کتاب آموزش با رویکرد درس پژوهی (جلد اول، آموزش نوشتن فرمول تابع چندضابطه ای از روی نمودار)

کتاب آموزش با رویکرد درس پژوهی (جلد اول، آموزش نوشتن فرمول تابع چندضابطه ای از روی نمودار) نوشته فاطمه روحی افراپلی، صدیقه میرزایی، اعظم ابراهیمی، الهه مصلایی، مینا معیری فر و معصومه نظام خیرآبادی است که انتشارات ضریح آفتاب آن را منتشر کرده است. این کتاب فقط به توضیح یک مبحث ریاضی بسنده نمی‌کند، بلکه نشان می‌دهد معلمان چگونه یک مسئله‌ی واقعی در کلاس را شناسایی کرده‌اند، برای آن طرح درس ساخته‌اند، دو بار تدریس را اجرا کرده‌اند و سپس نتیجه‌ها را نقد و بازبینی کرده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آموزش با رویکرد درس پژوهی (جلد اول، آموزش نوشتن فرمول تابع چندضابطه ای از روی نمودار)

کتاب آموزش با رویکرد درس پژوهی (جلد اول، آموزش نوشتن فرمول تابع چندضابطه ای از روی نمودار) نوشته فاطمه روحی افراپلی و همکاران، گزارشی آموزشی از یک تجربه‌ی گروهی میان دبیران ریاضی است که بر یک چالش مشخص در کلاس تمرکز دارد: دشواری دانش‌آموزان در نوشتن ضابطه‌ی تابع چندضابطه‌ای از روی نمودار. متن از پیشگفتار و تبیین مفهوم درس‌پژوهی آغاز می‌شود و بعد به‌سراغ تعریف مسئله، بررسی پیشینه‌ی موضوع تابع، تحلیل بدفهمی‌های رایج دانش‌آموزان و طراحی یک مسیر آموزشی می‌رود. در این مسیر، مسئله فقط «یاددادن یک فرمول» نیست؛ بحث اصلی بر سر این است که دانش‌آموز چگونه دامنه‌ها را تشخیص دهد، مرزهای باز و بسته را بخواند، نوع هر بخش از نمودار را بشناسد و درنهایت ضابطه‌ها را به‌صورت دقیق کنار هم قرار دهد.
کتاب آموزش با رویکرد درس پژوهی (جلد اول، آموزش نوشتن فرمول تابع چندضابطه ای از روی نمودار) از نظر محتوا به چند بخش روشن تقسیم شده است: مرامنامه و تقسیم نقش اعضای گروه، بیان مسئله، تحلیل نتایج آزمون مفهومی، مصاحبه با دبیران، تدوین طرح درس تحقیقاتی، گزارش تدریس اول و دوم، نقد و ارزیابی معلمان و دانش‌آموزان، یافته‌های پژوهش، محدودیت‌ها و پیشنهادها. یکی از نکات مهم این کتاب این است که فقط نتیجه‌ی نهایی را ارائه نمی‌دهد، بلکه فرایند رسیدن به آن را هم ثبت کرده است؛ از آزمون ۱۹۶ دانش‌آموز و درصدهای به‌دست‌آمده گرفته تا جزئیات فعالیت‌های کلاسی مثل استفاده از نی، کاغذ شطرنجی، کار گروهی و جابه‌جایی میان گروه‌ها. همین ویژگی باعث شده متن حال‌وهوای یک گزارش زنده از کلاس درس را داشته باشد؛ گزارشی که هم به طراحی آموزشی توجه دارد و هم به واکنش واقعی دانش‌آموزان، دشواری‌های اجرا، نقش مشاهده‌گران و اصلاحاتی که پس از تدریس اول در تدریس دوم اعمال شده است.

خلاصه کتاب آموزش با رویکرد درس پژوهی (جلد اول، آموزش نوشتن فرمول تابع چندضابطه ای از روی نمودار)

این کتاب بر یک مسئله‌ی مشخص در آموزش ریاضی متمرکز است: بسیاری از دانش‌آموزان در خواندن نمودار تابع چندضابطه‌ای و نوشتن فرمول آن دچار مشکل می‌شوند. نویسندگان ابتدا این چالش را با آزمون مفهومی و گفت‌وگو با دبیران بررسی کرده‌اند و سپس یک طرح درس گروهی برای آموزش بهتر این مبحث ساخته‌اند. متن کتاب از شناسایی بدفهمی‌ها شروع می‌شود؛ بدفهمی‌هایی مثل تشخیص‌ندادن دامنه‌ی هر بخش، اشتباه در خواندن نقاط باز و بسته، ناتوانی در تعیین شیب و عرض از مبدأ و سردرگمی در تشخیص نوع تابع. بعد دو اجرای کلاسی، نقدهای پس از اجرا، اصلاحات انجام‌شده و جمع‌بندی نهایی آمده است تا روشن شود درس‌پژوهی چگونه می‌تواند به بازبینی روش تدریس و فهم دقیق‌تر مفاهیم کمک کند.

چرا باید کتاب آموزش با رویکرد درس پژوهی (جلد اول، آموزش نوشتن فرمول تابع چندضابطه ای از روی نمودار) را بخوانیم؟

دلایل خواندن آموزش با رویکرد درس پژوهی (جلد اول، آموزش نوشتن فرمول تابع چندضابطه ای از روی نمودار) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب یک نمونه‌ی واقعی از تبدیل یک مشکل کلاسی به طرح آموزشی و پژوهشی را نشان می‌دهد.
• متن کتاب بدفهمی‌های رایج دانش‌آموزان در مبحث تابع چندضابطه‌ای را به‌صورت مشخص فهرست کرده است.
• خواننده با روند کامل درس‌پژوهی آشنا می‌شود؛ از تبیین مسئله تا اجرا، مشاهده، نقد و اصلاح.
• کتاب جزئیات یک طرح درس ۷۰ دقیقه‌ای را همراه با فعالیت‌ها، ارزشیابی‌ها و پیش‌بینی واکنش‌های دانش‌آموزان ثبت کرده است.
• گزارش دو تدریس پیاپی امکان مقایسه‌ی اجرای اول و دوم و دیدن اثر بازنگری آموزشی را فراهم می‌کند.
• بخش نقد معلمان و دانش‌آموزان تصویر روشنی از فرصت‌ها و محدودیت‌های کار گروهی در کلاس ریاضی به دست می‌دهد.
• مطالب کتاب برای طراحی فعالیت‌های ملموس و خروج مفاهیم انتزاعی ریاضی از حالت صرفاً نوشتاری مفید است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن آموزش با رویکرد درس پژوهی (جلد اول، آموزش نوشتن فرمول تابع چندضابطه ای از روی نمودار) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دبیران ریاضی که با دشواری دانش‌آموزان در خواندن نمودار و نوشتن ضابطه روبه‌رو هستند.
• معلمانی که می‌خواهند فرایند درس‌پژوهی را در یک نمونه‌ی اجرایی و مدرسه‌محور دنبال کنند.
• گروه‌های آموزشی مدارس که به طراحی تدریس مشارکتی و بازبینی جمعی کلاس علاقه دارند.
• دانشجومعلمان و فعالان حوزه‌ی آموزش ریاضی که می‌خواهند از دل یک تجربه‌ی واقعی با چالش‌های اجرا آشنا شوند.
• مخاطبانی که به ارزشیابی مفهومی، تحلیل خطاهای یادگیری و اصلاح تدریجی طرح درس توجه دارند.