کتاب کینو - آگورا؛ چرخش کینماتیک

کتاب چرخش کینماتیک (کینو ـ آگورا) (سینما در عصر دیجیتال و ده مسئله آن)، نوشته آندره گودرو و فیلیپ ماریون و ترجمه رامتین شهبازی، به بررسی جایگاه سینما در عصر دیجیتال می‌پردازد و  نشر لگا در سال ۱۳۹۸ آن را منتشر کرده است. نویسندگان باتکیه‌بر تاریخ سینما، مفهوم «چرخش کینماتیک» را به‌عنوان گذار از سینمای نگاتیوی و سالن‌محور به منظره‌ای چندرسانه‌ای و شبکه‌ای توضیح داده‌اند. در مقدمه‌ها، از مجموعه‌ی کینو-آگورا و ایده‌ی پیوند «کینو» با «آگورا» به‌عنوان میدان تفکر جمعی سخن رفته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چرخش کینماتیک اثر آندره گودرو و فیلیپ ماریون

کتاب چرخش کینماتیک (The kinematic turn: film in the digital era and its ten problems) با تمرکز بر سینما در عصر دیجیتال نوشته شده است و آندره گودرو و فیلیپ ماریون در آن تلاش کرده‌اند تاریخ و نظریه‌ی سینما را از زاویه‌ای تازه بازخوانی کنند. این اثر در مجموعه‌ی سینمایی کینو ـ آگورا قرار دارد؛ مجموعه‌ای که هدفش تدقیق مفاهیم کلیدی مطالعات سینمایی و طرح پرسش‌های تازه درباره‌ی رسانه‌ی فیلم است. کتاب چرخش کینماتیک ساختاری مسئله‌محور دارد و هر فصل آن حول یک «مسئله» شکل گرفته است: از «مسئله‌ی ابداع» و بحث آغازهای چندگانه‌ی سینما تا «مسئله‌ی دوگانه‌ی نگاتیو و سالن نمایش»، «مسئله‌ی ضبط‌کردن»، «مسئله‌ی تفسیر تجسمی»، «مسئله‌ی نفی و رد و تعالی»، «مسئله‌ی سینمایی‌شدن» و در ادامه «مسئله‌ی هویت رسانه» و «مسئله‌ی مجموعه‌محوری». نویسندگان در هر فصل، با مثال‌های تاریخی و مفهومی، نشان داده‌اند که چگونه هر تحول تکنیکی یا نهادی هم‌زمان بحران و امکان تازه‌ای برای تعریف سینما ایجاد کرده است.

در کتاب چرخش کینماتیک، در ۱۰ فصل، بحث‌هایی مانند مرگ مکرر سینما، گسست دیجیتال، تبدیل سالن‌های سینما به فضاهای چندمنظوره، نسبت سینما با تلویزیون، اینترنت و سینمای خانگی و نیز تمایز میان «آرشیو بازتولیدی» و «آرشیو بیان‌گر» طرح شده است. آندره گودرو و فیلیپ ماریون با ارجاع به متفکرانی چون کوهن، مک‌لوهان، بازن، بارت، اودن و دیگران، نشان داده‌اند که سینما نه یک هویت ثابت، بلکه برآیند هم‌نشینی مجموعه‌های فرهنگی و رسانه‌ای گوناگون است. کتابْ شبکه‌ای از مفاهیم را پیش می‌کشد که می‌توان آن‌ها را به مطالعه‌ی تاریخ سینمای جهان و حتی تاریخ سینمای ایران تعمیم داد و از خلال آن، نسبت سینما با رسانه‌های نو و وضعیت امروز تصویر متحرک را سنجید.

خلاصه کتاب چرخش کینماتیک

کتاب چرخش کینماتیک با طرح این ادعا آغاز می‌شود که سینما پیوسته در وضعیت «بحران هویت» توصیف شده، اما هر بار مانند ققنوس از دل همین بحران‌ها سر برآورده است. آندره گودرو و فیلیپ ماریون با مرور نمونه‌هایی از سه‌بعدی‌شدن، سینمای خانگی، تلفیق سالن‌های سینما با پخش زنده‌ی اپرا و رویدادهای دیگر، نشان می‌دهند که گسست دیجیتالْ دو ستون سینمای نهادی، یعنی نگاتیو و سالن نمایش، را زیر سؤال برده است.

کتاب چرخش کینماتیک سپس به تمایز میان ضبط صرف و «سینمایی‌شدن» می‌پردازد و دو نوع آرشیو را از هم جدا می‌کند: آرشیو بازتولیدی که فقط ثبت واقعیت است و آرشیو بیان‌گر که در آن سبک، میزانسن و جهان فیلمیک شکل می‌گیرد. در ادامه، بحث هویت رسانه، حادرسانه‌ها، تداخل مجموعه‌های فرهنگی (اپرا، باله، تلویزیون، اینترنت) و مفهوم «کینماتیک» به‌عنوان افق تازه‌ی تصویر متحرک در عصر دیجیتال طرح شده است.

چرا باید کتاب چرخش کینماتیک را بخوانیم؟

کتاب چرخش کینماتیک امکان می‌دهد تا پرسش‌های آشنا درباره‌ی مرگ سینما، دیجیتال‌شدن، سالن‌های چندمنظوره و سینمای خانگی در قالب مفاهیم دقیق‌تری فهم شوند. خواننده با تمایزهایی مثل ضبط/ سینمایی‌شدن، آرشیو بازتولیدی/ بیان‌گر و ایده‌ی کینماتیک، ابزاری نظری برای تحلیل وضعیت امروز تصویر متحرک به‌ دست می‌آورد.

