با احساسات است. مثلاً، والدین شما چگونه به شما می‌فهماندند که دوست‌تان دارند؟

زنی به من گفت: «پدرم همیشه فاصله خودش رو حفظ می‌کرد. حتی در بستر مرگش. وقتی داشت می‌مرد، بهش گفتم: «بابا، تو هیچ‌وقت به من نگفتی که دوستم داری. و حالا که دیگه داره تموم می‌شه، این تنها چیزیه که کاش می‌تونستم بشنوم.» اما می‌دونید چی گفت؟ «اگه تا حالا نفهمیدی، هیچ‌وقت نمی‌فهمی.» و بعد هم مُرد. از اون اتاق بیمارستان اومدم بیرون و خیلی عصبانی بودم. اون برای همیشه رفته بود و تنها احساسی که نسبت بهش داشتم خشم بود.»

وقتی از او پرسیدم که این اتفاق از آن لحظه به بعد چه تأثیری بر زندگی‌اش گذاشته است، پاسخ روشنی داشت: «هر روز به بچه‌هام میگم که دوستشون دارم. و به شوهرم هم همین‌طور. هر اتفاقی که بیفته، همیشه راهی برای انجام این کار پیدا می‌کنم.»»