خواندن کتاب چرخش کینماتیک را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب چرخش کینماتیک به دانشجویان و پژوهشگران سینما، مطالعات رسانه و فرهنگ بصری پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی توصیه می‌شود که درگیر پرسش‌هایی مانند مرز سینما و تلویزیون، تأثیر دیجیتال بر سالن‌های نمایش و نسبت تاریخ سینما با رسانه‌های نو هستند.

درباره آندره گودرو

آندره گودرو (André Gaudreault)، تاریخ‌نگار و نظریه‌پرداز برجسته‌ی سینما، در ۲۳ آوریل ۱۹۵۲ در کانادا متولد شد. او از شناخته‌شده‌ترین پژوهشگران مطالعات سینما و رسانه در جهان به شمار می‌رود و از سال ۲۰۱۳ دارنده‌ی کرسی پژوهشی کانادا در مطالعات سینما و رسانه است.

گودرو تحصیلات خود را در دانشگاه لاوال آغاز کرد و سپس برای ادامه‌ی تحصیل به دانشگاه سوربن نوول پاریس رفت. او در سال ۱۹۸۳ دکترای خود را در زمینه‌ی نظریه‌ی روایت در سینما دریافت کرد. در دوران تحصیل، آثار ژرار ژنت در روایت‌شناسی و کریستین متز در نشانه‌شناسی سینما تأثیر عمیقی بر اندیشه‌های او گذاشت و مسیر پژوهش‌های بعدی‌اش را شکل داد.

او پس از پایان تحصیلات به تدریس و پژوهش در دانشگاه‌های کانادا پرداخت و از سال ۱۹۹۱ به عنوان استاد دانشگاه مونترآل فعالیت کرد. گودرو همچنین در تأسیس و مدیریت چندین مرکز و گروه پژوهشی مهم در حوزه‌ی سینما و میان‌رسانگی نقش داشته و سال‌ها سردبیری مجله‌ی علمی «سینماها» را بر عهده داشته است.

پژوهش‌های او بر تاریخ آغازین سینما، نظریه‌ی روایت، میان‌رسانگی و تحول رسانه‌ها متمرکز است. گودرو از چهره‌های شاخص جریان «تاریخ نوین سینما» محسوب می‌شود؛ رویکردی که از اواخر دهه‌ی ۱۹۷۰ شکل گرفت و باتکیه‌بر اسناد تاریخی و پژوهش‌های آرشیوی، روایت‌های سنتی و خطی تاریخ سینما را به چالش کشید. او در آثارش نشان داده است که پیدایش سینما تنها نتیجه‌ی نوآوری‌های هنری نبوده، بلکه عوامل فنی، اقتصادی، حقوقی و فرهنگی نیز در شکل‌گیری آن نقشی اساسی داشته‌اند.

از مهم‌ترین مفاهیمی که با نام او گره خورده‌ می‌توان به «سینمای جاذبه‌ها» و «میان‌رسانگی» اشاره کرد. او همچنین همراه با فرانسوا ژوست کتاب تأثیرگذار «روایت سینمایی» را نوشت که از منابع مهم در زمینه‌ی روایت‌شناسی فیلم به شمار می‌رود و به زبان‌های مختلف ترجمه شده است.

گودرو در سال‌های اخیر به بررسی تأثیر فناوری‌های دیجیتال بر هویت و آینده‌ی سینما پرداخته است. او یکی از مهم‌ترین نظریه‌پردازان مطالعات سینما و رسانه در جهان محسوب می‌شود و آثارش تأثیر گسترده‌ای بر پژوهش‌های تاریخ سینما، روایت‌شناسی و نظریه‌ی رسانه داشته‌ است.

بخشی از کتاب چرخش کینماتیک

«برخی عقیده دارند که وضعیت «سینما» بحرانی است. روزی شب نمی‌شود مگر شخصی این ادعا را یادآوری، یا زمان خود را برای اثباتش صرف کند. طرح چنین موضوعی در تاریخ سینما تازگی ندارد. با این وجود، سینمایی که اغلب اوقات، رنگ پریدهٔ رخسارش حکم کسی را دارد که به بستر مرگ افتاده، توانسته دوباره آب‌ورنگ خود را به دست آورد. نمونهٔ درخشان این بازگشت به سلامتی در تابستان ۲۰۰۸ رخ داد. خبر اکران فیلمی هالیوودی از داستان سفر به اعماق زمین۳ اقتباسی از داستان ژول ورن که به‌صورت ۳D ساخته شده بود، توانست هیاهویی ایجاد کند. این فیلم که به‌مثابهٔ یک شگفتی تازه بر پردهٔ سینماها ظاهر شد تماشاگران را قادر ساخت دوباره جوهر تجربهٔ مشترک فیلم را کشف کنند: شناورشدن در جهانی صوتی_ تصویری و احساسی که واقعی‌تر از داستان زندگی است و توانست برای سینما، که به سنت قدیمی خود یعنی نمایشگری بازگشته بود، جشنی برپا دارد. اکنون، سینمایی کنار شما جلوه‌گری می‌کند که به‌شکلی خاص، دوباره تجهیز شده است.»